Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een eigen fonds voor kunst of natuur

Home

Hans Masselink

Je zou het een trend kunnen noemen, een trend onder bemiddelde Nederlanders. Sticht een eigen fonds en financier daarmee behoeftige kunstenaars, armlastige talenten, bedreigde natuurgebieden of de restauratie van oude muziekinstrumenten. En dat allemaal grotendeels op kosten van minister Zalm. De fiscus is uiterst vriendelijk voor deze moderne weldoeners.

Net als Maecenas, de Romein van Etruskische afkomst, de vriend van keizer Augustus, die dichters als Vergilius en Horatius van pecunia voorzag zodat zij zonder geldzorgen konden schrijven, kan een stel tweeverdieners met redelijk goed inkomen een eigen fonds oprichten om daarmee een zelf gekozen ideëel doel te steunen.

Steeds meer Nederlanders vinden deze weg, weten zich de beheerder van een fiscaal aantrekkelijk 'fonds op eigen naam', kunnen zich een moderne Maecenas noemen. Zelf bepalen ze het doel van hun fonds en kunnen het in handen geven van bijvoorbeeld het Prins Bernhard Fonds, dat 90 van dergelijke fondsen in beheer heeft. Negen jaar geleden waren het er nog slechts drie. Een grote klapper maakte het Prins Bernhard Fonds in 1992 toen professor H. W. Wertheimer zijn vermogen naliet op voorwaarde dat het ten goede zou komen aan de fotografie in Nederland: een bedrag van maar liefst 22 miljoen gulden, het grootste bedrag ooit aan de Herengracht binnengekomen.

Er is een hausse aan kleinere fondsen. Zo helpt een weldoener uit Rotterdam schrijvers uit Iran of China die om politieke redenen hun land zijn ontvlucht, steunt een dame uit het Gooi die dol is op klassieke muziek talentvolle jonge violisten die zelf hun studie niet kunnen bekostigen, financiert een ander via zijn fonds de restauratie van oude klokken of andere antieke goederen, en steekt weer een ander geld in de ontwikkeling van een moeras. Naast cultuur is ook natuur een geliefd object van hedendaagse weldoeners.

Een van die 'fondsen op naam' is het Paul Hermann-fonds, genoemd naar de voor de Tweede Wereldoorlog bekende cellist die in 1944 in het Franse Toulouse bij een razzia werd opgepakt en via het Parijse doorgangskamp Drancy overgebracht naar het vernietigingskamps Auschwitz. Sindsdien werd niets meer van hem werd vernomen. Zijn dochter Corrie Hermann (66) richtte het fonds drie jaar geleden op om veelbelovende cellisten de mogelijkheid te bieden een gespecialiseerde studie te volgen binnen of buiten Nederland.

Corrie Hermann is arts en werd na haar pensioen, als 'toegift op haar carrière', Tweede Kamerlid. Ze wordt wel de 'Els Borst' van GroenLinks genoemd vanwege hun gemeenschappelijke carrière in de gezondheidszorg. Bovendien was de D66-minister een huisvriend van haar. Ter nagedachtenis aan haar vader richtte ze het fonds op. Paul Hermann zelf had veel te danken aan een vermogende oud-oom en oud-tante die hem geld toestopten en er voor zorgden dat hij op een cello van klasse kon spelen. Hermann woonde in Boedapest, studeerde daar van 1910 tot 1920 aan de Franz Liszt-academie, werkte daar samen met mensen als de dirigent George Solti en de componisten Bela Bartok en Zoltan Kodaly. Van de laatste speelde Hermann de wereldpremière van zijn solo cello-sonate. Hermann componeerde zelf ook en gaf in de jaren '38 en '39 concerten in het Amsterdamse Concertgebouw. Hij vormde een duo met de violist Zoltan Szekely.

Paul Hermann raakte na de oorlog een beetje in de vergetelheid. Dochter Corrie, zelf als een weeskind opgevoed door haar grootouders in Amersfoort (haar moeder overleed toen ze één jaar was), heeft lang gepiekerd wat zij aan de nagedachtenis van haar vader kon doen. “Niemand kende hem meer,” zegt ze. Haar echtgenoot had als internist een goed inkomen, zij zelf ook, er was nog wat geld uit een erfenisje, meer dan voldoende om van te leven.

De vier kinderen waren allang de deur uit en verdienden genoeg om hun eigen boontjes te doppen. Ze nam contact op met het Prins Bernhard Fonds aan de Amsterdamse Herengracht en stichtte een fonds op naam van haar vader. Ze deed een gift van 150 000 gulden, een bedrag dat verdeeld over zes jaar wordt betaald, in bedragen van 25 000 gulden. In haar geval neemt 'meneer Zalm' (via een lijfrenteconstructie) zo'n vijftig tot zestig procent van het bedrag voor zijn rekening.

Corrie Hermann heeft er geen spijt van. Integendeel. Via haar fonds kon bijvoorbeeld de wens van de jonge celliste Anjeli Tanna in vervulling gaan. Ze kon gaan te studeren op het Banff-muziekcentrum in de Rocky Mountains in het westen van Canada. Musici uit de hele wereld komen daar, grootheden geven er hun kennis door in masterclasses. De jonge musici leven er op een campus. Op het terrein wonen ook beroemde oud-musici.

Tot grote verbazing van Corrie Hermann leefde daar ook ene Zoltan Szekely. Inderdaad, de man met wie vader Paul Hermann zoveel had samengespeeld voor de oorlog en van wie zij nooit meer iets had vernomen. “Hij woont daar als een artist in residence, het heeft wel iets van het Rosa Spierhuis in Laren,” zegt Hermann. Doof en niet meer tot spelen in staat volgt de inmiddels 97-jarige oud-violist daar de verrichtingen van andere musici, in een omgeving waar hij nog herkend wordt als een groot vertolker. In de jaren vijftig was hij naar de VS verhuisd, tot 1972 bleef hij actief als violist.

Corrie Hermann, die hem in haar jeugd regelmatig had ontmoet, zocht hem op, vergezeld door een televisieploeg. “Hij wist nauwelijks meer wie ik was. Het zat heel ver weg,” zegt Hermann. Maar de herinneringen aan de cellist Paul Hermann waren nog levend in zijn geheugen. Corrie gaf Szekely het kopie van een compositie van de hand van Paul Hermann, een stuk dat ze samen dikwijls hadden gespeeld. Szekely was blij verrast toen hij de noten las, de muziek had hij niet meer in bezit. Nog steeds beschikte Szekely over de Stradivarius waar hij altijd op speelde. Tijdens het bezoek van Corry Hermann nam een violist uit de campus het instrument ter hand. Voor haar was de cirkel met dit bezoek rond. Via het fonds dat naar haar in de holocaust omgekomen vader Paul Hermann werd vernoemd, had ze de doodgewaande muzikale partner van haar vader ontmoet.

Deel dit artikel