Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een eenvoudige verhalende historicus

home

Jaap de Berg

Dat een proefschrift over Trouw 'loopt als een trein' en 'mooi, vaak met een kroontjespen, geschreven is', klinkt als een onvoorwaardelijke aanbeveling. Zo mag de lezer die lof ook opvatten, maar zo was hij dinsdag aan de Vrije Universiteit niet bedoeld.

Peter Bak promoveerde daar op een boek over Trouw en Bruins Slot in de jaren 1943-1968. Hooggeleerde opponenten roemden de schrijftrant, maar laakten, met een nodeloze omhaal van woorden, de rest. Het boek ontbeerde structuur. Het leed aan 'versnippering'. Het miste 'een relevante probleemstelling'. Het toonde onvoldoende analytisch vermogen. De al te zeer in het nauw gebrachte promovendus kon zich ten slotte slechts verweren met de erkenning van een 'intellectuele beperking'. ,,Ik ben analytisch niet sterk''.

Buiten de wereld van promotiecommissies hoeft zo'n bekentenis niemand af te schrikken. Het is geen schande, het A. J .P. Taylor te kunnen nazeggen: ,,I am a plain narrative historian'', een eenvoudige verhalende historicus. Niet dat Baks verhaal compleet is. In zijn schets van de naoorlogse krant beperkt hij zich vaak tot de politieke voorlichting, voor zover ze gestalte kreeg in hoofdredactionele commentaren.

Het gevolg is een wat eenzijdig beeld van bijvoorbeeld de jaren zestig. In die periode verliet hoofdredacteur Bruins Slot de Tweede Kamer om exclusief voor Trouw te kiezen en omhelsde hij allengs het evangelisch-radicale ideaal van een structurele wereldverbetering. Het waren ook de jaren waarin Trouw koos voor een sportrubriek die de hele week bestreek, haar culturele actieradius vergrootte, met een paginaruil de apartheid poogde te bestrijden, zich mengde in discussies over geloof en wetenschap en stelling nam tegen het Amerikaanse Vietnam-beleid.

Bak doet van dit alles verslag, maar moest de rest van de krant onbesproken laten en kon evenmin de veelkleurige redactie portretteren die er inhoud en vorm aan gaf. Daarbinnen roerden zich minstens drie groeperingen wier onderlinge relatie niet altijd in het teken stond van eendrachtige samenwerking: Bruins Slot en een kleine kring van vertrouwelingen; een aantal volgzame, meest wat oudere redacteuren; en een groep minder gezeglijke jongeren, die onder andere de voor een ochtendblad cruciale avondredactie bezetten.

De sfeer daar is door Jan Kuijk in zijn recensie (de Verdieping, 17 november) goed getypeerd als licht anarchistisch. De jongeren benutten gretig de vrijheid die Bruins Slot hun liet, deels uit onmacht, deels omdat hij hen zag als weliswaar lastig maar onmisbaar voor de ongebonden 'allround nieuwskrant' die Trouw moest worden.

Op de manier waarop de avondredactie dit ideaal interpreteerde, had hij vaak weinig vat. Het kon gebeuren dat hij negatieve publiciteit over de Christelijk-Historische Unie sterk ontraadde, maar twee dagen later - nieuws is nieuws, nietwaar - tot zijn schrik de voorpagina geopend zag met de zestig-punts kapitale kop over vier kolom 'Veel kritiek op Beernink' (CHU-leidsman).

Met hun keuze en presentatie van het nieuws stelde de eigenzinnige jeugd de hoofdredactie vaker voor onvermoede voldongen feiten. Sommige verslaggevers leverden hachelijke kopij bij voorkeur 's avonds in. Enige journalistieke baldadigheid was de jonge Turken niet vreemd. De gevolgen, bijvoorbeeld in de buitenlandse berichtgeving, moeten de lezers zo nu en dan hebben verbluft. Maar over het algemeen deden de jongelui nuttig werk om Trouw te verlossen van de trefwoorden 'saai en sloom' die opinieonderzoekers in 1960 veelvuldig hadden genoteerd.

Wat Trouw, niet als eerste en enige trouwens, in de jaren zestig ook kenmerkte, was een beginnend proces van journalistieke professionalisering, dat zich in volgende decennia nog aanzienlijk zou uitbreiden. Op diverse terreinen ontstonden, deels door de hoofdredactie aangemoedigd, voor een moderne krant onontbeerlijke specialismen.

Dit alles, en meer, laat Bak buiten beschouwing. Zijn verhaal biedt niettemin veel wetenswaardigs voor wie weten wil hoe Trouw allengs en moeizaam een zekere gelijkenis begon te vertonen met de open, vrije krant die sommige medewerkers al in de ondergrondse periode voor ogen stond. De rij van deze werkers van het eerste, donkere uur is sterk gedund. Gelukkig kon een aantal nog de promotie bijwonen van een historicus die ook de herinnering levend houdt aan hun inzet en bezieling, waaraan de krant altijd schatplichtig blijft.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie