Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een computer vol moord en doodslag

Home

JOOP BOUMA

Een wandeling met Eric Slot door een Amsterdamse straat mondt steevast uit in een verbaal bloedbad. “Daar op nummer 22d vier hoog is ooit een gruwelijke liquidatie gepleegd en ginds op 3 hoog een moord.” Wie de robuuste Amsterdammer vervolgens niet onmiddellijk de mond snoert, wordt aansluitend getrakteerd op een reeks lugubere gegevens over dader, slachtoffer, motief, datum en moordwapen.

Slot heeft een afwijking. Hij heeft alle Amsterdamse gevallen van moord en doodslag, voorzover gepleegd tussen de jaren 1970 en 1996, verzameld en gerangschikt op zijn thuiscomputer. In 'Eric Slot's Moordbank' zitten inmiddels 789 levensdelicten. Het lijkt nutteloze kennis, maar dat is het niet.

Als enige in Nederland is Slot in staat moord en doodslag in 's lands hoofdstad over een periode van ruim een kwart eeuw te analyseren. Zo kon hij vaststellen dat er in Amsterdam-Noord weliswaar niet veel wordt gemoord, maar dat slachtoffers twee keer zo vaak door wurging omkomen als in de rest van de stad. “Dat komt omdat er in Noord vaker familieruzies voorkomen. Bij conflicten in de familiesfeer worden niet vaak vuur- of steekwapens gebruikt.”

Volgende week verschijnt een boek waarin de freelance-journalist voor de liefhebber wandelingen heeft uitgestippeld door moorddadig Amsterdam. “Neem op het perron van station Nieuwmarkt de uitgang Nieuwmarkt, na de eerste roltrap links. Waar de Antoniebreestraat overgaat in de Nieuwmarkt, werd in 1980 de Engelsman David Robert Southwick-Morgan vermoord, vermoedelijk door een straatrover.” Dat soort teksten.

Niet zelden worden de moorden of doodslagen gedetailleerd gereconstrueerd. Je moet ervan houden. “Ja, het heeft iets dubbels. Het is een beetje luguber, dat geef ik toe. Maar ik heb sterk het gevoel dat er belangstelling voor is. Een paar jaar geleden heeft iemand eens zo'n wandeling uitgezet door de binnenstad op basis van artikelen over moord en doodslag die ik had geschreven in het blad 'Ons Amsterdam'. Er zouden toen twee rondleidingen worden gehouden, maar vanwege de animo moest er een extra wandeling worden ingelast. Vooral vrouwen meldden zich toen trouwens aan.”

Naast de twaalf wandelroutes door Amsterdam, wijdt Eric Slot (38) een hoofdstuk aan analyse van zijn misdaadgegevens. “Als je eenmaal zo'n databank hebt, kun je een veelheid van gegevens uitsplitsen, je kunt zelfs op wijkniveau moorden analyseren.” En dat levert soms boeiende uitkomsten op. “In de volksmond gelden de binnenstad en de Bijlmer als de gevaarlijkste gebieden van Amsterdam. Maar als je de cijfers bekijkt is dat helemaal niet zo. In de jaren zeventig gebeurde weliswaar meer dan de helft van de Amsterdamse moorden in de binnenstad, maar in de jaren negentig is dat nog maar negentien procent. En in de Bijlmer is de laatste jaren minder gemoord dan in de Indische Buurt, terwijl er in Zuidoost drie keer zo veel mensen wonen.”

De daling van moord en doodslag in de binnenstad is volgens Slot vooral te danken aan de stadsvernieuwing. De kwaliteit van het wonen in stadsdelen heeft invloed op de veiligheid, zegt hij. “Je ziet dat in Amsterdam-West. In het stadsdeel Bos en Lommer zijn de woningen eigendom van woningcorporaties, die de huizen goed onderhouden. Het verloop in zo'n wijk is gering en de sociale samenhang is groot. In het stadsdeel De Baarsjes daarentegen zijn de meeste woningen in bezit van particuliere eigenaren, die zelf doorgaans in een fraai pand te Vinkeveen wonen. De woningen worden slecht onderhouden. Die buurten verloederen. Eind jaren tachtig kochten Turkse criminelen op grote schaal panden op in De Baarsjes, om er koffiehuizen, reisbureaus en videotheken te vestigen, dekmantels voor witwas-operaties van drugsgelden. Tot begin jaren negentig viel het aantal moorden er nog mee, maar na 1992 vond er een geweldsexplosie plaats. Dat was mede het gevolg van het schoonvegen van de Zeedijk. De drugscriminaliteit verschoof naar de Mercatorbuurt. Dan zie je dat zich in zo'n wijk, waar jarenlang één, twee, hooguit drie moorden werden gepleegd, opeens in één jaar twaalf moordgevallen voordoen.”

Hij heeft wel iets met misdaad, geeft hij toe. Maar je kunt ook weer niet zeggen dat hij een fascinatie heeft voor moord en doodslag. Slot recenseerde voor NRC Handelsblad tien jaar lang misdaadliteratuur en hij werkt mee aan de samenstelling van de jaarlijkse detective- en thrillergids van Vrij Nederland. Ooit schreef hij voor het blad 'Ons Amsterdam' een serie over waargebeurde misdaden in de hoofdstad. De toenmalige hoofdredacteur van uitgeverij De Arbeiderspers, Martin Ros, deed hem in 1993 de suggestie een soort Amsterdamse wandelgids van de misdaad te maken.

Het verzamelen van informatie bleek een tijdrovende klus. Slot wendde zich aanvankelijk tot het Amsterdamse gemeentearchief, waar bleek dat sinds 1815 de kranten waren geknipt op Amsterdamse onderwerpen. Slot besloot de moord en doodslag vanaf het begin van deze eeuw in kaart te gaan brengen, maar kwam tot de conclusie dat zo'n gidsje iets te 'licht' zou worden als hij er niet een extra dimensie aan zou toevoegen.

Dat werd de moord- en doodslaganalyse. “Bij het doornemen van al die knipsels zag ik telkens krantenkoppen terug als 'MOORD IN AMSTERDAM VERDUBBELD', maar cijfermatig werd dat nooit goed onderbouwd. Als het waar was geweest, had er nu geen Amsterdammer meer geleefd.” Slot besloot bij gebrek aan cijfermateriaal dan zelf maar een databank op te zetten. “Ik wilde het weten en dan moet het perfect zijn ook. Een kwestie van even volhouden. Ik wilde per se volledig zijn.” De speurtocht kostte zes jaar.

Slot stapte naar de Amsterdamse politie en kreeg, toen eenmaal duidelijk was dat hij geen misbruik zou maken van vertrouwelijke informatie, medewerking. Hij kreeg dossiers te zien en voerde gesprekken met politiemensen en oud-rechercheurs van de groep Ernstige delicten. Ook de Amsterdamse politie beschikte niet over een sluitend informatiesysteem van oude moordzaken. Pas sinds 1993 worden ernstige delicten geautomatiseerd opgeslagen. Het resultaat van Slots gesprokkel naar gegevens is een databank met bijna 800 levensdelicten met dodelijke afloop.

“Wat mij verbaasde is dat het motief bij moord en doodslag vaak flinterdun is. Als het er al is. Er is de laatste tijd veel te doen over straatgeweld, blind geweld, waarbij dader en slachtoffer elkaar vrijwel nooit kennen. Bij moord en doodslag is er altijd wel een relatie, soms kort, soms langdurig. Dat maakt het minder makkelijk te bevatten.”

Moord en doodslag in de hoofdstad nemen toe, dat is onweerlegbaar. Maar niet zo spectaculair als de criminologen Cyrille Fijnaut en Frank Bovenkerk destijds het volk wilden doen geloven in hun bijdrage aan het eindverslag van de parlementaire enquêtecommissie-Van Traa. De beide hoogleraren maakten gewag van een opmerkelijke toename van de levensdelicten in de jaren '90, na twee decennia van betrekkelijke rust. In 1989 waren er in Amsterdam volgens hen nog maar 24 doden te betreuren, terwijl dat aantal in 1990 al was verdubbeld. Zij baseerden zich op cijfers van de groep Ernstige delicten (ED).

Slot ontdekte bij zijn onderzoek dat Fijnaut en Bovenkerk verzuimden de zogenoemde 'districtsmoorden' in hun berekening mee te nemen. Het zijn de levensdelicten die door de districtsbureaus van politie zijn afgehandeld omdat de dader al bekend was of zelfs bij het lijk was aangetroffen. Voor die vrijwel 'ronde' zaken werd Ernstige delicten niet ingeschakeld. Voor 1990 hield de ED de districtsmoorden niet in de statistieken bij, vanaf 1990 doet ze dat wel. Bovendien hielden de twee professoren er geen rekening mee dat bij een dubbele moord gewoonlijk twee doden te betreuren zijn, bij een driedubbele zelfs drie. De stijging in 1990 was daardoor aanzienlijk minder sterk, vergeleken met 1989: geen verdubbeling, maar slechts acht extra doden.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie