Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een canon vol verhalen die niet kloppen

Home

Seije Slager

Een meeslepende middeleeuwse ballade over Floris V, roddels over overspel aan het hof in de negentiende eeuw. De verhalen in de ’canon met de kleine c’, die vandaag wordt gepresenteerd, vertellen de geschiedenis van onderop en hoeven niet helemaal waar te zijn.

De wederopbouw van Nederland kreeg een zetje van een een biscuitje. Net na de Tweede Wereldoorlog onthaalde premier Willem Drees twee Amerikaanse gezanten op een kopje thee met een mariakaakje. Die soberheid maakte zoveel indruk, dat Nederland extra Marshallhulp kreeg. Zo luidt althans de legende.

Het verhaal schijnt door Joseph Luns uit de duim gezogen te zijn. Hoe dan ook is het verhaal sterk aangedikt, maar dat het de toets der historische kritiek niet helemaal kan doorstaan, is geen reden om het niet meer te vertellen, vindt Gerard Rooijakkers, hoogleraar etnologie aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). Dat het verhaal zo populair is, vertelt evengoed iets over het zelfbeeld van Nederlanders.

Daarom stelde Rooijakkers de ’canon met de kleine c’ op, samen met onderzoekers Theo Meder, Ruben Koman en enkele UvA-studenten. Vandaag wordt het bijbehorende boekwerk aangeboden aan minister Plasterk van onderwijs, cultuur en wetenschap.

Hebben we daar behoefte aan, aan nóg een canon? Rooijakkers: „Nederland lijdt inderdaad aan canonnitis. Maar dit is geen nieuwe canon. Wij houden strikt vast aan de vijftig vensters van de officiële canon.” In die canon is er bijvoorbeeld een venster ’Willem Drees’, dat uitzicht biedt op de naoorlogse periode waarin de verzorgingsstaat werd opgebouwd. Het verschil zit hem erin, dat de kleine canon zich weinig gelegen laat liggen aan de historische feiten, maar vooral op zoek gaat naar mooie verhalen bij de vensters. Volkslegendes, broodje-aapverhalen, liedteksten of ooggetuigenverslagen.

Het is volgens Rooijakkers geen toeval dat de Week van de geschiedenis, die zaterdag begint, dit jaar eveneens het thema ’verhalen’ meegekregen heeft. „Het was niet afgesproken, maar de benadering om geschiedenis aan de hand van verhalen te vertellen hangt natuurlijk heel erg in de lucht. Er bestaat weer waardering voor de ouderwetse geschiedenisleraar die zijn gehoor weet te boeien, die de feiten tot leven laat komen door een mooi verhaal.”

En dat is ook wat de samenstellers van de kleine canon hebben gedaan: gezocht naar verhalen die de officiële canon tot leven laten komen. Geschiedenisleraren kunnen er hun voordeel mee doen, maar Rooijakkers moedigt ze vooral aan om zelf op zoek te gaan naar eigen verhalen.

Dat is lang niet altijd eenvoudig. Probeer bijvoorbeeld maar eens een smeuïg verhaal te vinden bij het venster over de filosoof Spinoza, die nu niet bepaald bekend stond om zijn liederlijke levenswandel. Rooijakkers: „Toch blijkt altijd weer dat je uit een rijk arsenaal van verhalen kunt putten.”

En nee, die hoeven niet altijd te kloppen. Ongegeneerd nemen de wetenschappers roddels op over de buitenechtelijke praktijken aan het hof in de negentiende eeuw.

En de moord op Floris de Vijfde was niet slechts het gevolg van een ruzie om een vrouw, zoals een middeleeuwse murder ballad ons wil laten geloven. „Ook als een verhaal niet helemaal historisch juist is, geeft het iets aan over hoe mensen omgegaan zijn met de geschiedenis”, vindt Rooijakkers.

„Onze canon gaat meer over de beleving van de geschiedenis. Dat is een beetje het nadeel van de officiële canon: iedereen ziet dat als loden ernst. Wij hopen daar een beetje ironie aan toe te voegen en de verbeeldingskracht te prikkelen.”

Het boek ’Canon met de kleine c; 50 verhalen en liederen bij de Canon van Nederland’ is verschenen bij uitgeverij Profiel. ISBN 9052944148, euro19,50. Zie ook: www.kleinec.nl

Lees verder na de advertentie
(Trouw)

Deel dit artikel