Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een brug tussen hemel en aarde

Home

Robin de Wever

Een klooster is museum Oud Soest al lang niet meer. En toch, vindt beeldend kunstenares Halina Zalewska, gonst het gebouw weer van spiritualiteit.

Ontluisterend vond kunstenares Halina Zalewska ze, die nonnenkamers op de zolder van het Soester museum. Een leven met enkel meditatie en rust had haar heerlijk geleken. Je hoefde er niet bezorgd te zijn over triviale zaken en tijd om op zoek te gaan naar ’het hogere’ was er in overvloed. Dacht ze.

Want toen een medewerker van het museum haar vorig jaar rondleidde, ontdekte Zalewska dat die voorstelling te romantisch was geweest. „De nonnen leefden als moderne armen. In zo’n kamertje stond dan een bed, een waterkan en een po. De muren waren kaal, afgezien van een simpele crucifix. Die geestelijkheid, het contact met hemelse sferen – ik merkte er niets meer van. Ik zag kale kamers en een hoop zelfopoffering, verder niets.”

Zalewska’s expositie ’Annunciation’ in museum Oud Soest toont het kloosterleven – zoals het ooit was, maar vooral zoals de kunstenares het graag zou zien. Had ze het kloosterleven te veel geromantiseerd?

Waarschijnlijk wel, zegt ze nu. „Maar dat gaf niet. Ik besloot om het museum als decor voor mijn expositie te gebruiken. De nonnenkamers mochten vertellen over het dagelijkse kloosterleven, terwijl mijn speciaal voor de gelegenheid gemaakte kunstwerken steeds naar spirituele zaken verwijzen.”

De van oorsprong Poolse Zalewska studeerde in 1980 cum laude af aan de kunstopleiding Akademia Sztuk Pieknych in Warschau. In Nederland haalde ze haar diploma aan de Rijksacademie en studeerde ze wijsbegeerte aan de Universiteit Utrecht. Sinds 1993 exposeert ze regelmatig door heel Nederland.

Ze ziet zichzelf niet als gelovige, zegt ze. „Meer als spiritueel mens. Ik sta aan de zijlijn en zie dat iedereen wel eens iets spiritueels meemaakt.” Het werk voor haar expositie in Oud Soest maakte ze op uitnodiging van het museum.

De hallen van Oud Soest, het trappenhuis, de nonnenkamers: allemaal zijn ze deze maand het toneel voor Zalewska’s creaties. Het museum, dat van het einde van de negentiende eeuw tot halverwege de twintigste eeuw als klooster fungeerde, is weer even volop wat het ooit was.

Aan de muren hangen tekeningen, in de gangen staan en hangen maagdelijk witte vormen van textiel. In de kloosterkamers veegde ze het stof weg en hing haar werk aan de muur. En de grote zaal, die doorgaans voor exposities wordt gebruikt, liet ze links liggen. „Die stond met zijn vierkante vormen en witte muren veel te ver van de kloosterwereld af. De gangen en kamers vond ik veel interessanter.”

Met traditionele christelijke kunst – kruisen, rozenkransen, iconen – hebben Zalewska’s 45 kunstwerken maar weinig van doen, zegt ze. „Ik wilde religie vatten in algemene beelden. Religie en spiritualiteit staan nooit op zichzelf. Als we ons proberen uit te strekken naar ’hemelse sferen’, wat die ook mogen zijn, dan blijven we in de eerste plaats altijd nog mens.”

De jas van aartsengel Gabriël, die bezoekers bij binnenkomst tegenkomen, is daar zo’n typisch voorbeeld van. „Gabriël heb ik bloemenzaad op zijn spierwitte jas gespeld”, zegt Zalewska. „Om maar te zeggen: als hij aan iemand verschijnt, dan raakt dat vooral het aardse leven. Dan wordt er een aards zaadje geplant. Als de hemel zich met ons bemoeit, dan heeft dat vooral consequenties voor ons aardse leven.”

De witte pop in één van de nonnenkamers (’First Love’) is ook een engel, vertelt Zalewska. „Maar door zijn opgeplakte organen is hij ook mens. Ik geloof dat ieder mens onbevangen, als engel, geboren wordt. Naarmate we langer op deze aarde rondlopen, veranderen we langzaam in een mens. Vandaar die organen.” De engel raakte bij de bezoekers een gevoelige snaar. „Ik heb er al mensen om zien huilen.”

Haar beelden zijn soms wat zweverig, geeft Zalewska toe. „Maar zeg nou eerlijk: op transcendente sferen kún je toch ook geen etiket plakken? Ik wil juist duidelijk maken dat onze woorden ontoereikend zijn.”

Niet dat haar werk een kritiek is op religies die wél een duidelijk beeld menen te hebben van God, trouwens. „Iedereen moet zelf weten wat hij gelooft. Maar zorg wel dat je de wereld niet uit het oog verliest.”

Kloosters, vindt Zalewska, zijn de brug van onze wereld naar de hemel. „Ze staan op aarde, maar kloosterlingen houden zich er vooral met spiritualiteit bezig.” Dat het meest typisch religieuze gedeelte van de expositie – de nonnenkamers – zich in de nok van het gebouw bevindt, beschouwt Zalewska als mooie symboliek. „Je loopt als het ware naar de hogere sferen.”

Hier en daar oogt het klooster ’religieuzer’ dan ooit tevoren. „Ik weet het: helemaal eerlijk is dat natuurlijk niet. Doorgaans is een klooster natuurlijk erg sober. Ik wilde de verbondenheid met de hemelse sferen in het klooster zozeer benadrukken, dat het gebouw nu overladen is door religieuze symbolen. Kijk, wil ik zeggen, dít is nu waar spiritualiteit vroeger zo intens werd beleefd.”

Lees verder na de advertentie
'Annunciation'. (Trouw)



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie