Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een brandschone kachel

home

COKKY VAN LIMPT

De Rocket Stove, een ontwerp van kachelexpert Peter dan den Berg, zorgt voor bijzonder schone verbranding: nog geen pluimpje rook komt er uit zijn schoorsteen. En in zijn nieuwe huis heeft hij geen cv meer nodig.

Jongetjes zijn er allemaal dol op, maar Hagenaar Peter van den Berg (67) heeft fikkie stoken tot kunst verheven. Het begon als een manier om te bezuinigen. "Toen mijn vriendin Martine en ik in 1980 dit huis kochten in het Laakkwartier, konden we dat nét betalen. We leven sober, dus echt bezuinigen kon alleen op verwarming. Daarom ben ik op hout gaan stoken, eerst in een ijzeren kachel, later in een variant van de vuurbetonnen kachel van De Twaalf Ambachten, de Finoven. Daarmee begon mijn fascinatie voor vuur."

Geïnspireerd door de Finoven bouwde Van den Berg zijn eerste eigen model kachel. Een succes: hij verkocht er tien van. Toen in 2002 een architectenbureau hem vroeg een kachel te ontwerpen voor woon-werkproject De Grote Pyr, de opvolger van het voormalige Haagse kraakpand De Blauwe Aanslag, ging hij opnieuw aan de slag.

"In de zelfbouwwerkplaats van de Grote Pyr konden mensen hun eigen kachel bouwen. Dertig in totaal werden het er, in verschillende uitvoeringen, naar ontwerpen en tekeningen van mijn hand. Toen de kachel zo'n vlucht nam, vond ik het leuk om er mijn naam aan te verbinden. Het bedrijfje dat sinds 2007 de kachels produceert, opereert nog steeds onder de naam 'Bergkachel'. Nee, ik heb er geen patent op aangevraagd en rijk ben ik er ook niet van geworden." Dat nu een ander geld verdient aan zijn ontwerpen, vindt hij niet erg, hij is er de man niet naar om er een zaak van te maken.

Liever experimenteert hij verder, op zoek naar het optimale verbrandingssysteem. Voor een duurzame kachel is dat het belangrijkst, want bij een perfecte verbranding stoot een houtkachel (bijna) geen schadelijke rookgassen uit. Na de Finoven vond hij nieuwe inspiratie in de Rocket Stove. "Een Finoven is zeker niet vuil, maar de Rocket Stove heeft een ander, schoner verbrandingsprincipe," legt hij uit. "Bij optimale verbranding draait het om drie T's: Tijd om te verbranden, Turbulentie voor een goede menging van brandbare gassen en toegevoegde lucht, en een hoge Temperatuur. Voor schone verbranding heb je minstens 500 graden nodig."

In zijn werkplaats geeft Van den Berg een demonstratie met zijn uit drie oliedrums opgebouwde Rocket Mass Heater. In de vaten zit een geïsoleerde buis, de heatriser. De warmte van de kachel, een vuurplaats van vuurvast betonnen stenen, stijgt via een smalle poort door de - bredere - riser naar boven de ton in en de koudere gassen worden aan de onderkant afgevoerd.

Meer dan 1000 graden
Waar de naam Rocket (raket) vandaan komt, wordt snel duidelijk, als Van den Berg een handvol hout op de vuurplaats aansteekt. Zodra de helgele vlammen hoog oplaaien, klinkt er een zacht bulderend geluid uit de ton: ready for take-off lijkt het wel. Een kijkje bovenin het olievat, nadat Van den Berg de dop van een spongat heeft gehaald, maakt het beeld compleet. Het gat biedt een spectaculaire blik in de vuurspuwende riser: alsof je in de onderkant van een raket kijkt die gelanceerd wordt. Aanraken van het vat is niet aan te raden: bovenin kan het 700 graden worden, en achter de smalle poort onderin heeft Van den Berg ooit 1173 graden gemeten.

Hoe schoon zijn kachel is, laat hij vanuit de tuin zien. Hij wijst zijn schoorsteen aan, waar inderdaad geen pluimpje uit komt. "In open haarden en allesbranders is de temperatuur te laag voor schone verbranding. Zulke kachels produceren teer en aromatische koolwaterstoffen, die als rook uit de schoorsteen komen. Dat is ook wat je op straat ruikt. Sinds 2008 heb ik zelf meetapparatuur om de uitstoot te kunnen meten, zo is deze kachel ontwikkeld. Fijnstof zit in alle houtgestookte kachels, ook de mijne, al wordt er wel wat van afgevangen, dat in het onderste vat valt." Hoeveel fijnstof zijn kachel produceert, weet hij niet. "De meetapparatuur daarvoor is niet te betalen."

Het verbrandingsproces van zijn kachel mag dan - op fijnstof na ¿ duurzaam zijn, maar hoe zit het met het hout? Als er bomen voor gekapt moeten worden, is dat inderdaad niet per definitie duurzaam, beaamt Van den Berg. Maar zijn kachels worden enkel gestookt op afvalhout uit de industrie. "Een glashandel uit Rijswijk doneert elk jaar genereus zijn houten verpakkingsmateriaal aan mij."

In zijn nieuwe huis, dat Van den Berg aan het bouwen is in de Haagse wijk Ypenburg, komt ook een Rocket Mass Heater. "Niet uit olievaten opgebouwd, maar met een stenen ombouw van zo'n 2500 kilo. Die vuurvaste stenen zorgen voor de accumulatie van de warmte." In zijn huidige huiskamer heeft Van den Berg twee kachels staan die geheel van steen zijn gebouwd. 's Morgens anderhalf uur stoken is voldoende om de hele dag te genieten van de stralingswarmte die de kachels afgeven.

Zijn nieuwe, zelfontworpen huis wordt een zogenoemd passiefhuis. Huizen die volgens dit principe gebouwd zijn, streven een zo laag mogelijk energieverbruik na. Van den Bergs nieuwe huis is grotendeels uit hout opgetrokken, zwaar geïsoleerd en kierdicht gebouwd. En het is voorzien van een balansventilatie die lucht af- en aanvoert en via een warmtewisselaar tussen die twee luchtstromen de inkomende lucht opwarmt. "De warmtebehoefte in zo'n huis is zo klein, dat we centrale verwarming hebben weggelaten. We hebben straks genoeg aan mijn zelfgebouwde kachel."

Het klinkt als een jongensdroom: fikkie stoken én een hut bouwen. "Zelf een houten huis bouwen, is inderdaad altijd mijn droom geweest. Maar toen ik vijftig was, ging Fokker, waar ik toen werkte, op de fles. Het wás een mooie droom, dacht ik toen. En nu gebeurt het tóch." Zijn droomhuis staat er inmiddels en de eerste ramen zitten er al in, maar Van den Berg kan het nog nauwelijks geloven. "Ik heb mijn leven lang in een overall gelopen en met werkschoenen aan voor een ander gewerkt. En nu ben ik een villa aan het bouwen aan de rand van de Delftse Hout - voor mezélf. Dat zijn twee dingen die heel ver uit elkaar liggen."

Af en toe slaat ineens de schrik hem om het hart. "Dan denk ik dat ik iets essentieels over het hoofd zie waardoor het hele feest straks niet doorgaat." Maar wanneer alles gewoon volgens plan verloopt, kunnen Peter van den Berg en zijn vriendin Martine Scheurkogel aanstaande juni hun veertigjarig samenzijn vieren in hun splinternieuwe huis.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie