Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een andere jaartelling is iets van alle tijden

Home

Van dwingende richtlijnen is volgens de BBC geen sprake. Medewerkers die van voor of na Christus willen spreken, mogen dat gewoon. Maar alleen al de suggestie dat Jezus Christus door de Britse staatsomroep uit de jaartelling zou worden geschrapt, zorgde deze week voor veel debat.

'Jezus rookte hasj noch sigaret', zongen de Positivo's, het immer optimistische reliduo van Van Kooten en De Bie, jaren geleden al. Want: "Jezus had genoeg aan wijn. Jezus zou ook nu tevreden zijn. Met een wijntje zonder flauwekul. Zoals Jezus dronk, in het wijnjaar nul."

Het lied stemt nog steeds vrolijk, maar historisch klopt er geen jota van. Als twee millennia terug op amforen en vaten al een datering werd aangegeven, dan zeker niet het jaar nul of iets daarbij in de buurt. Het idee voor een nieuwe tijdrekening met de geboorte van Jezus Christus als begin dateert pas van vijf eeuwen later. Bovendien: ook terugrekenend werd nooit gesproken van een jaar nul. Op het jaar één voor Christus volgt het jaar één na Christus.

De meeste historici gaan er overigens vanuit dat het op dit moment geen 2011 maar 2015 of iets daaromtrent zou moeten zijn. Jezus werd namelijk waarschijnlijk zo'n vier jaar voor het begin van onze jaartelling geboren. Een rekenfoutje.

De uit het oosten van Europa en in Rome neergestreken monnik Dionysius Exiguus presenteerde het idee voor een nieuwe jaartelling in 526 aan paus Johannes I. Maar de kerkvorst en zijn omgeving waren niet onmiddellijk enthousiast. De katholieke kerk nam Dionysius' jaartelling pas over rond het jaar 1000.

Er hebben altijd meerdere kalenders naast elkaar bestaan. Een van de andere grote wereldgodsdiensten, de islam, introduceerde ook een eigen jaartelling. Het startpunt voor de moslims: 15 juli 622, de dag waarop de profeet Mohammed zou zijn vertrokken van Mekka naar Medina. Zeker de laatste eeuwen wordt, door de westerse dominantie, de christelijke jaartelling ook veel gebruikt in gebieden die er eigenlijk een andere kalender op nahouden.

Weinig succesvolle pogingen om met alternatieven te komen, waren er ook. Revolutionaire regimes wilden het volk graag laten geloven dat ze de geschiedenis op haar kop zetten. Om die reden voerden ze nogal eens hun eigen jaartelling in. De Franse regering deed dat in 1793. Met terugwerkende kracht werd 22 september 1792 het historische kantelpunt. De nieuwe kalender bleef in gebruik tot 1806. Daarna werd weer teruggegrepen op de vertrouwde jaartelling. Ten tijde van de Parijse Commune in 1871 wilde een enkeling de republikeinse kalender opnieuw invoeren. Dat idee ging ten onder met de Commune.

De fascisten onder leiding van Benito Mussolini beschouwden de Mars op Rome op 28 oktober 1922 als een nieuw begin. Hun eigen jaartelling werd vijf jaar na de revolutie van de zwarthemden ingevoerd en hield het daarna zeventienenhalf jaar vol. Achter jaren na 1922 kwam E.F. te staan: Era Fascista.

De aanduidingen 'Common Era' (CE) en 'Before Common Era' (BCE), deze week volop in het nieuws in de discussie over al dan niet bestaande BBC-richtlijnen, zijn ook niet nieuw. Eerste vermeldingen zijn al te vinden in achttiende-eeuwse bronnen. Het gebruik nam iets toe vanaf het midden van de negentiende eeuw. Met name joodse wetenschappers beseften dat ze in publicaties niet konden terugvallen op de joodse jaartelling (die teruggaat op de Schepping in het jaar 3761 voor Christus). Van een verwijzing naar een door hen niet erkende Messias wilden ze echter ook niets weten.

De laatste decennia raken CE en BCE nog meer in zwang. Vlak voor de laatste millenniumwisseling constateerde de toenmalige secretaris-generaal van de Verenigde Naties, de Ghanees Kofi Annan, dat de christelijke jaartelling in zoveel culturen gemeengoed was geworden, dat de 'christian era' een 'common era' was geworden.

Deel dit artikel