Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Economisch noodweer kan Erdogan nog opbreken

Home

Melvyn Ingleby

Een man loopt langs een afbeelding van een gepland operagebouw op het Taksimplein in Istanbul. © HH

Economische donderwolken zorgen voor onrust onder de Turkse zakenelites en partijgenoten rondom Erdogan. Zij zien de crisis aankomen, maar kunnen geen kant op. 'Niemand is zijn positie zeker.'

Ahmet Çelik herinnert zich nog goed hoe hij zijn bevende huis ontvluchtte. Het was een klamme zomernacht in 1999 toen Istanbul werd opgeschrikt door een genadeloze aardbeving. Minstens 17.000 mensen verloren het leven. De Turkse economie, die al maanden in een crisis verkeerde, werd meegetrokken onder het puin.

Lees verder na de advertentie

Drie jaar later rees Recep Tayyip Erdogan op uit het stof. Zijn nieuwe AK-partij beloofde grote economische en politieke hervormingen en won in één klap de absolute meerderheid in het parlement. Ook Çelik, die inmiddels niet meer met zijn echte naam in de krant durft, zag destijds juist grote kansen. Hij stopte met zijn baantje in de horeca en begon een eigen bedrijf in de bouw. "Ik wilde sterke huizen bouwen die niet konden instorten."

De regering baseerde vrijwel de hele economie op de bouwsector. Banken gaven goedkope leningen uit en wij verdienden bakken met geld. Het waren schitterende tijden.

Ahmet Çelik, bouwondernemer (echte naam bij de redactie bekend)

Bubbel

Inmiddels rijdt de veertiger in een dure auto en woont hij in een gated community. Çelik is een van de miljoenen Turken die jarenlang voornamelijk uit economische overwegingen op de AKP stemden. "De regering baseerde vrijwel de hele economie op de bouwsector", verklaart hij. "Banken gaven goedkope leningen uit en wij verdienden bakken met geld. Het waren schitterende tijden."

Die bubbel dreigt nu te barsten. De Turkse economie is zwaar oververhit. De regering en investeerders zijn afhankelijk van buitenlandse leningen, maar de inflatie is enorm. Dit jaar alleen al verloor de Turkse lira ruim 20 procent van zijn waarde ten opzicht van de euro. Dat economische noodweer zorgt voor grote onrust in de economische en politieke elites rondom Erdogan. Zij zien de ramp naderen, maar kunnen geen kant op.

"De zakenmannen en de AKP zijn totaal van elkaar afhankelijk", zucht Çelik. Dat is het resultaat van jarenlang nepotisme. "De regering geeft belangrijke bouwcontracten aan politieke bondgenoten. Daarom probeert iedereen maar gewoon mee te doen. Bovendien is het onmogelijk om kritiek te uiten. Het is net als in een moskee: zelfs als je niet zo gelovig bent kun je niet zomaar weglopen als iedereen begint te bidden."

Maar onder de oppervlakte borrelt frustratie. "Sinds de staatsgreeppoging gaat het steeds slechter met de economie", vertelt de zakenman. "Vooral Erdogans harde opstelling tegen het Westen geeft ons grote problemen. Turkije heeft een slecht imago gekregen onder westerse investeerders. Alleen de Arabieren willen nog zaken met ons doen. In feite blijft dit land overeind door geld uit Qatar."

Volgens voormalig vice-permier Abdullatif Sener spookt dezelfde onvrede ook door Erdogans eigen partij. Sener is mede-oprichter van de AKP, maar stapte in 2007 op en groeide uit tot een felle criticus van Erdogan. Oude partijgenoten luchten nog altijd stiekem hun hart bij hem, zegt Sener. "Natuurlijk praten ze met me", grijnst hij in zijn kantoor in Ankara, "maar alleen als niemand kijkt."

Partij in ontbinding

Sener schetst een partij in ontbinding. "De dienaren van Erdogan hebben een hekel aan Erdogan", vertelt hij. "Want hij dwingt hen voortdurend om illegale dingen te doen. Al deze ministers, burgemeesters en rechters worden ertoe aangezet om tegen hun geweten te handelen. Op den duur vernietigt dat hun persoonlijkheid. Zelfs de loyalisten hebben genoeg van Erdogan."

De reden dat ze toch doorgaan? "Iedereen wil parlementariër worden", reageert Sener cynisch. "Erdogan verwisselt tijdens iedere verkiezingen de kandidaten voor het parlement en ontslaat veel van zijn burgemeesters. Niemand is zijn positie zeker. Daardoor is er niemand in de AKP die de AKP af kan vallen. Als Erdogan deze verkiezing verliest, gaan ze met hem mee ten onder."

Zakenman Çelik zit vast in hetzelfde net. "De AKP heeft een systeem ontworpen dat zo diep geworteld is dat alleen jarenlange chaos Erdogan kan opvolgen. Als dat gebeurt verlies ik al het geld dat ik in al die jaren verdiend heb. Al mijn kapitaal zit in leningen en lege woningen die ik nog moet verkopen. Ik ben totaal verstrengeld geraakt aan deze regering. Het systeem mag niet kapot."

Breuklijn

Toch treft de zakenman voorzorgsmaatregelen. Zijn gated community is ingeruild voor een kleinere woning. Met het vrijgemaakte geld hoopt hij zijn schulden af te betalen voordat de Turkse lira nog verder in waarde keldert. Opnieuw heeft Çelik het gevoel dat hij op een breuklijn leeft. "Ik ben bang dat ik failliet ga", zegt hij verbeten. "Iedereen weet dat de crisis eraan komt."

Dit keer blijft hij binnen. "Ik ga niet stemmen deze verkiezingen", geeft de zakenman toe. "Ik kan het niet meer over mijn hart verkrijgen om op Erdogan te stemmen, maar wie zegt dat de oppositie het beter zal doen? De obstakels zijn te groot, de andere kandidaten te klein. Dat is nog wel het grootste probleem van Turkije: we zien geen alternatief meer."

De echte naam van Ahmet Çelik is bekend bij de redactie.

Lees ook: De Turkse economie laaft zich aan een giftige cocktail

Beleggers worden nerveus en halen hun geld weg uit Turkije. Daardoor maakt de lira een glijvlucht.

Deel dit artikel

De regering baseerde vrijwel de hele economie op de bouwsector. Banken gaven goedkope leningen uit en wij verdienden bakken met geld. Het waren schitterende tijden.

Ahmet Çelik, bouwondernemer (echte naam bij de redactie bekend)