Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

x

Economie aan lot overgelaten, de politiek is te druk met zichzelf

home

Lex Oomkes

PvdA-leider Samsom. De nieuwe positiebepaling van de partij maakt vorming van een nieuw daadkrachtig kabinet lastiger © anp
Column

De hoop, of verwachting zo u wilt, dat het Lente-akkoord in de Kamer tot een doorbraak in de politieke verhoudingen zou leiden, is twee weken nadat overeenstemming werd bereikt, hard de bodem ingeslagen.

De trend onder het electoraat van de laatste twee decennia - een partij die het waagt regeringsverantwoordelijkheid te nemen wordt daarvoor bij de volgende verkiezingen afgestraft - wordt nu versterkt doorgezet. Nu is het inmiddels al zo ver gekomen dat een partij, die in de Kamer kiest voor een constructieve opstelling dreigt het politieke enge bos in te worden gestuurd.

De enige uitzondering op de regel 'verantwoordelijkheid nemen is gelijk aan een electorale afstraffing de volgende keer', was in feite het eerste paarse kabinet. In 1998 konden PvdA en VVD, niet gehinderd door partijen die hun technocratische opstelling problematiseerden, wedijveren wie van de twee de grootste fractie in de Kamer zou krijgen. De voortekenen dat er een volksopstand broeide, waren er nog niet of nauwelijks.

Vrijwel alle betrokken politieke partijen hebben nu vooral last van het akkoord dat ze in de Kamer sloten. Zelfs de partij van de immer optimisme uitstralende Mark Rutte lijkt pardoes in een vrije val terecht te zijn gekomen. Alle woorden over noodzaak, moed en verantwoordelijkheid nemen ten spijt. De kiezer weet dat het crisis is, maar verwacht vooral dat hij er niet door zal worden geraakt.

Het Lente-akkoord heeft de vlucht van de kiezer naar de flanken van het Nederlandse politieke landschap kennelijk slechts versneld. Met alle gevolgen voor na de verkiezingen van dien.

De peilingen verschillen onderling nogal wat, maar in één trend komen ze wonderwel overeen: het krachtenveld in de Kamer zal in september een nog verder verbrokkeld beeld laten zien. Partijen hadden al de grootste moeite meer dan 25 zetels te halen. De kans is meer dan reëel dat er na 12 september geen enkele partij op dat aantal uitkomt. Hoe kan in een dergelijke situatie ooit een daadkrachtig kabinet gevormd worden?

De nieuwe positiebepaling van de PvdA helpt daar niet echt bij. Dat de sociaal-democraten zich dichtbij de SP plaatsen is, als je op onderzoek af mag gaan, voor een goede verkiezingsuitslag een rationeel besluit. De partij heeft nog steeds een groot potentieel electoraat, maar die potentie valt alleen in een goede uitslag te vertalen als de partij zich linkser (lees: sociaal-economisch behoudender) manifesteert.

Voor de regeerbaarheid van dit land is het eerder een irrationeel besluit. Een links/conservatief blok van om en nabij vijftig zetels, zal onmogelijk een aantrekkelijke coalitiepartner zijn, terwijl het tegenblok ook al geen vuist zal kunnen maken. Tenminste, als een partij als het CDA blijft bij de ferme woorden van onder anderen de nieuwbakken lijsttrekker Sybrand van Haersma Buma en een coalitie met Geert Wilders blijft uitsluiten.

Na het Lente-akkoord leek er even nieuw optimisme te ontstaan in de Nederlandse politiek. De snelheid waarmee dat optimisme weer verdwenen is, is tegelijkertijd spectaculair en zorgelijk. De economie moet maar proberen zichzelf, als baron Von Münchhausen, aan de eigen haren uit de crisis te trekken. De vaderlandse politiek geeft vooralsnog niet thuis.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.