Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Durven lezen over de dood

Home

Joost van Velzen

Van der Heijden via een videoverbinding na het winnen van de Libris Literatuur Prijs voor zijn requiemroman. © ANP

Het onderwerp van een roman kan zo diep door de ziel snijden, dat niet iedereen het durft te lezen. 'Tonio', de requiemroman die deze week de Libris Literatuur Prijs won, is zo'n boek. In Tonio beschrijft A.F.Th. van der Heijden het in wezen onbeschrijflijke verlies van zijn zoon, die bij een verkeersongeluk om het leven kwam.

Er werden 100.000 exemplaren van verkocht en dat zullen er door die prijs nog veel meer worden. Al stoot zo'n zwaar thema ook mensen af.

Verleden jaar won de Vlaamse schrijver Yves Petry dezelfde prijs met 'De Maagd Marino', een verhaal dat hij baseerde op een bizarre moord die een aantal jaar geleden in Duitsland plaatsvond en waarbij een man zich uit vrije wil liet opeten door zijn minnaar.

Boekverkopers waren niet allemaal even gelukkig met deze winnaar, omdat ze vreesden voor een aarzeling bij hun klanten om een boek met zo'n thema te gaan lezen. Rouw over een overleden kind is ook zo'n onderwerp.

Vondel
"Terwijl een literair rouwbeklag van alle tijden is", zegt Jaap Goedegebuure, hoogleraar moderne Nederlandse literatuur. "Vondel schreef al over zijn dode zoontje. Het is een bekend verschijnsel dat de literatuur tot grote hoogten kan brengen.

'Rouwkost' kan iets toevoegen. Ik vind dat Van der Heijden heel goed het midden heeft weten te houden tussen het uitschreeuwen van verdriet en een zekere afstand."

Dat was ook precies de opdracht, zegt Suzanne Holtzer, samen met Thomas van den Bergh de persoonlijk redacteur van Van der Heijden. Ze noemt het redigeren van Tonio haar 'zwaarste klus ever'. "Je bent dan geen redacteur maar medemens. Maar er is geen seconde aan het uitgeven van dit boek getwijfeld, door Van der Heijden niet en door ons niet. Het moest geschreven worden."

Holtzer is trots op het resultaat. " Van der Heijden is een echte oeuvrebouwer. Er is balans. Het is een totaal autonoom kunstwerk geworden en dat komt omdat het vermogen om vorm te geven in zijn DNA zit. Zijn rationaliteit was ergens ook zo aanwezig. Het boek wordt gedragen door het raffinement van de vorm en ik denk dat de lezer dat ook wel herkent."

Kritiek
Met 'Schaduwkind' (2003) schreef P.F. Thomése een vergelijkbare novelle, over het verlies van zijn dochtertje. De schrijver vindt dat er met name in Nederland iets geks aan de hand is zodra er over dit genre wordt gesproken of geschreven door literaire critici.

"Op het moment dat het serieus begint te worden is er ineens kritiek op boeken als die van mij of die van Van der Heijden. Zo'n roman zou geen prijs moeten winnen, vinden ze dan, omdat het zo erg zou zijn, of zoiets. Grote onzin."

Is er niet juist altijd veel lof voor deze requiemromans?

Thomése: "Maar altijd om de verkeerde reden. Je wordt benaderd als een gehandicapte die meedoet aan de Paralympics. Alsof critici - die mij helemaal niet kennen - ineens mijn zieleheil moeten hoeden. Het gaat om de pretentie van de schrijver. Die is in mijn geval, en ook in dat van Van der Heijden, zeer hoog. Dus dan hoef je er ook niet zo 4 mei-achtig over te doen."

Nu moet de lezer nog durven.

Suzanne Holtzer: "Je raakt als lezer niet verloren. Toen ik Tonio las werd het juist lichter omdat ik door de vorm werd meegedragen."

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie