Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Duivesteijn: PvdA-top moet juist leren van Jeremy Corbyn

Home

Adri Duivesteijn

Jeremy Corbyn, de nieuwe leider van de Britse Labour partij. © getty

Zou zo'n radicale koerswijziging als bij het Britse Labour zich ook kunnen voordoen in Nederland? Adri Duivensteijn - inmiddels bijna de Wiegel van de PvdA -  vindt dat de PvdA juist moet leren van de verkiezing van Jeremy Corbyn. Hij bepleit een terugkeer naar de werkelijke waarden van de sociaal-democratie.

Voor Engelse sociaal-democraten scheen afgelopen zaterdag weer de zon. Met een overweldigende meerderheid kozen de leden voor het leiderschap van de linkse Jeremy Corbyn en sloten daarmee een tijdperk af waarin de koers van de partij gedomineerd werd door (neo)liberale opvattingen. Hoe is zo'n radicale koerswijziging te verklaren en zou die zich ook kunnen voordoen in Nederland?

Vervreemding van  het leiderschap
Er zijn twee redenen waarom de leden van Labour massaal opteerden voor een authentiek leider met een klassiek sociaal-democratisch gedachtengoed: de vervreemding van het leiderschap van haar achterban en haar medewerking aan de erosie van politiek, overheid en publieke sector.  

Sociaal-democratie was klassiek een politieke strijd waarbij maatschappelijke bewegingen en de politieke vertegenwoordigers hand in hand optrokken. Met het vervagen van de klassieke en voelbare tegenstellingen tussen rijk en arm, de wijziging van de westerse economie van maakindustrie naar dienstensector en de opkomst van een brede, en sterk verdeelde middenklasse is het politieke speelveld complexer geworden. Dit alles heeft de politiek ingrijpend veranderd.

De vanzelfsprekende band tussen sociaal-democratie en maatschappelijke vernieuwingsbewegingen, buitenparlementaire strijd en parlementaire actie, zijn evident twee werelden geworden die nauwelijks nog met elkaar communiceren. De kloof tussen PvdA en de FNV is daarvan in ons land slechts één illustratie. De politiek, zou je kunnen zeggen, heeft zich verzelfstandigd en is een klasse apart geworden.

Partijlidmaatschap als politieke daad
Zonder die structurele relatie is het vooral de conjunctuur van de dag die bepalend lijkt te worden voor de uitkomst van een verkiezing. Voor veel kiezers is dat misschien nog wel voldoende, maar voor leden van een sociaal-democratische partij is deze non-participatie minder vanzelfsprekend. Immers, hun partijlidmaatschap zelf is al een politieke daad. Het drukt betrokkenheid uit met een bepaald gedachtengoed en een politieke wil tot verandering. Daarin past activiteit, betrokkenheid en een gemeenschappelijke strijd.

En wanneer leiders bij regelingsdeelname, zonder dat leden dat ook zelf werkelijk verinnerlijken, de sociaal-democratische waarden naar eigen inzicht veronachtzamen, tasten zij daarmee ook de trots en eer van hun leden aan.

Lees verder na de advertentie
Wanneer leiders bij re­ge­lings­deel­na­me de so­ci­aal-de­mo­cra­ti­sche waarden naar eigen inzicht ver­on­acht­za­men, tasten zij daarmee ook de trots en eer van hun leden aan.

Adri Duivesteijn

Charmes van het neoliberalisme
De kloof wordt nog nadrukkelijker wanneer de sociaal-democratische voormannen en vrouwen hun grip op het eigen gedachtegoed kwijtraken. Aangestoken door de charmes van het neoliberalisme, pragmatisme en een al te technocratisch handelen werkten sociaal-democraten in Europa mee aan de erosie van de rol en de positie van de politiek, de overheid en de publieke sector.

Mede door toedoen van sociaal-democraten zijn zo politiek én overheid in veel kwesties gemarginaliseerd tot regisseur en toezichthouder. Veel bij uitstek publieke taken zijn geoutsourcet, op afstand gezet of geprivatiseerd.

De burger werd hierdoor consument en object van een felle onderlinge concurrentiestrijd van wat voorheen 'onze' publieke diensten waren. Waar de politiek hoge verwachtingen had van de calculerende burger, zien wij dat dit juist bij de brede middenklasse heeft bijgedragen aan een toenemend gevoel van onbehagen.

In eigen huis ontheemd
En leden van sociaal-democratische partijen kregen het gevoel in eigen huis ontheemd te zijn. Jeremy Corbyn, zelf exponent van een geloof in sociaal-democratische waarden, voelde dat  goed aan. Hij droeg als geen ander uit dat Labour moet staan voor waarden die niet geruild kunnen worden maar die per definitie, in een strijd die verder gaat dan het moment van vandaag, keer op keer op de gevestigde belangen bevochten moeten worden.

Met de keuze van Corbyn maakten de leden van Labour duidelijk dat een terugkeer naar de werkelijke waarden van de sociaal-democratie een must is en de politieke strijd niet als verloren behoeft te worden beschouwd. Zowel de leiders als de leden van de PvdA kunnen er hun voordeel meedoen.  

Adri Duivesteijn is oud-Eerste en Tweede Kamerlid PvdA. Hij schreef dit artikel als opiniebijdrage voor Trouw.

Adri Duivesteijn © ANP

Deel dit artikel

Wanneer leiders bij re­ge­lings­deel­na­me de so­ci­aal-de­mo­cra­ti­sche waarden naar eigen inzicht ver­on­acht­za­men, tasten zij daarmee ook de trots en eer van hun leden aan.

Adri Duivesteijn