Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Duitsland 'schafft' het amper nog

Home

SASKIA JONKER

Berlijn noteert miljoenste migrant van 2015

Hét Duitse woord van 2015 is Flüchtlinge, vluchtelingen. De vluchtelingencrisis beheerst het land, verklaarde het Genootschap van de Duitse taal vrijdag. Wie had dat een half jaar geleden kunnen bedenken? Begin van de zomer was Duitsland nog in de ban van een heel andere crisis, toen Griekenland uit de euro dreigde te stappen. Vluchtelingen waren er wel, maar niet zo massaal als nu.

Nu is het woord vluchteling overal: in media, in debatten in de Bondsdag, op welkomstspandoeken op stations, op protestspandoeken tijdens demonstraties. Niet zo vreemd, geen land in Europa ving de laatste maanden zoveel migranten op als Duitsland. Afgelopen dinsdag werd de 1 miljoenste migrant van 2015 verwelkomd, ergens in een registratiecentrum langs de Oostenrijkse grens.

Het moment waarop de crisis ogenschijnlijk begon, is amper vier maanden oud. Bondskanselier Angela Merkel zette begin september de deur open voor duizenden vluchtelingen die waren gestrand in Hongarije, om daarna het Duitse volk gerust te stellen met de gewraakte mededeling 'Wir schaffen das'. Sindsdien domineert de vraag of de Bondsrepubliek de migratiegolf inderdaad aankan.

Maar daar is geen eenduidig antwoord op te geven. Wie naar het Duitse huishoudboekje kijkt, ziet dat er voldoende ruimte is om vele miljarden uit te geven aan migranten. De economie groeit goed. Bovendien kan het vergrijzende Duitsland jonge migranten goed gebruiken 'We hebben immigratie in ons sociale stelsel nodig', schreef oud-kanselier Gerhard Schröder augustus in Die Zeit.

Indrukwekkend is daarnaast het grote aantal vrijwilligers dat vluchtelingen helpt. Bekend zijn beelden van station München begin september, toen inwoners van de stad nieuwkomers met spandoeken en eten onthaalden. Er waren zelfs zo veel vrijwilligers dat ze werden weggestuurd. Nu nog organiseren vrijwilligers overal taalklasjes, zijn ze maatjes voor migrantenkinderen en helpen ze in de vele opvangcentra. 'Zonder jullie zouden we het niet aankunnen', zei vicekanselier Sigmar Gabriel vrijdag op een partijcongres.

Hoewel de meeste Duitsers in hun dagelijkse leven weinig van de 1 miljoen vluchtelingen merken, neemt bij een groot deel van de bevolking het onbehagen toe. "De onvrede groeit met de dag", zegt oud-Eurocommissaris Günter Verheugen (SPD). Dat is te zien aan de rechts-populistische bewegingen. Alternative für Deutschland, dat zich tegen vluchtelingen verzet en deze zomer nog uiteen leek te vallen, beleeft een wederopstanding. Verheugen: "Voor het eerst in decennia staat die partij in de peilingen ruim boven de kiesdrempel van 5 procent, dat kan gevaarlijk zijn voor toekomstige coalitievorming."

Bovendien stijgt het aantal brandstichtingen en aanvallen op opvangcentra drastisch. Vorig jaar waren er bijna 200 'aanvallen', tot september dit jaar telde de politie er 335 en sindsdien is dat aantal meer dan verdubbeld naar 817. Grote logistieke problemen, zoals de chaos bij opvangcentrum Lageso in Berlijn, bevestigen sceptici in hun idee dat Duitsland de toestroom niet aankan.

De bondskanselier heeft het vluchtelingendossier in oktober 'Chefsache' gemaakt: haar mensen zijn nu verantwoordelijk. Haar positie staat sindsdien extra onder druk, ook in eigen haar eigen CDU. Vandaag zal ze op haar partijcongres moeten uitleggen waarom ze geen bovengrens voor het aantal vluchtelingen wil, een wens van sommige CDU'ers.

Maar Merkels toon is al behoorlijk veranderd, zegt haar biograaf Stefan Kornelius. "Naar buiten toont ze een vriendelijk gezicht, maar ze is ook een keiharde crisismanager die hard naar een oplossing zoekt." In november maakte Brussel met Turkije afspraken over grensbewaking. In eigen land kwamen er 'transitzones' langs de grens, waar vluchtelingen worden gescheiden van migranten die weinig kans maken om te blijven en snel worden teruggestuurd.

De vraag of Duitsland het schafft, is voorlopig vooral een kwestie van logistiek. Of alle nieuwkomers voldoende worden geïntegreerd en snel een baan vinden, wordt pas in de komende jaren duidelijk.

Lees verder na de advertentie

De chaos van Lageso

Vluchtelingen die naar Berlijn komen, moeten zich laten registreren bij het inmiddels beruchte opvangcentrum Lageso. Dagelijks wachten 500 migranten vanaf het holst van de nacht, in kou en soms regen, op het moment dat ze worden geholpen. Velen moeten dat wachten dagenlang herhalen, want per dag kunnen er maar 200 aanvragen worden behandeld. Redenen: te weinig personeel en een softwaresysteem dat volgens Süddeutsche Zeitung automatisch om 17.00 uur uitgaat. De baas van Lageso moest vorige week opstappen. Of dat iets verbetert, vraagt het personeel zich af. In Duitse media zeggen ze veel meer mensen nodig te hebben en een goed registratiesysteem.

Deel dit artikel