Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Duchamps 'pispot' blijkt helemaal niet van hem

Home

Henny de Lange

Replica van 'Fountain' (1917) door Marcel Duchamp tijdens een tentoonstelling in het Landesmuseum in Zurich. © epa

Zeg ‘pispot’ en kunstkenners denken meteen aan het beroemde urinoir van de Franse kunstenaar Marcel Duchamp. Als eerste presenteerde hij in 1917 een alledaags voorwerp als een kunstwerk.

Hij stuurde het urinoir, met de titel ‘Fountain’ en gesigneerd met ‘R. Mutt 1917’ anoniem in voor een expositie in New York. De organisatie vond het een belediging en weigerde het. Altijd is gedacht dat Richard Mutt een pseudoniem was van Duchamp, maar daarover ontstaan steeds meer twijfels. Niet hij, maar de Duitse Dada-dichteres barones Elsa von Freytag-Loringhoven zou de echte schepper van Fountain zijn. Duchamp (1887 - 1968) zou zich haar werk toegeëigend hebben nadat ze in 1927 was overleden. 

Lees verder na de advertentie
De organisatie van de expositie vond het urinoir een belediging en weigerde het

Moeten de kunstgeschiedenisboeken worden herschreven? Was Von Freytag de oermoeder van de moderne kunst? Deze vraag werpt het kunsttijdschrift See All This op in het zomernummer dat is gewijd aan 99 ‘geniale’ vrouwen in de kunst, onder wie Von Freytag. Journalist Theo Paijmans verdiepte zich in de geschiedenis, waarin een brief van Duchamp aan zijn zus van cruciale betekenis lijkt. Op 11 april 1917, twee dagen nadat Fountain was geweigerd, schreef hij: ‘Eén van mijn vriendinnen heeft onder een mannelijk pseudoniem, Richard Mutt, een porseleinen urinoir als sculptuur ingezonden’. Maar die brief duikt pas in 1982 op.

Dat de kunstwereld nog steeds de eer geeft aan Duchamp, kan volgens Paijmans ook te maken hebben met financiële belangen. Er zijn miljoenen betaald voor de vele door Duchamp geautoriseerde kopieën van het urinoir. Om te laten zien dat niet iedereen Elsa vergeten is, legt Paijmans binnenkort het zomernummer van See All This op haar graf  in Parijs.

Lees ook dit essay van kunsthistoricus Joke de Wolf: 'Musea, laat zien die viezigheid'

Musea zijn er om alle kunst te tonen, óók seksueel grensoverschrijdende. Laat het morele oordeel over aan het publiek. 

Deel dit artikel

De organisatie van de expositie vond het urinoir een belediging en weigerde het