Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ds. Taverne - uit liefde zo hard als 't graf

Home

Lodewijk Dros

Alleen Gerrit Taverne sr. was nóg strenger. Maar bij zoon ds. Gerrit Taverne in IJsselmuiden is ook geen rekkelijkheid. SGP? Slappelingen. Schuilkerken voor joden en roomsen? Nee, hooguit hun huiskamer. De euro? Nooit, zolang het symbool van Maria en Rome erop staat. ,,Ze vinden me extreem en ridicuul; de brandstapel was me liever.''

'Onze houding is sterk principieel'', zegt ds. G.F. Taverne al vóór de koffie. Vorige maand kreeg hij enige bekendheid: 'zijn' kerkgangers weigeren met euro's te betalen, omdat het EU-logo erop staat. Dat is lastig in winkels, en op reis, want ook het nieuwe paspoort en de kentekenplaten dragen het vignet: de twaalf sterren in het rond, op een hemelsblauwe ondergrond, ter ere van Maria en van Rome met haar perfide paapse mis, klaagt Taverne. De pers houdt hij verre, Trouw? voor deze keer dan.

Het protest leidt nu niet tot moeilijkheden met justitie, maar dat was wel eens anders. Veel 'zwarte kousen', Taverne gebruikt de term zelf, zijn tegen inenting, tegen verzekeringen, tegen kinderbijslag en AOW. Het worden er wel minder, zegt Taverne die zelf onverzekerd autorijdt, mét ontheffing. Hij is tegen de draagplicht van bromfietshelm en autogordel: ,,Wij behoren God toe, de overheid heeft daar slechts naar te luisteren''. De rechter veroordeelde een 'taverniaan', zonder strafoplegging. Eerder draaiden gemeenteleden nog het gevang in toen ze de opkomstplicht voor de verkiezingen trotseerden.

De pastorie is een bescheiden IJsselmuidense bovenwoning, de pastor -driedelig zwart pak- spreekt vriendelijk, zonder een zweem van twijfel. Gerrit F. Taverne is altijd al tegendraads geweest, net als zijn vader, Gerrit senior. Die werd in 1952 zijn (hervormde) kerk 'uitgeworpen', omdat hij de toen nieuwe kerkorde veel te modern vond: vrouwen in het ambt, oor voor andersdenkenden, de hand lichten met Schrift en belijdenis en de oude waarheden. 'Vader' heeft gelijk gekregen. Taverne junior straalt. Nee, trots past hem niet, wel dankbaarheid.

'Het kind van' te zijn was moeilijk in de jaren vijftig. ,,Ja, vervolging. Zigzaggend door de Hoofdstraat van Hoogeveen, een straatje om. Moeder vroeg: hoe kom je aan die blauwe plekken? Dan had de zoon van een diaken me gedwongen schuttingwoorden te zeggen, en dat had ik geweigerd.'' Op de openbare middelbare school was de sfeer 'verdraagzamer', maar later, als student in Groningen ,,zat ik opnieuw vaak alleen, alsof ik melaats was.''

Is Taverne niet gewoon een rare man? ,,Rarus is: een tikje bizar en zeldzaam. Ja, wij zijn rare mensen.'' En uiterst onbuigzaam. Minder dan vader, maar toch, erkent hij, dat steile kan wel een reden zijn dat hij alleen staat binnen het wereldje van Vrije gemeenten -een twintig kleine groepjes van uiterst orthodoxe snit, die onderling wel wat contact hebben. Tucht betekent bij Taverne nog, dat iedereen met televisie weg moet. En als een vrouw in een synodevergadering zou zitten dan is het 'zij eruit of ik eruit'. Alles uit liefde die geen toegeeflijkheid is, maar 'hard als het graf'. Geen andere vaderlandse voorganger of kerk deugt, zodat Taverne's gemeente na zijn dood wel uit 'thuislezers' zal gaan bestaan: in gezinsverband preekjes lezend, luisterend naar een van de honderden Taverne-opnamen die er nu al zijn.

Het kerkverband van zijn vader - voluit: Presbyteriaal Hervormde Classis Nederland der Ene Heilige Katholieke Kerk - had een eigen zuiltje kunnen worden, met dominees, een eigen predikantenopleiding met studenten te Gouda en honderden kerkgangers. In 1954 kwam het eerste schisma, senior bleef alleen over. Een halve eeuw later is ook junior geschorst, als predikant van de Vrij hervormde gemeente te IJsselmuiden. Een ander nam zijn plaats in. Bij het postkantoor komt hij zijn wederstrever wel eens tegen. ,,Zo, huichelaar, zeg ik dan. Hij zegt niks.''

Wat rest, zijn twintig gelovigen te Hoogeveen, een handjevol verstrooiden in den lande en een huisgemeente in IJsselmuiden, ook twintig mensen, die op zondag in Taverne's studeerkamer een dienst houden, met preek, psalmen -berijming 1773, hele noten- en geen orgel. Dat is niet om de buren te ontzien, maar omdat het in de 17de-eeuwse kerken van de Reformatie ook zo was.

Taverne heeft, zoals veel ultra-orthodoxen, een historische hang naar Engelse en Schotse tradities. Ze lezen teksten van de Erskines, Bunyans 'Christenreize', de 'oudvaders', eeuwenoude lectuur over de verborgen omgang met de HEERE, over bekering, het aanbod van genade en eeuwig verderf.

De Britse connectie kreeg bij de Tavernes een bijzondere invulling, door de band met Ian Paisley, de onverschrokken houwdegen van de Ulster Unionisten. Paisley kwam bij hen over de vloer. 'Recent is er weinig contact meer. Hoewel minder Prinzipienreiter dan vader', deelt Taverne Paisley's ongeëvenaarde weerzin tegen Rome: ,,Ik heb nog nooit een priester een hand gegeven.''

Hij toont een statiefoto van Europese hoogwaardigheidsbekleders, met Van Mierlo namens Nederland, en Arafat ('die heult met het Vaticaan') staande voor een enorm beeld van Madonna met kind. Dat is niet, verzekert Taverne, voor het mooie plaatje, maar pure opzet, om Europa aan Maria, dus aan de antichrist Rome te wijden.

Het Verenigd Europa is niets minder dan een door het Vaticaan -de 'hoer van Babylon, de moeder der hoererijen en der gruwelen der aarde'- beraamd plan voor de heerschappij van Europa. Taverne citeert uit het hoofd Revius, anno 1629: ,,Oock sal men u, ô Romen noch verbranden''. Liefst spoedig.

Dat koningin Beatrix de Karel de Grote-prijs voor Europese eenwording aanvaardde, en, erger nog, bij de paus op visite ging: ,,Het kán niet en het mág niet.'' En neem de koninklijke intercommunie bij het huwelijk van Maurits en Marilène, of -nu wordt Taverne nog feller- Máxima: een rooms meisje voor onze kroonprins. De predikant wil nog net niet zeggen dat ze een enkeltje Argentinië moet krijgen, maar ,,zij kan hier niet zijn! Ik acht de functie van koningin hoog'', zegt Taverne, die daarna toegeeft dat die zo bezoedeld is door 'het grof verraad' van de persoon van Beatrix -,,Ik kan haar niet zien''- dat hij niet meer bidt voor het geperverteerde koningshuis.

Rome is 'heel geraffineerd', ziet Taverne om zich heen. Hoogeveen, toch een goed gereformeerde stad, kreeg een roomse burgemeester. ,,Rome koopt boerderijen, bedrijven, een protestants ziekenhuis krijgt een roomse directeur. Dat is doelmatig. Daar zit iets achter, meneer.''

Het reformatorische antipapisme heeft oude papieren, maar bevindelijken zoeken nu, in navolging van wat de EO 'oecumene van het hart' noemt, geen confrontaties meer, ook niet met rooms-katholieken. In 1967 kreeg Taverne sr. nog veel bijval in zijn luidruchtige verstoring van een jezuïetenbijeenkomst in een Haagse protestantse kerk, Taverne jr. ontmoet met zijn euro-verzet onverschilligheid. En media-aandacht. Want hij is een folkloristisch margeverschijnsel, dat realiseert hij zich terdege. ,,Dit is mijn niet gezochte martelaarschap. Het Reformatorisch Dagblad noemt ons extreem, dat noem ik het uitrukken van de tong. Erger dan de brandstapel van vroeger is de ridiculisering van nu. Brandstapels zijn eerlijker dan die geniepige lafheid.''

Onlangs kreeg SGP-partijleider Bas van der Vlies van Gerrit Zalm een Vaticaanse euromunt, voor de grap. Taverne kan er niet om lachen. ,,Gru-we-lijk. Die Van der Vlies is een slappeling.'' Taverne stemt nooit; zelfs met de SGP in de meerderheid is de partij hem niet strikt genoeg. ,,Ik heb meer waardering voor de islamiet die zegt: zo is het, en dat te vuur en te zwaard bevecht, dan voor die lauwe christenen van wie niets uitgaat.'' Al ziet hij de moslims liefst zo snel mogelijk naar hun broederlanden vertrekken.

,,Ik ben geen democraat, wel vóór gewetensvrijheid, maar tégen godsdienstvrijheid. De gereformeerde overheid hield rond 1650 de bouw van de grote synagoge in Amsterdam op. Zo hoort het. Schuilkerken, meneer, gaan mij al te ver. Ze gaan maar in hun huiskamer zitten.''

Op tafel ligt -in cyrillisch schrift- 'Obadja', voor de jeugd, met illustraties van mevrouw Taverne. 'Duizenden' gaan naar Rusland, sinds de val van de Muur zendingsgebied van Taverne. Hij leerde Russisch bij de Loi, correspondeert met 'zeker honderd' gelovigen. 'Gemeenschap der heiligen', noemt hij het, met baptisten, pinkstergelovigen.

Die zijn toch niet van zijn richting? Dan hapert de gedecideerde dominee even. Inderdaad, ,,de maat is daar ruimer dan hier. Zij hebben geen Reformatie gekend. Daar leggen we leerstellig de lat veel lager.'' Al blijft de vrouwelijke ambtsdrager onbespreekbaar.

Is hem in die internationale ontmoeting een spiegel voorgehouden? ,,Dat zal, dat ik in het keurslijf zit van mijn geschiedenis. Maar wie zit dat niet?''

Deel dit artikel