Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Driehonderd jeugdbendes gewelddadig

home

Perdiep Ramesar

Een straatrover wordt gearresteerd in het centrum van Amsterdam. © ANP

Ongeveer driehonderd van de twaalfhonderd jeugdbendes in Nederland zijn gewelddadig of lopen een groot risico een gewelddadige bende te worden. Die groepen - met elk tientallen leden, merendeel jongens - zijn ernstig 'overlastgevend' (19 procent) of ronduit 'crimineel' (6 procent). De resterende driekwart van de jeugdbendes is 'hinderlijk'. Die zijn vervelend, maar nog niet gewelddadig, of zullen zelfs nooit geweld gaan gebruiken.

Dat blijkt uit het nieuwe onderzoek 'Jeugdgroepen en Geweld. Van signalering naar aanpak' van de onderzoekers Balthazar Beke, Henk Ferwerda, Edward van der Torre en Eric Bervoets. Zij hebben in opdracht van het ministerie van veiligheid en justitie voor de Politieacademie acht beruchte gewelddadige jeugdgroepen verspreid over heel Nederland geanalyseerd. De auteurs beschrijven waarin de groepen in meer of mindere mate overeenkomen.

Het geweld dat de bendeleden gebruiken varieert van (non)verbaal tot zwaar fysiek geweld. Het begint bijvoorbeeld met intimidatie, bedreiging of geweld tegen buurtbewoners. Vervolgens ontwikkelt dat zich tot het intimideren en bedreigen van politiemensen en andere gezagsdragers. Volgens de onderzoekers is dat allemaal om hun territorium te bewaken. Maar daarna volgt het criminele geweld.

Dat begint met geweld dat zonodig wordt gebruikt bij misdrijven, zoals straatroven, overvallen en afpersing. Een stap hoger in de geweldsspiraal opereren de 'echte' zware jongens. Zij gebruiken geweld doelgericht zonder scrupules, bijvoorbeeld in drugs- en mensenhandel en bij het innen van protectiegelden. De 'wildwest'-achtige schietpartij onlangs in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt, waarbij twee Marokkaanse mannen omkwamen, behoort vermoedelijk tot de laatste, zwaarste categorie geweld.

De jongens in de zware criminaliteit zijn nauwelijks meer op straat te vinden. Maar dat ze niet meer zichtbaar zijn, wil nog niet zeggen dat ze niet actief zijn. Zij opereren op nationaal en internationaal niveau. Uit het onderzoek van de criminologen blijkt ook dat het geweld zwaarder wordt, naarmate het gebied waarin de bendes opereren groter wordt. Overlastgevende groepen opereren op buurt-, wijk- en stadsniveau, de criminele jeugdbendes 'werken' veelal regionaal, nationaal of zelfs internationaal.

De onderzoekers benadrukken dat het soms maar lijkt alsof deze jeugdgroepen alleen in hun buurt of wijk actief zijn. Veel van deze groepen hebben ondertussen hun tentakels wijd over een groter gebied verspreid, bijvoorbeeld middels woninginbraken. Daarom moeten volgens de wetenschappers de autoriteiten op hun qui-vive zijn als het gaat om de aanpak van jeugdbendes. Ze zouden namelijk zomaar met zware criminelen te maken kunnen hebben.

Kapiteins en adjudanten
De jeugdbendes van nu zijn al lang niet meer de straatbendes van vroeger, waarbij onvoorwaardelijke vriendschappen leidden tot oorlogen van buurt-tegen-buurt. Het zijn voornamelijk netwerken van jongeren die in wisselende samenstellingen delicten plegen. Het is voor de autoriteiten dan ook moeilijker dan vroeger na te gaan wie de 'kapiteins', 'adjudanten' of 'soldaten' zijn.

Toch zijn er bij jeugdgroepen wel degelijk kapiteins die de bevelen geven, misdrijven voorbereiden en de buit verdelen. De adjudanten hebben een leidende rol bij het plegen van delicten en de soldaten zijn het zogeheten 'voetvolk' dat de klussen uitvoert. De belangrijkste figuren binnen de bende behoren meestal tot de vaste kern.

Twintig procent is zwakbegaafd of licht verstandelijk beperkt
De onderzoekers vermoeden dat één op de vijf leden van de onderzochte gewelddadige jeugdbendes zwakbegaafd of zelfs licht verstandelijk beperkt is. Een IQ tussen de 70 en 85 betekent zwakbegaafd, tussen de vijftig en zeventig licht verstandelijk beperkt. In dit onderzoek komen de criminologen veel jongens tegen met een IQ van onder de 75. Omdat deze jongeren gemakkelijk zijn te beïnvloeden en geen besef hebben van de gevolgen van hun daden, gebruiken de leidende figuren binnen de bendes ze voor 'riskante criminele operaties'.

Tien tot vijftien procent van de leden heeft psychische stoornissen. Die worden minder dan de zwakbegaafden 'misbruikt' voor het gewin van de leiders, omdat ze volgens de onderzoekers 'waarschijnlijk onvoorspelbaar en daardoor onstuurbaar zijn'.

Lees verder na de advertentie

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie