Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Drie scenario's op dé dag van het pensioenakkoord

Home

Karen Zandbergen

FNV-voorzitter Agnes Jongerius. © ANP

Wat heeft Agnes Jongerius in haar mouw om het pensioenakkoord te redden? Er is de afgelopen weken intensief overlegd tussen kabinet, werkgevers, vakcentrales en Kamerleden om het akkoord de eindstreep te laten halen. De vraag is of er aanpassingen zijn afgesproken waardoor de FNV-voorzitter haar kritische medebestuurders kan overtuigen.

De FNV-bonden besluiten vandaag of ze hun goedkeuring geven aan het pensioenakkoord. In dit akkoord tussen werkgevers, vakcentrales en kabinet is afgesproken dat de pensioenleeftijd vanaf 2020 66 jaar wordt en daarna stijgt met de levensverwachting. Wie eerder met werken wil stoppen, krijgt een lagere uitkering en wie langer doorwerkt een hogere.

Volgens het akkoord stijgt de AOW-uitkering elk jaar net zoveel als de lonen en de eerste jaren telkens met 0,6 procent. Bovendien stijgen in de toekomst de pensioenpremies niet zodra de levensverwachting stijgt. Daarnaast mogen pensioenfondsen in de toekomst voor het uitkeren van pensioenen rekenen met een winst die ze verwachten te halen op hun beleggingen. De hoogte van de pensioenuitkering voor gepensioneerden staat niet vast.

Drie scenario's.

1 De FNV zegt 'ja'

In dit scenario lijkt alleen minister Kamp van sociale zaken nog te geloven. Althans, hij zegt er nog vertrouwen in te hebben. Vrijdag bleek dat drie FNV-bonden die samen een meerderheid in het vakcentralebestuur vertegenwoordigen een 'nee, tenzij' uitspreken.

Dat 'nee' kan een 'ja' worden als FNV-voorzitter Agnes Jongerius enkele grootse toezeggingen heeft losgepeuterd van haar Haagse onderhandelingspartners. Zij hebben de afgelopen weken niet stilgezeten. Er is het een en ander 'verder uitgewerkt'. Na vandaag weten we of dat voldoende is.

De belangrijke eis van verschillende bonden - dat mensen met een laag inkomen toch eerder kunnen stoppen met werken - kan alleen worden gerealiseerd door met geld te schuiven. Zo is er nog wel wat uit het 'vitaliteitspakket' te halen, dat is bedoeld om werk en zorg beter te kunnen combineren. Werknemers kunnen sparen voor een onderbreking van hun werk voor zorg of studie. Wellicht laat Jongerius haar medebestuurders vandaag weten dat mensen het gespaarde geld ook kunnen inzetten voor vervroegd pensioen.

Helemaal geen inkomensachteruitgang voor wie met 65 jaar stopt met werken, zoals Bondgenoten wil, zit er niet in. Dat ondergraaft namelijk het doel van het kabinet: stimuleren dat mensen langer doorwerken.

De FNV-bonden willen ook dat werkgevers zich verantwoordelijk blijven voelen voor het pensioen als de beurzen instorten. Daarover moet vandaag enige toezegging worden gedaan, en wel schriftelijk.

Tenslotte moet het beeld worden weggenomen dat werknemers met hun pensioengeld in een casino belanden. Er moet voldoende zekerheid zijn over het opgebouwde pensioen, willen de bondsbestuurders instemmen.

Mocht de federatieraad van de FNV vandaag alsnog instemmen, dan stuurt minister Kamp het wetsvoorstel onmiddellijk naar de Kamer. Daar zal het kabinet nog enige concessies moeten doen om PvdA, CDA en de ChristenUnie binnen te halen. De Kamer wil heel harde afspraken over hoeveel risico pensioenfondsen met hun geld mogen nemen. Ze mogen zich niet rijk rekenen.

PvdA en ChristenUnie stemmen alleen in als het voor mensen met een laag inkomen financieel mogelijk wordt om toch eerder met werken op te houden. Als de bonden instemmen, is daar al in voorzien.

2 De FNV zegt 'nee'

Er is de laatste weken al heel wat gemasseerd om dit scenario, het absolute 'nee', te voorkomen. Na zulke lange onderhandelingen is er de werkgevers, vakcentrales, SER-voorzitter Rinnooy Kan en politici veel aan gelegen om dit akkoord niet te zien sneuvelen. Vakcentralevoorzitter Agnes Jongerius en de FNV-bonden die positief staan tegenover het akkoord, zullen er vandaag alles aan doen om niet met een absoluut 'nee' de deur uit te lopen.

Gebeurt dat wel, dan zal minister Kamp van sociale zaken niet aarzelen om zijn eigen plan in werking te zetten. Toen het akkoord op 10 juni werd getekend, weigerde hij om zijn eigen wetsvoorstel, dat inmiddels bij de Tweede Kamer ligt, in te trekken. Hij wilde het achter de hand houden voor dit scenario.

Dat eigen wetsvoorstel voorziet erin dat de pensioenleeftijd in 2020 naar 66 jaar gaat. De AOW-uitkering gaat niet omhoog en eerder pensioen aanvragen is onmogelijk. Werknemers mogen minder fiscaal vriendelijk sparen voor hun pensioen. Ze doen er langer over om een volledig pensioen op te bouwen, waardoor de overheid op de lange termijn flink bespaart.

De PVV heeft in het gedoogakkoord beloofd hiermee in te stemmen, net als VVD en CDA. De oppositie zal flink tekeergaan tegen de voorstellen. Ook de SP, D66 en GroenLinks, die om uiteenlopende redenen tegen het pensioenakkoord zijn, staan niet te juichen bij de plannen van Kamp.

3 Ja, mits of nee, tenzij; de FNV wil dooronderhandelen

Dit lijkt het meest waarschijnlijke scenario. Het alternatief, het voorstel van minister Kamp van sociale zaken, is voor de FNV-bonden zo onaantrekkelijk dat zij dat willen voorkomen. Maar verantwoordelijkheid nemen voor het akkoord dat in juni werd gesloten, willen ze ook niet zomaar, bleek afgelopen vrijdag.

Minister Kamp gaat niet nog een keer aan de onderhandelingstafel zitten, maar helemaal star zit hij er ook niet in. Als er vandaag eisen worden gesteld die met technische maatregelen zijn op te lossen, heeft hij nog wel een beetje geduld. De minister zal dan wel al snel het wetsvoorstel naar de Tweede Kamer willen sturen.

De federatieraad van de FNV zal vragen het gemakkelijker te maken voor mensen met lage inkomens om eerder te stoppen met werken. Voor Kamp zal bepalend zijn hoe ver die vraag gaat. Als hij het uit bestaande regelingen kan halen en mensen er in ieder geval nog iets op achteruitgaan als ze eerder stoppen, kan hij die eis inwilligen.

De federatieraad wil ook dat mensen enige zekerheid houden over hun pensioen. Pensioenfondsen moeten zich niet te rijk rekenen door uit te gaan van hoge rendementen, waardoor ze aan de ouderen van nu te veel uitkeren en voor de ouderen van de toekomst niet genoeg meer in kas hebben als zich tegenvallers voordoen.

Ook zullen werkgevers verantwoordelijkheid moeten nemen voor de pensioenen als het even tegenzit. Als de eisen binnen de kaders van het akkoord vallen, kunnen de onderhandelaars ermee door.

Het hangt dus van de formulering af of Kamp er brood in ziet. Gaan de voorwaarden zo ver dat het de facto neerkomt op opnieuw onderhandelen, dan aarzelt de minister niet om zijn eigen pensioenwet door te zetten.

Ziet Kamp mogelijkheden die niet te veel tijd zullen vergen, dan geeft hij de voorkeur aan het akkoord. Dat heeft allerlei voordelen: het akkoord gaat verder dan zijn eigen wetsvoorstel (de pensioenleeftijd wordt afhankelijk van de levensverwachting) en het heeft een breed draagvlak, zowel politiek als in de polder.

Deel dit artikel