Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Drayer / In deze ongewisse tijden is afschaffing van de monarchie de onrust niet waard.

Home

door Elma Drayer

Bij ons thuis valt met zekere regelmaat De Republikein in de bus, ’tijdschrift voor de ware democraat’. De redactie – een exclusief herengezelschap – probeert met verstandige, redelijke argumenten het republikeinse gedachtegoed te verspreiden onder het Nederlandse volk.

Een heerlijk blaadje. De artikelen ademen dezelfde verbazing als die je wel aantreft in atheïstische publicaties. Hebben wij, het weldenkende deel der natie, keihard aangetoond dat godsdienst flauwekul is, willen de mensen nog stééds niet naar ons luisteren. Hebben wij keihard aangetoond dat het erfelijk koningschap anachronistische, geldverslindende, antidemocratische poppenkast is, willen de mensen er nog stééds niet vanaf.

In het laatste nummer krijgen de progressieve parlementariërs ervan langs. Die zijn diep in hun hart republikein, maar rond daarvoor uitkomen betekent in dit tijdsgewricht ’electorale zelfmoord’. Vandaar, weet het blad, dat de ’linkse lakeien’ zwijgen als het graf. Erger, zodra ze in de buurt van de Oranjes komen, zijn ze de onderdanigheid zelve. De aantrekkingskracht van het mythische koningschap is volgens De Republikein zo sterk dat ’zelfs rationele, moderne mensen’ ervoor bezwijken.

Toch lijkt er een kentering op komst. Hoop put het tijdschrift uit een mini-onderzoek dat het hield onder aanstormende politici: de jongeren zijn, in meerderheid, wél voor de republiek. „Een wenkend perspectief”, schrijft de redactie. En dit weekend bleek dat ook een meerderheid van de Nederlandse bestuurders (56 procent) het vorstenhuis graag een toontje lager zag zingen.

Het is al vaak geconstateerd: de Nederlandse elite, de oude én de nieuwe, heeft het nooit gehad op de Oranjes. Zij ergert zich aan hun bevoorrechte positie, de ongrijpbaarheid van hun macht, de vele miljoenen die ze verslinden – en dat alles op grond van het malle geboorterecht. Maar hoe meer de elite haar neus ophaalt voor de monarchie, des te hartstochtelijker loopt het volk ermee weg. Een aangetrouwde neef die stiekem privé-gesprekken opneemt, een schoondochter die betrekkingen met een boef onderhield – het volk smult, vergeeft en vergeet. Omdat die Máxima zo’n lekker spontaan ding is, omdat de familie zo gewoon is en toch weer niet, omdat mensen zich nu eenmaal graag vergapen.

Voor ’de gemiddelde Nederlander’, zei Paul Schnabel zaterdag in ’Nova’, heeft het koningshuis ’een heel belangrijke symboolfunctie’. Daar heeft hij groot gelijk in. En daar is niets mis mee. De fundamenten mogen volstrekt irrationeel en sentimenteel zijn, zo’n vorstenhuis brengt wél de illusie van eenheid in een behoorlijk verdeelde land. En juist in deze ongewisse, globaliserende tijden is afschaffing van de monarchie de onrust niet waard.

Niettemin zou enige modernisering onderhand op haar plaats zijn. Een béétje mystiek kan natuurlijk geen kwaad. Maar de koninklijke bemoeienis met kabinetsformaties en de positie van de monarch in de regering, ze zijn wel wat al te anachronistisch.

De tijd lijkt meer dan rijp voor het ’Zweedse model’. En dat kan zonder bloedvergieten. De beoogde troonopvolger en zijn vrouw geven de indruk niet wars te zijn van het symbolisch koningschap. In een vorig jaar uitgezonden televisiedocumentaire liet althans Máxima doorschemeren dat het paar zo’n uitgeklede taak blijmoedig op zich zou nemen.

Méér dan deze cosmetische ingreep zit er vooralsnog niet in. Ook in dit verband dringt de parallel met het atheïsme zich op. Nederland heeft zich, ondanks de spectaculaire ontkerkelijking, niet ontpopt tot een atheïstische natie. Atheïsten vormen een kleine én stabiele minderheid. Het ietsisme daarentegen (’Er moet toch Iets zijn’) gooit almaar hogere ogen.

Zo zal dit land zich naar alle waarschijnlijkheid nimmer tot het verstandige, rationele republikanisme bekeren. Iets vaags ertussenin – daar kunnen wij heel best mee leven.

Deel dit artikel