Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Dodelijke verrassingen in Mosul

Home

Marijn Kruk

Een soldaat doorzoekt een huis in Mosul. © AP
Strijd tegen IS

Mijnen, boobytraps en zelfmoordaanslagen maken dat de herovering van de stad Mosul op terreurbeweging IS traag verloopt. Ze zijn ook levensgevaarlijk voor terugkerende bewoners.

Het offensief op de door de terreurgroep Islamitische Staat bezette Mosul verloopt moeizaam. De bevrijders van de Noord-Iraakse stad wacht een uiterst onaangename verrassing: een ongekend hoog aantal zelfgemaakte explosieven. Die werden ook al aangetroffen in eerder op IS veroverde stadjes.

Tweeëneenhalve week na het begin van het offensief zijn speciale gevechtseenheden van de coalitie nog steeds maar aan de uiterste rand van de stad. De troepen worden opgehouden door mijnenvelden en ontploffende auto's van zelfmoordterroristen en in omliggende dorpjes verschanste IS-strijders.

Eenmaal in Mosul zal het er niet eenvoudiger op worden. Niet voor de Iraakse en Koerdische bevrijders, en al helemaal niet voor de gevluchte bewoners die in hun kielzog naar hun huizen hopen terug te keren. Ze riskeren te worden getroffen door één van de talloze boobytraps die IS pleegt achter te laten - handgemaakte, verborgen explosieven, vaak van een wreedaardig soort vernuft. Dat leert de ervaring met dorpen en stadjes die eerder in handen waren van de terreurgroep.

Neem Manbij, een Syrisch stadje dat in augustus door Koerdische strijders werd heroverd. Niet alleen ziekenhuizen en scholen bleken vol met explosieven te zitten, ook de huizen van particulieren waren afgeladen met boobytraps.

Mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch deed in oktober onderzoek in het stadje. In vijf dagen tijd tekenden ze 69 namen op van burgers die om het leven waren gekomen door boobytraps, niet zelden in hun eigen huis. Negentien kinderen stierven.

"Het meest eenvoudige object kan een dodelijke lading bevatten", zegt Ole Solvang, onderdirecteur crisisoperaties van HRW over de telefoon. In Manbij troffen terugkerende bewoners explosieven aan in bedden, deurposten, schoenen en stapels kleren. "Tot in de keukenkastjes werden boobytraps onschadelijk gemaakt."

Lees verder na de advertentie
Koerdische Peshmerga vinden een vlag van IS in een verlaten huis in Faziliya, ten noorden van Mosul. © AP

Kinderspeelgoed

Solvang vertelt dat hij in zijn carrière veel conflicthaarden bezocht, maar nog niet eerder iets op deze schaal heeft gezien. "De aantallen zijn ongekend", zegt hij. "Overal waar IS langer heeft gezeten en dus de tijd heeft gehad, stikt het van de boobytraps."

De Koerdische televisiezender Rudaw rapporteerde dat er alleen al in het Iraaks-Koerdische dorpje Tulabank meer dan 1200 handgemaakte explosieven onklaar gemaakt. Volgens de betrokken peshmerga (strijders) restten er nog zeker 2400.

Boobytraps zijn een beproefd militair wapen. Ze worden gebruikt om oprukkende troepen te vertragen, te verwarren en uiteindelijk te demoraliseren. De Vietcong maakte destijds op grote schaal gebruik van boobytraps om het Amerikaanse offensief in Noord-Vietnam te dwarsbomen. Nieuw aan de wijze waarop IS ze inzet is volgens Solvang dat naast militairen ook burgers en zelfs kinderen doelwit zijn.

In het Syrisch-Koerdische stadje Tal Abyad werden boobytraps aangetroffen in kinderspeelplaatsen. In een parkje werd een milkshakebeker aangetroffen die was volgestopt met explosieven. Er zijn gevallen bekend van kinderspeelgoed dat ontplofte in de handen van wie het zou oppakken: teddyberen, dinky toys.

Naar de achtergrond kan Solvang alleen maar gissen. "Er is zoveel aan deze groep dat niet rationeel verklaarbaar is', zegt hij. 'Het enige dat ik kan verzinnen is dat IS de bevolking die zij niet als niet loyaal beschouwt, die van ze wegvlucht, op deze manier wil straffen."

Hoe om te gaan met deze dodelijke erfenis? In Iraaks-Koerdistan werd met Franse hulp een eenheid opgericht die zich toelegt op het onklaar maken van de boobytraps. Naar eigen zeggen ruimde die in korte tijd meer dan 60 ton aan explosieven op.

In Sinjar-stad, waar veel door IS vervolgende Yezidi's woonden, werd alleen al in een school 5000 kilo explosieven opgeruimd. De leden van de eenheid moeten voortdurend improviseren, twee kwamen er om; 15 raakten gewond.

Solvang maakt zich grote zorgen om de mensen die in vluchtelingenkampen verblijven en die staan te popelen om naar hun huizen terug te keren. "Vaak zijn zij slecht of niet op de hoogte van het potentiële gevaar dat hen daar te wachten staat."

Bekijk hieronder de storymap over de strijd in Mosul.

Deel dit artikel