Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Djihadisten in Sinaï bundelen krachten tegen leger Egypte

Home

Djihadisten in Egypte. © reuters

Het Egyptische schiereiland Sinaï is bezig uit te groeien tot een nieuw strijdtoneel voor de djihad. Tal van buitenlandse strijders zijn in de afgelopen twee maanden naar het gebied getrokken om ten strijde te trekken tegen het Egyptische leger, daartoe aangemoedigd door Ramzi Mawafi, een Egyptische arts die nauwe banden onderhield met Osama bin Laden. Dat zeggen Egyptische inlichtingen- en veiligheidsfunctionarissen.

Onrustig is het al jaren in de aan Israël en de Gazastrook grenzende Sinaï, maar sinds het leger op 3 juli de islamistische Egyptische president Mohammed Morsi afzette dreigt die onrust te ontaarden in een regelrechte opstand. Niet alleen is er zoals gezegd een toeloop van buitenlandse strijders, onder wie honderden Jemenieten, ook hebben verschillende militante groepen die al jaren strijden voor de vestiging van een islamitisch kalifaat in het gebied en aanvallen uitvoeren op hun traditionele vijand Israël nu het Egyptische leger tot hun officiële tegenstander uitgeroepen. En afgelopen weekeinde riep een leider van de Iraakse afdeling van Al-Qaida, Abu Mohammed al-Adnani, de Egyptenaren op ten strijde te trekken tegen het leger. Datzelfde deed Al-Qaidaleider Ayman al-Zawahri. Ook de eenogige Noord-Afrikaanse terroristenleider Moktar Belmoktar, die als de gevaarlijkste man van de Sahara wordt gezien, heeft aanvallen op Egypte aangekondigd.

De lijst van gezochte personen in Sinaï wordt aangevoerd door de 61-jarige arts Mawafi, die zich in de jaren negentig van de vorige eeuw aansloot bij Al-Qaida in Afghanistan. In 2011, in de chaotische dagen van de opstand tegen toenmalig president Hosni Mubarak, ontsnapte Mawafi bij een massale uitbraak uit een Egyptische gevangenis, samen met onder anderen Morsi. Aangenomen wordt dat Mawafi nu in Sinaï is, waar hij de samenwerking tussen verschillende militante groepen coördineert en geld en wapens vergaart. Vier functionarissen van de militaire inlichtingendienst, het leger en de politie hebben dit verteld aan Associated Press. Omdat ze eigenlijk niet met de pers mogen praten worden hun namen hier niet genoemd.

Hadden de militante groepen in Sinaï voorheen weinig met elkaar te maken, inmiddels werken ze volop samen in de strijd tegen een gezamenlijke vijand: het Egyptische leger. Dat zegt Sherif Ismail, een onlangs gepensioneerde veiligheidsadviseur van de gouverneur van de Noordelijke Sinaï. Volgens hem laten de groepen zich weliswaar inspireren door Al-Qaida, maar onderhouden ze er niet per se banden mee.

De val van Morsi bood de djihadstrijders in Sinaï de mogelijkheid de situatie te laten escaleren. De meeste militanten hadden niet heel veel op met Morsi, omdat hij talmde met de invoering van de sharia in Egypte. Zijn door progressieven gesteunde afzetting door het leger werd echter gezien als een aanval op de islam. Belangrijker nog was dat er met de val van Morsi een eind kwam aan de door hem in gang gezette onderhandelingen met gewapende groepen in Sinaï. Die onderhandelingen hadden er toe geleid dat de djihadisten hun aanvallen op het leger staakten en het leger zich op zijn beurt terughoudender opstelde.

Inmiddels heeft het leger zijn operaties in Sinaï opgevoerd. Dinsdag vielen gevechtshelikopters veronderstelde schuilplaatsen van militanten in een aantal dorpen bij de grens met Israël en Gaza aan. Daarbij vielen volgens het Egyptische staatspersbureau MENA zeker acht doden en vijftien gewonden.

Sinds Morsi werd afgezet hebben militanten meer dan zeventig politiemannen en soldaten gedood. Hun optreden wordt steeds wreder. Op 19 augustus sleurden gewapende mannen in Sinaï politierekruten uit bussen, dwongen hen op de grond te gaan liggen en schoten 25 van hen dood. Een paar dagen later werden militanten die een zelfmoordaanslag wilden plegen met een bomauto doodgeschoten. Ordetroepen schoten de afgelopen twee maanden 87 militanten dood, onder wie 32 buitenlanders. Ook hielden ze 250 verdachten aan, onder wie tachtig buitenlanders.

In de Noordelijke Sinaï worden vrijwel dagelijks verrassingsaanvallen uitgevoerd op ordetroepen, in de provinciehoofdstad Al-Arish en in grensplaatsen bij de Gazastrook en Israël.

Twee onlangs in Sinaï gearresteerde militanten, een Jemeniet en een Palestijn, hebben volgens de veiligheidsfunctionarissen bij hun verhoor informatie verschaft over de rol van Mawafi. Nabeel Naeem, een van de oprichters van de Islamitische Djihad zei op de Egyptische televisie dat Mawafi, die hij al sinds diens tijd in Afghanistan kent, aan het hoofd staat van de militanten in Sinaï. Tijdens zijn jaren in Afghanistan specialiseerde Mawafi zich volgens de functionarissen in het maken van bommen. Ook gaf hij leiding aan klinieken waar gewonde islamitische strijders werden behandeld, wat hem de bijnaam 'de dokter van Bin Laden' opleverde. Volgens Naeem heeft hij de Al-Qaidaleider zelf nooit behandeld.

In juni vorig jaar stelde een Egyptische rechtbank Mawafi, samen met Morsi en andere leden van de Moslimbroederschap, in verband met de gevangenisuitbraak van 2011 in staat van beschuldiging wegens samenzwering met Hamas en Hezbollah. De rechtbank omschreef Mawafi als 'de secretaris-generaal van Al-Qaida in Sinaï'.

Het aantal djihadgroepen dat actief is in de ruige, bergachtige woestijnen van Sinaï is de laatste jaren enorm toegenomen. Samen beschikken ze naar wordt aangenomen over duizenden strijders. Sommige groepen bestaan voornamelijk uit Egyptenaren, zoals Ansar Jeruzalem - waarvan naar wordt aangenomen ook Egyptenaren van buiten Sinaï deel uitmaken -, de Shura Raad van Mujahedeen uit de Omgeving van Jeruzalem - die vooral bestaat uit Sinaïers - en de Salafistische Djihadisten. Onder de bevolking van Sinaï groeit de beweging van Takfiri's, die iedereen die zich niet onderwerpt aan hun strikte interpretatie van de islam als afvallig beschouwen.

Ook in Gaza gevestigde groepen als het Leger van Islam en Jaljalat sturen naar wordt aangenomen strijders naar Sinaï.

Sommige groepen richtten zich voorheen vooral tegen Israël en schoten nu en dan raketten de grens over. Andere voerden aanvallen uit op Egyptische ordetroepen, gewoonlijk als vergelding voor arrestaties of gewoon uit haat tegen de politie. Een groep viel in de nasleep van de val van Mubarak in februari 2011 politiebureaus aan, verjoeg ordetroepen uit grensplaatsen en riep het gebied uit tot Islamitisch Kalifaat. Een groot aantal van hen werd later ter dood veroordeeld. Nu roepen vrijwel alle groepen op tot een djihad tegen het Egyptische leger.

Na de val van Morsi kwamen honderden Jemenitische strijders op bevel van geestelijken in hun land naar Sinaï, zegt een Jemenitische veiligheidsfunctionaris. Al-Qaida in Jemen, bekend als Al-Qaida op het Arabische Schiereiland, geldt als de actiefste afdeling van het terreurnetwerk. Volgens de Egyptische functionarissen zijn er ook strijders uit Saudi-Arabië, Libië en Syrië in Sinaï. De militanten genieten bescherming van belangrijke stammen. Volgens een inlichtingenfunctionaris van het leger in El-Arish hebben de djihadisten zeker negen grote trainingskampen in Sinaï. Die kampen bevinden zich in dorpen die worden beheerst door bevriende stammen of in de bergen.

Ismail el-Iskandarani, een onderzoeker bij het Egyptisch Centrum voor Sociale en Economische Rechten die veel over Sinaï schrijft, zegt dat het precieze aantal militanten of kampen moeilijk is vast te stellen, omdat de djihadisten gewoon bij hun familie wonen.

"Zelfs hun verwanten weten misschien niet dat ze betrokken zijn bij de islamitische strijd", zegt hij. Ook is er volgens hem niet één duidelijke leider, maar wordt de strijd gevoerd door kleine cellen met verschillende ideologieën. Ook het feit dat militante groepen en misdaadbendes die zich bezighouden met smokkel, soms met medewerking van corrupte agenten, elkaar overlappen maakt de situatie er niet overzichtelijker op.

En nu roepen internationale terreurgroepen ook nog eens op tot een djihad.

Op 3 augustus hekelde Al-Zawahri Morsi's deelname aan het democratische proces. Hij noemde democratie een 'van dadelpasta gemaakte afgod' van seculieren. De Al-Qaidaleider riep 'de soldaten van de koran' op om 'oorlog te voeren voor de koran'. De eenogige Belmoktar en een djihadgroep uit Mali kondigden vorige maand aan dat ze een djihadistisch front wilden vormen van de Nijl tot de Atlantische kust van Noord-Afrika.

Het Egyptische leger heeft tot nu toe afgezien van een groot offensief tegen gewapende groepen in Sinaï. El-Iskandarani denkt dat de generaals bang zijn om een grotere confrontatie met bedoeïenenstammen uit te lokken. Ook beschikken djihadisten in Sinaï over nieuwe arsenalen zwaar anti-luchtdoelgeschut, raketten en andere uit Libië gesmokkelde wapens.

"De prijs zou heel hoog zijn", zegt El-Iskandarani.

Deel dit artikel