Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Dit zijn de vijf meest voorkomende mythes over onze hersenen

Home

Mark van Vugt

Mark van Vugt © Trouw
Hoofdzaak

Het menselijk brein is iets wonderlijks. Hoe werkt die bloemkool in onze schedel precies? Neurowetenschappers wereldwijd zijn met complexe onderzoekstechnieken in sneltreinvaart bezig de geheimen van het brein te ontrafelen.

Zo bestaat het brein ruwweg uit drie lagen, waarvan de eerste de primaire functies regelt zoals ademhaling en hartslag (het zogenaamde reptielenbrein). De tweede laag is betrokken bij emotie en motivatie. En de derde, evolutionair jongste laag, houdt zich bezig met controle en planning. De belangrijkste functie van het brein is informatieverwerking. 

Lees verder na de advertentie
Ondanks de groeiende kennis van het brein wordt er helaas ook een hoop onzin verkocht.

Zoals het hart bedoeld is om bloed rond te pompen naar vitale lichaamsdelen, zorgt het brein ervoor dat informatie uit de omgeving wordt verwerkt en wordt omgezet in nuttige acties. Signaleert het brein een probleem in de omgeving, dan zoekt het naar een oplossing volgens het als-dan principe: als je het koud hebt verhoog dan je lichaamstemperatuur, als er gevaar dreigt dan moet je vechten of vluchten, en als je verliefd bent maak dan een stofje aan waardoor je je lekker voelt.

Ondanks de groeiende kennis van het brein wordt er helaas ook een hoop onzin verkocht. Recent onderzoek van de Noorwegen Business School naar breinmythes laat zien hoe wijdverspreid ze zijn, zelfs onder hersenwetenschappers.

Hier volgen vijf populaire stellingen over het menselijk brein. Herkent u ze?

Hersenscans laten zien dat we alle delen van het brein gebruiken, al zijn niet alle onderdelen altijd even actief.

1. We gebruiken maar 10 procent van ons brein.

Onwaar. Deze breinmythe kom je tegen in boeken of films. Het brein is te kostbaar om maar deels te gebruiken. Deze bloemkool weegt iets minder dan 1,5 kilo, maar verbruikt 20 procent van onze energievoorraad. Het brein slurpt zoveel energie omdat het van vitaal belang is voor ons functioneren. We kunnen het ons dus niet permitteren daarvan maar een klein deel te gebruiken. Hersenscans laten zien dat we alle delen van het brein gebruiken, al zijn niet alle onderdelen altijd even actief. Maar als er schade optreedt, bijvoorbeeld als gevolg van een infarct, dan heeft dat bijna altijd gevolgen voor onze psyche of gedrag.

In werkelijkheid spreken de linker en rechter hersenhelft voortdurend met elkaar.

2. Sommige mensen zijn linkerbreiners, anderen rechterbreiners.

Onwaar. Dit verzinsel komt voort uit onderzoek waaruit blijkt dat het linkerdeel van het brein vooral gericht is op het verwerken van taal en logica en het rechterdeel op emotie en creativiteit. Daaruit ontspruit het misverstand dat mensen een dominante hersenhelft hebben. In werkelijkheid spreken deze hersengebieden voortdurend met elkaar. Hersenonderzoek laat zien dat bij creatief denken een groot deel van het neurale netwerk actief is zonder duidelijke voorkeur voor de linker of rechterhersenhelft.

3. Hersenen van mannen en vrouwen verschillen.

Een instinker: deze stelling is waar. Mannen hebben gemiddeld genomen een groter brein dan vrouwen. Er zijn ook verschillen gevonden in de grootte van sommige hersenstructuren. De hippocampus, betrokken bij geheugen, is groter bij vrouwen, terwijl de amygdala, dat een rol speelt bij de verwerking van emoties, groter is bij mannen. Wat zegt dit nu? Niet veel. Hersenexperts menen dat het er vooral omgaat hoe intensief deze structuren gebruikt worden. Toch kunnen structurele verschillen ons misschien iets leren over waarom bijvoorbeeld autisme meer bij mannen voorkomt en depressie meer bij vrouwen.

Als je van puzzelen houdt, moet je het vooral blijven doen, maar niet voor je brein.

4. Hersenen zijn bij de geboorte volledig gevormd.

Onwaar. Neurowetenschappelijk onderzoek laat zien dat de hersenschors - de derde laag van ons brein die helpt bij het controleren van onze emoties -- pas volgroeid is bij volwassenen.

5. Activiteiten als muziek luisteren, puzzels maken of hersentraining maken mensen slimmer.

Onwaar. Er zijn nog geen eenduidige bewijzen die op het nut daarvan wijzen. Onderzoekers lieten studenten naar Mozart luisteren en vonden dat ze beter presteerden op een IQ-test, maar deze bevinding kon in vervolgonderzoek niet gerepliceerd worden. Kruiswoordpuzzels oplossen lijkt geheugenverlies iets te kunnen beperken bij mensen tussen 75 en 84, maar heeft geen invloed op het tegengaan van dementie. Als je van puzzelen houdt, moet je het vooral blijven doen, maar niet voor je brein. Ten slotte lijkt beweging wel goed voor het brein.

Mark van Vugt is hoogleraar evolutionaire psychologie aan de VU en verbonden aan de Universiteit van Oxford. Lees hier meer van zijn columns. 

Deel dit artikel

Ondanks de groeiende kennis van het brein wordt er helaas ook een hoop onzin verkocht.

Hersenscans laten zien dat we alle delen van het brein gebruiken, al zijn niet alle onderdelen altijd even actief.

In werkelijkheid spreken de linker en rechter hersenhelft voortdurend met elkaar.

Als je van puzzelen houdt, moet je het vooral blijven doen, maar niet voor je brein.