Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Die schandalige badmode

Home

Els de Baan

Zwemmen voor de lol, dat deed je vroeger niet. Tot het kuren opkwam: baden in zee, omdat het gezond was. Eerst naakt, maar al snel kwam het badpak op. Een overzicht door de eeuwen heen is te zien in Scheveningen.

’Het trefwoord ’schande’ loopt als een rode draad door de geschiedenis van de badmode”, aldus Saskia Kuus, samenstelster van het handzame boekje over baden en flaneren aan zee. Onlangs overhandigde zij een exemplaar aan de vroegere zwemkampioene Erica Terpstra. Tijdens deze openingsbijeenkomst van de expositie ’Pootjebaden en Beachlife’ in het voormalige Scheveningse museum (nu: Muzee) herdenkt Terpstra de onflatteuze, handgebreide, lubberende, badpakken uit haar zwemtrainingstijd. „Bij een duik zogen die ondingen zich vol water waardoor die vele maten groter was geworden als je er druipend mee op de kant kroop. Het kruis hing dan op kniehoogte.” Met een tikje jaloerse blik kijkt ze naar de huidige supersnelle kampioenen van wie de badpakken deze mankementen niet hebben.

Uit het boekje blijkt dat schande en ongemakkelijke badkleding al eeuwen hand in hand gaan. Vooral in de 19de eeuw droeg men, in onze ogen, merkwaardige outfits. Zomaar een beetje voor de lol gaan zwemmen was toen absoluut ongebruikelijk. De zee was het domein van de vissers. Dat veranderde in 1818 toen de ondernemende Jacob Pronk toestemming kreeg op Scheveningen een houten badhuis te bouwen waar men kon kuren. Zeelucht en zeebaden zouden een weldadige invloed hebben op de gezondheid en het zeewater was goed voor zo ongeveer alle denkbare kwalen. De badgasten kwamen van heinde en verre en logeerden langdurig in één van de kuurhotels die als paddestoelen uit de grond schoten. Scheveningen werd de badplaats bij uitstek, maar al snel doken ook in Zandvoort en elders langs de kust badhuizen en kuurhotels op.

In eerste instantie gaat men bloot te water maar omdat de chique badgasten niet geconfronteerd wensen te worden met elkaars naaktheid, wordt een zwembroek of badhemd al snel verplicht. Modeprenten van halverwege de 19de eeuw tonen dames in oversized badhemden, die veel weg hebben van overgrootmoeders nachtjapon, compleet met een wijde, enkellange pofbroek, badschoentjes (een voorloper van de espadrilles met gekruist geknoopte enkelbandjes), een grote capuchon en eventueel een badmantel. Pas in de jaren 60 van die eeuw ontstaat modieuze badkleding: een liefst blauwe of rode lange broek, met een bijbehorende knie- of heuplange tuniek. Mannen verruilen de afzakkende zwembroeken voor eendelige badpakken (broek en hemdje aaneen) die doen denken aan huidige vechtsport tenues. Met de veranderende normen en waarden verschijnen vooral de dames vanaf de roerige jaren ’20 in steeds ’blotere’ badkleding. De komst van de tweedelige bikini (1946) veroorzaakt wederom een ’schande-schokgolf’. Ook in de decennia daarna zorgen de minuscule minikini, de monokini (zonder topje), de hoog opgesneden beenopeningen en het ’naakt recreëren’ voor de nodige beroering.

Momenteel is de badkleding weinig aanstootgevend. Ze is zeer veelzijdig en de uitstraling en vormen zijn voor zowel mannen als vrouwen nogal divers: sportief (fitnessachtige sets, surfinvloeden), romantisch (broderie kant, gezellige bloemetjes), retro (psychedelische dessins) of met een geraffineerde filmsterallure. Voor de dames is vooral het decolleté een belangrijke blikvanger. Voor de mannen blijft het basismodel zwembroek zo’n beetje hetzelfde als in de voorgaande seizoenen: knielang en niet te wijd (surf), boxermodel met ietsje wijde of juist nauwsluitende pijpjes of de minimale slip. In de afgelopen zomers overheerste het opleuken van de badkledij met kraaltjes, veertjes, riempjes en kettinkjes. Die zijn op hun retour. De basisvormen zijn nu vooral sober en de onderdelen hebben niet al te veel opsmuk. Een forse rijgveter of een sjaaltje geregen door enkele overbodige ceintuurlussen zorgen voor ingetogen accenten.

Hoewel badkleding zeer modegevoelig is, deden de Nederlanders daar voorheen niet zo erg aan mee. Volgens recent onderzoek kopen echter steeds meer consumenten jaarlijks een nieuw badsetje en dan kiezen we liever voor een goedkoop en seizoensgebonden up-to-date uitmonstering dan een hoogwaardig en duurzaam product. Een goede pasvorm blijkt één van de belangrijkste aankoopargumenten. Dan volgen kleur, prijs en model. Hoewel het gebruikte materiaal minder hoog scoort, vinden we het wel belangrijk. Het moet lekker zitten, niet meteen oplossen na een baantje trekken in een chloorbad of te snel verkleuren in de zon.

Juist op materiaalgebied wordt veel onderzoek gedaan en zijn de nieuwste snufjes te vinden. Zo introduceerde lingerie- en badkledingmerk Triumph samen met duurzaam energiebedrijf Conergy onlangs een prototype van een damesbadpak met ingebouwde zonnecellen. Met deze alternatieve energiebron kun je tijdens het zonnebaden je mp3-speler of gsm opladen. In het badpak zijn 200 glinsterende zonnecellen geïntegreerd en met elkaar verbonden. Via een kleine plug aan de zijkant van het kledingstuk kan de mobiel worden bijgetankt aan de ongeveer 4 watt leverende cellen. Nat worden mag niet, want dan werkt hij niet meer. Het badpak is nog niet te koop in de winkel.

Veel moslima’s vertonen zich steeds vaker aan het strand en willen dan ook graag even zwemmen. De Europese badmode houdt echter geen rekening met hun lichaamsbedekkende wensen. Het van oorsprong Australische merk ’Burqini’ ontwikkelde een speciale zwemkledinglijn voor deze nieuwe groep recreanten. Het Nederlandse distributiebedrijf ’Bourkini’ zet de sets hier uitsluitend via internet af. De monter ogende modellen poseren in sobere, tweedelige sets van honderd procent polyester: een lange broek en een tuniek met een capuchon. Alleen de voeten, handen en gezicht zijn onbedekt. De bourkini lijkt overigens verdacht veel op het 19de eeuwse damesbadhemd. Het bedrijf legt het accent niet zozeer op het lichaamsbedekkende aspect, maar benadrukt vooral de UV-bescherming, de chloorbestendigheid en het sneldrogende materiaal. Maar het pak is slechts licht waterafstotend zodat na het zwemmen het lichaam eronder hoe dan ook nat, plakkerig en wellicht broeierig wordt. Het setje is niet goedkoop: 132,95 euro, inclusief verzendkosten.

Deze nieuwste ontwikkelingen zijn op de expositie in Scheveningen nog niet aanwezig, maar de vroegere en huidige trends zijn op de tentoonstelling fraai af te lezen en het is soms moeilijk voor te stellen dat men bij de introductie van die ongemakkelijke en onelegante vroegere badkleding keer op keer schande sprak.

Deel dit artikel