Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Derk Sauer | Ik zie nooit gevaar

Home

INTERVIEW | SOFIE CERUTTI

Derk Sauer begon als verslaggever, en maakt nu met zijn mediabedrijf fortuin in Rusland. 'Ik begin aan dingen zonder dat ik bedacht heb hoe ze af kunnen lopen.'

Of ik het erg vind dat hij een bakje muesli eet tijdens het interview: hij komt net van zijn yogamat en heeft nog niet ontbeten. Derk Sauer is ongeveer eens per maand een paar dagen in Amsterdam, in een smetteloos appartement aan het IJ. Hij volgt het Nederlandse nieuws op de voet - kranten op de iPad, Radio 1 via internet - en hij is graag in Nederland. Toch blijft hij het liefst thuis, in Moskou. Hij behoort niet tot de groep expats die Nederland niks vinden, maar Rusland is volgens hem wel een stuk dynamischer, in het goede en in het kwade. "Als je er een paar maanden niet bent geweest, is er weer van alles veranderd. Er staat ineens een nieuw gebouw waar eerst niets was. Of dan is er weer iemand gearresteerd, of een bedrijf is failliet." In Nederland gebeurt veel minder, en dat is best prettig.

'Doe maar gewoon', zo werd Derk Sauer opgevoed, in een remonstrants gezin in Amstelveen. Twee oudere broers en een tweelingzus. "Ik ben typisch iemand van een heel prettige jeugd", zegt hij. "Ik had altijd ruzie met mijn vader, maar dat hoorde er een beetje bij in die tijd." Zijn tweelingzus Maud beaamt dat: "Ik was ook links, net als Derk, lid van de SP - toen nog de KPN/ML (Kommunistiese Partij Nederland/Marxisties Leninisties - red.), en betrekkelijk geëngageerd. Maar Derk ging veel verder dan ik. En wat hij thuis allemaal riep, dat was echt totaal ongenuanceerd."

Hun broers waren niet eens zó veel ouder: zes en acht jaar, maar het scheelde voor hun gevoel toch bijna een generatie. "Zij traden meer in de voetsporen van onze vader", vertelt zus Maud. "Studeren, lid van het corps. Ik ging naar het conservatorium; dat kon nog nét. Maar Derk wilde helemaal niet studeren, die wilde de barricaden op."

Sauer ging naar Belfast, om te zijn waar het op dat moment gebeurde: de burgeroorlog tussen katholieken en protestanten, natuurlijk aan de kant van de IRA. Hij werd van lieverlede journalist en trok een tijdlang van brandhaard naar brandhaard overal ter wereld, voor Nieuwe Revu en andere media. "Ik geloof niet dat ik in die tijd alles hoorde wat er gebeurde", zegt zijn zus. "En onze ouders al helemaal niet."

Zijn vader overleed jong, toen Sauer net twintig was en hun verhouding nog voornamelijk uit strijd bestond. "Dat is eigenlijk de enige schaduwkant in mijn leven. Alles is altijd fantastisch gegaan met mij en mijn familie. Maar met mijn vader is het nooit voorbij dat gedoe gekomen. Dat generatieconflict."

In 1989 vertrok hij naar Moskou met zijn vrouw Ellen Verbeek, met wie hij een paar jaar daarvoor trouwde. Zijn zakenpartner Annemarie van Gaal zou later komen. Aanvankelijk zaten ze er voor tijdschriftenuitgever VNU, maar die zag niets in hun plannen, waarna ze al snel voor zichzelf begonnen, eerst met The Moscow Times, later kwamen de Russische Cosmopolitan, Playboy, Men's Health en Yes!, maar ook de Russischtalige zakenkrant Vedomosti en nog een hele serie andere titels.

Dat het hem in Rusland zo goed ging, was voor een groot deel aan zijn vrouw te danken, denkt zus Maud. "Derk heeft geen talenknobbel, hij vindt dat ook niet zo belangrijk. Ellen sprak binnen de kortste keren vloeiend Russisch, bouwde een enorm netwerk op - en ze ziet er ook nog heel goed uit." Ook de rol van voormalig zakenpartner Annemarie van Gaal kan niet onderschat worden, vindt zij. "Derk heeft altijd heel veel ideeën, maar hij heeft anderen nodig om ze uit te voeren. Dat was vroeger ook al zo: dan gingen we samen folders uitdelen voor de KPN/ML, maar dan was ik altijd degene die met die dingen liep te sjouwen. Hij stond dan wat met mensen te praten en zo."

Het moeten spannende tijden geweest zijn, in 1989 als buitenlandse ondernemer in Moskou.
"Dat waren het zeker. De grenzen waren net open, de wetten waren onduidelijk. Ik heb veel mensen gezien, buitenlanders, die de verleiding niet konden weerstaan om heel snel heel veel geld te verdienen. En die dan de boel belazerden, ruzie kregen, in de problemen kwamen. In een normale samenleving ga je dan naar de rechter, daar pakte je een pistool. Wij hadden die eerste jaren zelf geen cent, dat was waarschijnlijk een voordeel. Het bedrijf is heel organisch gegroeid."

Rusland heeft in Nederland nog steeds een imago van wodka, armoede en een keiharde onderwereld. Heeft u het idee dat u dat beeld moet nuanceren, dat u Rusland vaak moet verdedigen?
"Ach nee, daar ben ik allang mee gestopt. De clichés worden ook vaak bevestigd, moet ik zeggen. Zeker de regering doet er hard aan mee de slechte kanten van Rusland te laten zien."

En het beeld dat soms van u wordt geschetst in Nederlandse kranten: 'mediatycoon' staat er dan, of zelfs 'mediamogul'. Stoort dat u?
"Welnee. Het is een beetje zuur, maar zo wordt nu eenmaal soms over me gesproken. Het is ook wel goed hoor, zulk commentaar houdt je met de voeten op de grond. In Rusland worden mensen aan de top zelden bekritiseerd; ik vind het wel een goed evenwicht. De sfeer in Rusland is wel positiever dan in Nederland. Ik ben net benoemd tot baas van een heel groot bedrijf in Rusland, RBK, en in alle media waarin daarover gesproken wordt, is de toon: 'Goh, wat leuk dat die gozer dat gaat doen'. In Nederland klinkt dan direct: 'Het zal wel om de centen gaan', of 'de maffia zal er wel achter zitten'."

Dat is een van de weinige dingen waar Sauer zich wél stevig aan ergert: de suggestie dat de onderwereld achter zijn zaken zit, omdat dat nu eenmaal niet anders zou kunnen in Rusland.

"Dat wordt dan beweerd zonder zelfs maar de geringste aanwijzing - laat staan een bewijs. Geen zaken zonder de maffia? Kom maar kijken en overtuig je van het tegendeel. Wij hebben daar niets mee te maken en ook nooit gehad. Media zijn in Rusland bovendien een heel kleine bedrijfstak, waar ook nog eens heel weinig cash geld in omgaat. Niet interessant voor de maffia. Als je echt rijk wilt worden, via welke weg dan ook, dan ga je in goud, olie of gas, niet in kranten."

In 2005 verkocht Sauer Independent Media voor 142 miljoen euro aan het Finse Sanoma. Hij bleef bij het bedrijf werken, maar was ook weer toe aan nieuwe avonturen. Samen met anderen zette hij tv-zender 'Het Gesprek' op, en uitgeverij Nieuw Amsterdam. In 2010 kocht hij een minderheidsaandeel (9 procent) in NRC Media; de overige 91 procent werd gekocht door investeringsmaatschappij Egeria, van directeur Peter Visser.

"Mijn deelname aan NRC was een emotionele stap, honderd procent. Het is de krant van mijn grootvader en van mijn vader; ik ben ermee opgegroeid. Het is de beste krant van Nederland. Tegelijkertijd besef ik dat het ook daar mis kan gaan, dat zelfs een krant als NRC te gronde kan gaan als er niets gebeurt. Toen we NRC kochten verloor de krant elk jaar tienduizend abonnees. Elk jaar! Tienduizend! Dat was de Titanic die op de ijsberg afging. Gelukkig gaat het nu weer wat beter. Een krant uitgeven is momenteel veel lastiger in Nederland dan in Rusland: de markt is moeilijker, verzadigd. Jaar na jaar zijn er bezuinigingen, herstructureringen, ontslagen. In Rusland moet je groei managen, dat is natuurlijk veel leuker dan vechten tegen neergang."

Moet u weer wennen aan de manier waarop het in Nederland gaat?
"Natuurlijk: de strijd tussen redactie, aandeelhouders en marketing die er van oudsher is, de stroperigheid waarmee beslissingen worden genomen. Dat moet je leren. In Rusland is het gemakkelijker zakendoen, maar het is in veel opzichten ook een heel oneerlijk land. De overheid werkt niet in dienst van de burgers, je kunt er gewoon in de gevangenis gezet worden. Dat kun je ook niet veranderen; als je dat toch probeert, maak je het jezelf heel moeilijk. In Nederland heb je dan dat stroperige gedoe, nou, dat is gewoon een feit waar je mee te maken hebt."

Vorig jaar werd aan de eigenaren van NRC Media, Sauer en Visser, een zogenaamd 'superdividend' van 12,5 miljoen euro uitgekeerd. Dat gebeurde op voorstel van de directie van NRC, werd goedgekeurd door de raad van commissarissen (inclusief vertegenwoordiging van de werknemers), geaccordeerd door de Stichting Lux & Libertas en gefiatteerd door de aandeelhouders van NRC Media. Alle betrokkenen meenden dat, gezien de afspraken die ten tijde van de aankoop waren gemaakt, een dergelijk dividend gerechtvaardigd was. Toch werd er door redactieleden en buitenstaanders met onbegrip en woede gereageerd op deze zet, vooral door de hoogte van het dividend. De ondernemingsraad vroeg de eigenaren met klem af te zien van een dergelijk exorbitant bedrag, en heeft nu een onafhankelijk onderzoeker gevraagd te kijken of de afspraken naar letter en geest juist zijn nagekomen.

Het uitkeren van zo'n grote hoeveelheid geld vond je zelf een minder goede kant van de overeenkomst?
"Jawel, maar goed, het was een voorwaarde voor Egeria om mee te doen. Je weet dat zoiets kan gebeuren als je met een investeerder in zee gaat, en daar zijn ze heel duidelijk over geweest. Maar het onderzoek zal moeten uitwijzen of de raad van commissarissen de overeenkomst juist heeft begrepen."

Er lopen bij NRC mensen rond die je bloed wel kunnen drinken. Zien zij het dan helemaal verkeerd?
"Het zou mij verbazen als er bij NRC mensen zijn die mijn bloed willen drinken. Men weet inmiddels wel dat ik me sinds de aankoop met hart en ziel voor de krant inzet. Maar er is inderdaad veel woede en onbegrip over het dividend en dat begrijp ik heel goed. Het economisch tij is veranderd sinds de verkoop is gesloten, de situatie is anders dan toen. Zelf blijf ik erbij dat afspraak afspraak is. Maar er is nu een onderzoek gaande, waar binnenkort uit moet blijken of wij die afspraken goed geïnterpreteerd hebben. Ik schort mijn mening dus op tot dat onderzoek is afgerond."

Voel je je miskend in die kwestie? Dat je NRC wilt redden en dan gezien wordt als geldwolf?
"Haha, welnee, helemaal niet. Ik probeer dingen echt zo goed mogelijk te doen; de ene keer krijg je daar applaus voor, de andere keer word je verketterd. Maar daar laat ik me niet door leiden."

Sauer heeft natuurlijk goed geld verdiend met zijn zaken, vooral met die in Rusland. Al dat geld heeft hem totaal niet veranderd, zeggen zowel zijn moeder als zijn zus, als ook vriend Boudewijn Poelmann, bedenker en nog altijd voorzitter van de Nationale Postcode Loterij en destijds een van de eerste investeerders in de Russische onderneming. "In Rusland is het allemaal natuurlijk veel groter geworden, de bedrijven, de belangen, het aantal medewerkers. Derk zeilde daar heel knap doorheen, hij bleek grote diplomatieke gaven te hebben." Natuurlijk trekt geld ook verkeerde mensen aan, meent hij. "Maar ook daar heeft Derk geen grote fouten in gemaakt." En hij kan mensen overtuigen, vindt zijn tweelingzus. "Derk heeft van nature iets naïefs. Hij is klein, en dan met dat brilletje en die bruine oogjes. Hij lijkt totaal geen bedreiging."

Vrienden en familie zijn eensgezind in hun oordeel: Derk is absoluut niet veranderd door het geld waarover hij tegenwoordig beschikt, zeggen ze. Hoe kan dat? Mensen gaan toch op zijn minst anders naar u kijken?
"Dat is wel zo, maar ik trek me daar niet zo veel van aan. Als je in Rusland zit, gaat een groot deel van wat er in Nederland gezegd wordt langs je heen hoor. En in Rusland zelf ben ik helemaal niet bekend als iemand die rijk is - mensen om ons heen zijn veel en veel rijker. Wij zijn eerste divisie daar, of eigenlijk nog niet eens."

Maar is het te rijmen met de doe-maar-gewoon-Derk Sauer?
"Nou, ik neem bijvoorbeeld altijd boterhammen mee naar mijn werk, in plaats van duur te gaan lunchen, wat bijna iedereen doet. Dat vinden ze daar wel grappig, maar ze zien het ook als een soort act. Terwijl ik dat gewoon veel makkelijker vind."

Uw vrouw is een zeer belangrijke persoon in uw leven...
"De belangrijkste."

...en wat vindt zij uw slechtste eigenschap?
"Poeh, moeilijke vraag. Mijn schijnbare onbezonnenheid, denk ik. Ik zie nooit ergens gevaar in, en dan lijkt het al snel roekeloos wat ik doe."

En dat is het niet?
"Tot op grote hoogte wel, natuurlijk. Ik begin aan dingen zonder dat ik bedacht heb hoe ze af kunnen lopen. Dan denk ik: het komt wel op zijn pootjes terecht, en zo niet dan vind ik het ook niet erg. En het is lastig leven met iemand die steeds een ongewis avontuur begint.

"Toch geloof ik dat ik in de belangrijke dingen heel stabiel ben. Ik ben al 27 jaar met dezelfde vrouw getrouwd. Ik woon al 23 jaar in Moskou. Ik ga sinds mijn jeugd elke zomer naar Zeeland. En ik ben nog steeds lid van de SP, al ben ik minder radicaal geworden. Niet rechtser, wel voorzichtiger. Als je van dichtbij hebt gezien wat er in Rusland allemaal gebeurd is, word je een stuk nederiger in het doen van pertinente politieke uitspraken."

Wat zou u anders willen doen?
"Ik ben altijd maar met grote dingen bezig, waardoor er weinig tijd overblijft voor de kleine dingen. Mijn vrouw gaat al jaren elke week met een autistische jongen eten, tussen haar drukke werk door maakt ze daar tijd voor. Ik heb dan weer een boardmeeting, of zoiets zogenaamds belangrijks. Terwijl wat zij doet in mijn ogen écht belangrijk is."

En waarom doet u dat niet?
"Ik ben bang dat dat egoïsme is. Ik zou het denk ik ook niet kunnen. Ik zit in allerlei commissies die met goede doelen te maken hebben, maar dat gaat altijd óver mensen. Als het echt iets mét mensen is, geloof ik niet dat ik daar zo goed in ben."

Biografie
Derk Sauer (Amsterdam, 1952) woont in Moskou maar verblijft regelmatig in Amsterdam. Hij is getrouwd en heeft drie zoons.

1970 Verslaggever voor o.a. Nieuwe Revu, de VPRO en De Groene Amsterdammer, vanuit Noord-Ierland, Angola, Libanon, Nicaragua, Zimbabwe, Koerdistan en vele andere landen.

1982 Hoofdredacteur Nieuwe Revu.

1989 Vertrekt naar Moskou met zijn vrouw Ellen Verbeek en zakenpartner Annemarie van Gaal

1991-heden Columnist Het Parool

1992 Richt samen met Van Gaal uitgeverij Independent Media op; lancering The Moscow Times. Later volgen de Russische Cosmopolitan, zakenkrant Vedomosti en talloze andere media.

1992 Start uitgeverij Independent Media (IM)

2005 Verkoopt IM aan Sanoma.

2005 Medeoprichter uitgeverij Nieuw Amsterdam

2007 Medeoprichter televisiezender Het Gesprek

2007 Voorzitter documentairefestival Idfa

2010 Aankoop NRC Media, samen met investeringsmaatschappij Egeria

2012 Directeur Russisch mediabedrijf RBK

Deel dit artikel