Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Depressies laten zich niet even wegslikken

Home

ROB KEUKENS en DOCENT OPLEIDING SOCIAAL PSYCHIATRISCHE VERPLEEGKUNDE HOGESCHOOL ARNHEM EN NIJMEGEN

Er is geen bewijs dat een depressie wordt veroorzaakt door het ontbreken van een stofje in het brein, zegt Rob Keukens.

Het gebruik van antidepressiva nam in 2014 met 3 procent toe (Trouw, 19 maart). In ons land, na Denemarken, Noorwegen en Zwitserland het gelukkigste ter wereld, slikken inmiddels meer dan een miljoen mensen deze geneesmiddelen. En terwijl steeds meer mensen antidepressiva zijn gaan gebruiken is, vreemd genoeg, het aantal mensen met een depressie de laatste dertig jaar niet afgenomen.

Er zitten verontrustende kanten aan deze cijfers. De eerste is dat gevoelens van somberheid of spanning en het onvermogen om ten volle van het leven te genieten, vaak worden gezien als kenmerken van een biologisch probleem.

Zo'n medicalisering van het normale versluiert het zicht op de structurele, sociale aspecten die bijdragen aan gevoelens van onbehagen. Een actueel voorbeeld is de relatie tussen de voortschrijdende flexibilisering van de arbeidsmarkt en de toename van stress en burnout (niet zelden voorlopers van een depressie) onder jonge werknemers.

Lees verder na de advertentie

Geen bewijs

Verontrustend is ook dat dergelijke menselijke ervaringen geduid worden als een medisch probleem, terwijl daarvoor geen wetenschappelijk bewijs is. Onder aanvoering van de farmaceutische industrie is menigeen ervan overtuigd geraakt dat een depressie wordt veroorzaakt door een chemische disbalans in het brein. Een 'stofje in je hersenen missen' is een verleidelijk concept dat de complexiteit van de depressieve ervaring reduceert tot iets wat grijpbaar is en ontschuldigend.

Vijftig jaar onderzoek naar de theorie van de chemische onbalans heeft tot dusver echter geen enkel bewijs opgeleverd voor de juistheid ervan. We weten domweg niet wat een depressie veroorzaakt en er zijn geen biologische tests voorhanden die die diagnose ondubbelzinnig kunnen vaststellen.

Een reductionistische biomedische benadering van iets als een depressie resulteert vanzelfsprekend in het voorschrijven van medicijnen die het veronderstelde chemische tekort herstellen. Hiermee zijn we aangekomen bij het derde verontrustende - of, zo u wilt, ontluisterende - punt, namelijk dat die medicijnen niet of nauwelijks werken en bovendien allerlei onbedoelde, schadelijke effecten hebben.

Meta-analyses van effectstudies tonen aan dat slechts een kleine groep patiënten, namelijk patiënten met de ernstigste vormen van depressie, enigzins baat hebben bij antidepressiva. Wrang is het dat wanneer de door de farmaceutische industrie bewust achtergehouden onderzoeken worden meegenomen in de meta-analyses, er helemaal een te verwaarlozen verschil is tussen placebo en pil. Al met al, concluderen onafhankelijke onderzoekers, heeft 85 tot 90 procent van de mensen met een depressie geen baat bij deze middelen.

Schadelijk

Het zou niet zo erg zijn als antidepressiva niet zoveel schadelijke, door farmaceuten ondergerapporteerde, gevolgen zouden hebben; van seksuele stoornissen tot gewichtstoename, van woedeuitbarstingen tot slapeloosheid en paniekaanvallen.

In de richtlijnen van huisartsen staat dat een antidepressivum pas moet worden aangeboden als psychotherapie onvoldoende effect sorteert óf als de patiënt voorkeur heeft voor medicatie boven therapie. Misschien wordt het tijd die tweede optie te schrappen.

Het wordt in ieder geval tijd de bevolking uit de droom te helpen. Afstand nemen van het sprookje dat de sombere worsteling en het gekmakende gepieker niet komen door een hapering in het brein die makkelijk valt op te heffen, is de eerste stap op weg naar verbetering.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie