Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Deportatie: het is maar welke Van Dale je erop naslaat

Home

redactie binnenland

De grote driedelige Van Dale, dertiende uitgave 1999, beschrijft de betekenis van het woord 'deportatie' als: 'straf bestaande in het overbrengen naar een ballingsoord, een strafkolonie'. Bij de beschrijving van de betekenis van het werkwoord 'deporteren' wordt er nóg een bestemming aan toegevoegd. 'Deporteren: naar een strafkolonie, een concentratiekamp e.d. brengen'. Geen twijfel mogelijk zou je denken: gebruik van het woord 'deportatie' is volgens de Van Dale onlosmakelijk verbonden met de beladen betekenis die velen er zelf ook bij voelen.

Niet alleen minister Verdonk voelde zich gekrenkt. Zij vindt het 'schandelijk' dat Jan Pronk (voorzitter van Vluchtelingenorganisatie Nederland) haar uitzettingsbeleid associeert met de deportatie van Joden in de Tweede Wereldoorlog. Al heeft Pronk slechts het woord 'deportatie' gebezigd, en heeft hij zelf niet expliciet verwezen naar de Tweede Wereldoorlog. Zondag zei Pronk voor de televisie nog dat hij niet de betekenis aan het woord geeft die de minister erin hoort. ,,Het is een gewoon Nederlands woord'', aldus Pronk.

Ook lezers van Trouw verweten columnist Ephimenco het gebruik van het woord 'kinderdeportaties'. Met die term omschreef Ephimenco het -als gevolg van het beleid van Verdonk- gedwongen vertrek van in Nederland geboren of ingeburgerde kinderen. Deportaties, zo schreven enkele lezers hem, konden en mochten niet los van de Holocaust worden gezien.

Ephimenco verzette zich tegen deze 'restrictieve uitleg' van zijn lezers en beriep zich op de Van Dale. Hij citeerde: 'deportatie: gedwongen tocht naar een andere plaats'. Deze betekenis komt uit de eendelige Van Dale Hedendaags Nederlands, derde druk 2002. Weg zijn daarin de 'straf', het 'ballingsoord' en de 'strafkolonie'.

Pyter Wagenaar, redacteur van de Grote Van Dale: ,,Het hedendaags woordenboek beschrijft de algemenere en ruimere betekenis van het woord. Het woord 'deportatie' wordt tegenwoordig ook ruimer gebruikt. De Grote Van Dale beschrijft de 'oude betekenis', met de beladenheid die het woord in de loop van de geschiedenis heeft meegekregen. Die oude betekenis moet in een historisch woordenboek ook tot uiting komen. Ik zou nu voor de Grote Van Dale wel kiezen voor het overnemen van de hedendaagse uitleg. Misschien als toevoeging.''

De redactie van de Grote Van Dale is bezig de veertiende uitgave samen te stellen. Zal het gesteggel tussen Pronk en Verdonk over de betekenis van 'deportatie' een rol spelen? ,,Zo'n discussie zal niet specifiek meespelen. Wij kijken naar het algemeen taalgebruik. En mensen moeten niet vergeten: een woordenboek is descriptief (beschrijvend), niet normatief. Er staat niet in hoe je een woord moet gebruiken.''

Deel dit artikel