Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De wereld is verslaafd aan de sudoku.

Home

Leo van Essen

De wereld is verslaafd aan de sudoku. De lezers van Trouw zijn geen uitzondering.

Willem van Houten (14) uit Leeuwarden had afgelopen maandag een slechte ochtend, want zijn krant was gestopt met het plaatsen van de dagelijkse sudoku. Zijn pake en beppe waren al net zo treurig over het verdwijnen van hun cijferpuzzel, berichtte Willem de krant. Hans en Carla de Jong uit Apeldoorn lieten in het weekeinde al weten dat ze de dagelijkse sudoku zouden gaan missen. Jammer, want ’elke dag een sudoku is heel verfrissend naast al dat andere nieuws’. En wat moet A.M. van Wijk nu tijdens haar dagelijkse treinrit tussen Lelystad en Almere, waarin zij één keer zo in de sudoku verdiept was dat zij vergat uit te stappen en in Amsterdam belandde?

Het was dus geen verstandig besluit van Trouw om het zomertoetje van het menu te schrappen, vonden veel lezers van deze krant. Het regende mails, brieven en telefoontjes en er klonken zelfs dreigementen dat men de krant zou opzeggen. Het puzzeltje had een verslaving teweeggebracht. De enige positieve reactie was dan ook van een ’sudoku- junk’ die blij was met het schrappen van de puzzel omdat hij ’s morgens weer eens aan iets anders toekwam.

Niet alleen de afnemers van Trouw waren teleurgesteld: ook op de redactie klonk gemor over het beëindigen van de jonge rubriek (na de gratis Sp!ts drukten Trouw en Algemeen Dagblad begin juli als eerste Nederlandse kranten dagelijks een sudoku af). Soms wat besmuikt gaven journalisten toe dat ook zij waren gevallen voor ’dat ding’.

Het verbaast voormalig Trouw- hoofdredacteur Jaap de Berg niet dat de sudoku in korte tijd zo veel aanhang heeft gekregen. Andere landen gingen Nederland daarin voor, met name Engeland. November vorig jaar introduceerde The Times de puzzel - aanvankelijk heel bescheiden met één opgave per dag. Andere dagbladen als The Daily Mail, The Independent, The Sun en The Guardian volgden alras. En nu staat de cijferpuzzel in vrijwel elke krant, soms pontificaal op pagina 2 en meestal met drie opgaven met een verschillende moeilijkheidsgraad: easy, medium en hard . Of zoals onder meer The Times ze aanduidt: easy, mild en difficult met een buitencategorie onder de noemer fiendish (gemeen, om niet te zeggen: duivels). Op zaterdag verschijnen zelfs vijf sudoku’s, waaronder een Sudoku Samurai van vijf aaneengesmolten diagrammen.

De Berg, kenner van Engeland én zelf maker van kwaliteitspuzzels, hoorde dat er onder de journalisten eerst behoorlijk wat verzet bestond om een deel van de kostbare ruimte in de krant af te staan aan het triviale geknutsel met cijfers. „Journalisten maken vaak de vergissing door te denken dat de meeste lezers sterk nieuwsgericht zijn. Ik denk dat zij veel meer op entertainment gericht zijn, op een nette manier. Zo’n sudoku houdt mensen toch 10 à 15 minuten per dag bezig.”

Vanwege de grote vraag naar sudoku’s verstomde het Britse journaille snel. Sindsdien rijdt er geen trein, bus of metro in Engeland rond of er zit wel een passagier verdiept in een sudoku - met uitzondering misschien van 11 juli in Londen.

„Engeland is sterk in puzzels”, zegt De Berg. „Kwaliteitskranten brengen elke dag een kruiswoordraadsel en een cryptogram en op zaterdag vaak een hele pagina met allerlei soorten puzzels. Zij zijn veel meer puzzel-minded dan hier. Sowieso houdt men meer van spelletjes die enige intelligentie vragen en in korte tijd afgewerkt kunnen worden. Er komen heel veel boekjes op de markt, je hebt pubs waar wekelijks een quiz-night wordt gehouden.”

De ’sudoku-rage’ zal over een paar jaar wel weer overwaaien, denkt De Berg, die zelf de voorkeur geeft aan kruiswoordraadsels en cryptogrammen. „Die kun je actueel maken. ik ben niet zo gericht op cijfers.”

Ruud Kerstens gelooft dat de sudoku een blijvertje is. Bijna vijfentwintig jaar houdt de hoofdredacteur van Puzzelland zich bezig met hersenkrakers en breinbrekers, maar zo’n rage als met de sudoku heeft hij niet eerder gezien. „Wij maken puzzels voor tijdschriften en kranten in Nederland en België. Maar deze rage greep zo snel om zich heen - eerst in België, daarna hier - dat wij nu zelf op de markt gekomen zijn met een eigen Puzzelland Sudoku.”

Kerstens vindt dat, als het om puzzelcultuur gaat, Nederland niet veel onderdoet voor Engeland. ,,Kijk naar eens in ónze treinen. Kijk ook maar eens naar de drie sudoku- boekjes die wij voor uitgeverij Van Gennep hebben gemaakt (en die Trouw als lezersaanbieding op de markt brengt, HH). Die staan 11, 12 en 14 in de Top-100 meest verkochte boeken - na ’De Da Vinci Code’, maar vóór ’Harry Potter’. En dan praat je over puzzelboekjes. Een rage? Ik denk dat het beklijft. Het zal minder worden, maar ik verwacht dat de sudoku uiteindelijk het gewone kruiswoordraadsel wel eens naar de kroon kan gaan steken. Natuurlijk, knikkeren was vroeger een rage die plotseling voorbij was. Maar iemand heeft eens uitgerekend dat het aantal mogelijkheden van een gewone sudoku met 9x9 vakjes 22 cijfers voor de komma heeft; we kunnen dus nog even door.”

Ook Saskia Balmaekers, redacteur van Denksport, slaat de ’ware hype’ met stomme verbazing gade. Bij haar uitgever hadden ze begin juni in de gaten dat de ’nationale verslaving’ uit Engeland ook in Nederland slachtoffers ging maken en in recordtijd werd de Tazuku Sudoku Puzzels op de rails gezet. Het eerste nummer van dit tweewekelijkse blad bevatte ook nog een paar Japanse beeldzoekers, maar die zijn in de volgende editie gesneuveld. Van het blad zijn 95000 exemplaren verkocht, terwijl een goedlopend puzzelboekje in 20000-voud over de toonbank gaat. „Die oplagecijfers houden het niet, en het blad zal na de zomer wel een keer maandelijks gaan uitkomen. Maar wij verwachten wel dat de sudoku een stabiel segment zal blijven. Met verschillende titels. Naast Puzzels komt van Denksport de Tazuku Sudoku Masterclass (met heel moeilijke opgaven). En morgen verschijnt de Tazuku Sudoku Kampioenen, een voorbereiding op het Nederlands kampioenschap dat wij 15 oktober organiseren.”

Volgens Balmaekers is de sudoku zo’n succes omdat het niet het zoveelste puzzeltje is, maar heel anders: „Iedereen kan er zo instappen. Je hebt geen hoog taalniveau nodig en hoeft niet te rekenen. Je moet alleen logisch redeneren. Kinderen pikken dit zó op, studenten vinden het leuk, ouderen geven zich eraan over en het logische element slaat ook aan bij mannen. Vaak wordt puzzelen gezien als een hobby van oudere vrouwen, en onderzoeken bevestigen dat ook wel een beetje.”

De sudoku is Japans voor ’apart getal’, maar is geen Japanse uitvinding. De Zwitserse wiskundige Leonhard Euler (1707-1783) staat aan de basis met zijn uitvinding van het ’Latijnse vierkant’, waarbij verschillende cijfers in elke rij of kolom slechts één keer voorkwamen. Deze vondst werd zo’n 25 jaar geleden in de VS zonder succes toegepast op de cijferpuzzel. In het cijfergekke Japan werd het spel echter opgepikt door puzzeluitgever Nikoli die er subvierkantjes (blokjes) van 3x3 vakjes aan toevoegde waarin elk cijfer van 1 tot en met 9 ook maar één keer mag voorkomen. Sommige Japanners weten overigens niet van het bestaan van de sudoku; in de VS en vooral in Engeland des te meer - en in Nederland ook. Daarom verschijnt de sudoku vanaf morgen ook weer dagelijks in Trouw en krijgen de verslaafden vandaag alvast een goedmakertje in vijfvoud.

Boeken en internet Denksport brengt Tazuku Sudoku Puzzels (€2,50), Masterclass (€2,00) en Kampioen (€3,50). Puzzelland Sudoku kost €2,50. Uitg. Van Gennep brengt drie Sudoku-boekjes uit, voor lezers van Trouw te bestellen voor €15 via www.trouw.nl/webshop . NK sudoku 15 okt: zie www.tazuku.nl . Meer sites: www.sudoku.favos.nl .

Deel dit artikel