Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De VS kunnen nog wat leren van het Nederlandse schoolsysteem

Home

James Kennedy

James Kennedy © Jörgen Caris
Column

Niet alle Nederlandse exportartikelen slaan goed aan in nieuwe landen, zeker niet als ze slecht worden verpakt. Dat ondervond Betsy de Vos, de nieuwe Amerikaanse minister van onderwijs, afgelopen week. 

Als voorstander van de vrijheid van onderwijs - naar Nederlands model - brak deze Nederlandse-Amerikaan een lans voor vrijheid van schoolkeuze. Maar toen ze de historische zwarte universiteiten ‘echte pioniers’ noemde op dit terrein, werd ze door de studenten van zo’n school (Bethune-Cookman) uitgejouwd tijdens haar toespraak. De studenten vonden dat zwarten ten tijde van de segregatie weinig keus hadden en gedwongen werden om hun eigen scholen te stichten. 

Lees verder na de advertentie

Later bond De Vos in. En een paar dagen geleden vergeleek ze de vrije schoolkeuze met het kiezen van een telecombedrijf; als een school tegenviel moest je naar een andere kunnen overstappen, net als je van provider kon wisselen. Ook die opmerking viel niet in goede aarde omdat veel Amerikanen scholen niet willen zien als een consumptiegoed.

Vrije schoolkeuze

De Vos opereert niet handig. En er zijn goede redenen waarom het Nederlandse model niet zou aanslaan in de Verenigde Staten. Maar het zou toch jammer zijn als deze poging om het Amerikaanse onderwijsstelsel te verbeteren zou mislukken.

Vrijheid van schoolkeuze staat in een kwade reuk in Amerika door het structurele racisme. Het Amerikaanse model bepaalde dat leerlingen alleen in hun eigen district naar de plaatselijke school mochten gaan. Als ze een andere school zouden verkiezen, moesten ze die zelf betalen. 

Omdat scholen door de lokale overheid worden gefinancierd, presteren scholen in rijke districten beter dan in arme districten

Maar toen de Amerikaanse rechter vanaf de jaren vijftig de segregatie wilde bevorderen door toe te staan dat leerlingen van verschillende rassen zich over districtsgrenzen heen konden inschrijven om tot een gemengde leerlingenpopulatie te komen, besloten veel welvarende witte gezinnen hun kinderen naar particuliere scholen te sturen of te verhuizen. 

Omdat scholen door de lokale overheid worden gefinancierd, presteren scholen in rijke districten beter dan in arme districten. De oproep om samen naar de openbare school te gaan had dus het tegenovergestelde effect; veel witten besloten te verhuizen naar districten met witte scholen. Door deze historie is vrije schoolkeuze een beladen onderwerp geworden in Amerika.

Amerikaanse volkskerk

Daarnaast was de vergelijking met mobiele telefonie niet geheel uit de lucht gegrepen. De afgelopen decennia hebben veel staten - waaronder de thuisstaat Michigan van De Vos - geëxperimenteerd met ‘charter schools’; particuliere scholen die net als openbare scholen door de overheid worden gefinancierd, gerund door bedrijven. 

Een van die scholen is de National Heritage Academies onder leiding van J.C. Huizenga, ook een Amerikaan van Nederlandse komaf. De kwaliteit van dit onderwijs blijft een twistpunt tussen voor- en tegenstanders. Hoewel de meeste particuliere scholen in de VS geen winstoogmerk hebben, werd het wantrouwen tegen deze scholen vergroot door de opkomst van een verdienmodel van deze charter schools.

Dit pluralisme heeft ook nadelen, erkent ze, maar het bevordert ook overleg, samenwerking en efficiency

De huidige situatie in Amerika is niet ideaal. De openbare school wordt weleens aangeduid als de Amerikaanse volkskerk: je moet erin geloven. Iedere burger van het schooldistrict mag tijdens openbare verkiezingen stemmen voor de schoolraad. Het is bijna idyllisch, maar doet geen recht aan de diversiteit van levensovertuigingen in Amerika. 

Pluralistisch

Het was juist het verzet tegen de stichting van katholieke scholen, waardoor openbare scholen deze bevoorrechte positie kregen. Doctrinaire starheid ligt ten grondslag aan het Amerikaanse onvermogen om breder na te denken over onderwijsvormen.

Daarom hield Ashley Berner van Johns Hopkins University onlangs een pleidooi voor het openbreken van het ‘uniforme’ Amerikaanse bestel. Zij memoreerde dat Europese landen als Nederland veel pluralistischer denken over scholen en meer ruimte geven aan variatie. Dit pluralisme heeft ook nadelen, erkent ze, maar het bevordert ook overleg, samenwerking en efficiency. 

Of Betsy de Vos de juiste persoon is om dit Amerikaanse bestel te doorbreken, betwijfel ik. Maar dat Amerika er goed aan zou doen om aannames over het openbare onderwijs kritisch onder de loep te nemen lijkt mij overduidelijk.

Deel dit artikel

Omdat scholen door de lokale overheid worden gefinancierd, presteren scholen in rijke districten beter dan in arme districten

Dit pluralisme heeft ook nadelen, erkent ze, maar het bevordert ook overleg, samenwerking en efficiency