Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De vrijheid van wetenschap staat onder druk

Home

Gerrit-Jan Kleinjan

Docenten tijdens de opening van het academisch jaar op de Erasmus Universiteit in Rotterdam. © anp

Wetenschappers worden te sterk gestuurd door overheid, bedrijven en belangengroepen, stelt de KNAW.

Wetenschappers voelen druk om vooral onderzoek te doen waar de maatschappij meteen iets aan heeft. Dat is een gevaar voor de academische vrijheid. Ook het toegenomen belang van onderzoeksgeld dat overheid of bedrijfsleven beschikbaar stellen is risicovol omdat het tot ongewenste beïnvloeding kan leiden, stelt de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW) in een rapport dat vandaag verschijnt.

Lees verder na de advertentie

Volgens de belangrijkste wetenschapsorganisatie van Nederland moeten er betere afspraken worden gemaakt tussen onderzoekers en opdrachtgevers om bemoeienis met de werkwijze en interpretatie te voorkomen, zegt commissievoorzitter Nico Schrijver naar aanleiding van het zogeheten ‘briefadvies’.

Dat is een rapport van vijftien pagina’s op basis van literatuuronderzoek en gesprekken met onderzoekers.

'Juist door vrij te onderzoeken kom je tot nieuwe en onverwachte inzichten'

Nico Schrijver

Onderzoekprojecten naar thema’s die spelen in de samenleving, bijvoorbeeld naar ouderenzorg of het klimaat, maken grotere kans op financiering. Op zich is dat goed, maar eenzijdige nadruk op dit type onderzoek zorgt ervoor dat vrij onderzoek ondersneeuwt, stelt Schrijver. “Juist door vrij te onderzoeken kom je tot nieuwe en onverwachte inzichten.”

Politieke kleur

Het KNAW-rapport is het gevolg van een veelbesproken motie van de VVD-kamerleden Pieter Duisenberg en Karin Straus begin 2017. De twee liberale voormalige parlementsleden vroegen zich af of Nederlandse wetenschappers zich beperkt voelen om vrij onderzoek te doen en zich vrijuit te spreken, bijvoorbeeld door invloed van opdrachtgevers.

Ook suggereerden ze dat veel academici dezelfde maatschappelijke opvattingen zouden hebben. Zo stelde Duisenberg in een opiniebijdrage dat ‘het overgrote deel van de wetenschappers te links’ is. Duisenberg, die inmiddels voorzitter is van universiteitsvereniging VSNU, wil niet meer ingaan op deze uitspraken. De oud-politicus vindt dat hij nu een andere rol heeft, zei hij onlangs in Trouw.

Opvallend genoeg laat de KNAW het politieke aspect rusten. Dat komt mede doordat er zeer weinig bekend is over de politieke opvattingen van wetenschappers, zegt Schrijver. “Dat zou een groot onderzoek vergen. De vraag is bovendien of het wenselijk is om de politieke voorkeuren in kaart te brengen.”

De afgelopen tijd kwam wetenschappelijk onderzoek een paar keer slecht in het nieuws. Zo zouden Wageningse wetenschappers een onderzoeksrapport over kweekvis hebben aangepast op aandringen van een rijksambtenaar. Ook zouden politici rapporten herschrijven van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC), dat onderdeel uitmaakt van het ministerie van justitie en veiligheid.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

'Juist door vrij te onderzoeken kom je tot nieuwe en onverwachte inzichten'

Nico Schrijver