Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De val van het kabinet-Kok over Srebrenica

Home

Het Parool

De laatste akte van het Srebrenica-drama heeft zich voltrokken in de geest van het gehele stuk: vol blunders en gestuntel en ongecoördineerd. Daarin hebben twee ministers een hoofdrol gespeeld: VVD-minister Frank de Grave en PvdA-minister Jan Pronk. Beiden hadden al veel eerder kunnen en moeten aftreden, maar nu hadden ze juist hun mond even moeten houden. (...) Belangrijker is de vraag of het juist is dat het kabinet zijn ontslag heeft ingedien bij de koningin. (...) Staatsrechtelijk is het besluit nogal aanvechtbaar. In de parlementaire geschiedenis zijn tot nog toe twee motieven bekend waarom een kabinet voortijdig opstapt: óf wegens interne verdeeldheid óf wegens een conflict met het parlement. Dat is nu in geen enkel opzicht het geval. (...)

De Volkskrant (...) Door nu het kabinet over Srebrenica te laten vallen, hopen de paarse partijen de electorale schade van dit dossier te beperken. Zonder aftreden zou het voor de oppositie wel erg gemakkelijk zijn geweest: meer dan zevenduizend doden, een vernietigend onderzoeksrapport en nog geen politieke consequenties, zouden Marijnissen, Fortuyn, Rosenmöller en Balkenende hebben geschamperd. (...) Natuurlijk valt de val van Kok II ook op te vatten als een oprechte poging in het reine te komen met de zwarte bladzijde die de moord op ruim zevenduizend moslims in Srebrenica voor ons land vertegenwoordigt. (...) Maar dat neemt niet weg dat de dimensie van politieke opportuniteit het schuldbewuste gebaar van het kabinet iets theatraals verleent. Die indruk wordt nog eens versterkt door het feit dat het besluit in de praktijk weinig consequenties heeft; zo kort voor de verkiezingen was het kabinet de facto al demissionair, dus voor het functioneren van het landsbestuur maakt het nauwelijks enig verschil. (...)

The Financial Times

De Nederlandse regering heeft uiteindelijk gedaan waar geen andere westerse regering moedig genoeg voor was: een deel van de verantwoordelijkheid aanvaarden voor het bloedbad in de Bosnische oorlogen in de jaren negentig. (...) De ergste slachting in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog is een bloedige smet op de recente geschiedenis van Nederland. Het Nederlandse bataljon had een zwak mandaat, had niet de kracht zichzelf te verdedigen en had geen adequate informatie over de situatie ter plekke. Maar het Niod-rapport legt de schuld bij velen. Een overweldigende nationale consensus over humanitair ingrijpen en een politieke wens het aanzien van het land op te stuwen, leidden tot een rampzalig slecht uitgeruste en rommelige missie.

De zelfopoffering van de regering lijkt niet groot, omdat er over een maand verkiezingen zijn en Kok terugtreedt als minister-president. (...) Maar meneer Kok draagt op zijn schouders niet alleen de schuld van de Nederlanders, maar ook de schuld van vele Europeanen die zich beschaamd voelen over de inactiviteit van hun regeringen. (...)

Dagblad van het Noorden

Er zijn maar weinig Europese landen waar een premier en in zijn voetspoor de overige bewindslieden uiteindelijk aftreden naar aanleiding van een rapport over dramatische gebeurtenissen die bijna zeven jaar geleden hebben plaatsgevonden. En toch is het politiek zuiver dat het gebeurt.

Natuurlijk kan de vraag worden gesteld waarom niet veel eerder deze vergaande conclusie is getrokken omdat de volle omvang van de slachting bij Srebrenica al snel bekend was. Maar dat past niet binnen de Nederlandse politieke cultuur. Soms moeten wijze mannen opdraven (vooral wanneer het koningshuis in het geding is) en soms moeten zelfs meerdere rapporten worden opgesteld, maar het uur van de waarheid komt.

Zoals premier Kok in zijn ontslagaanvraag heeft gesteld gaat het niet om de vraag of er wel of geen vertrouwen in het kabinet bestaat. Het gaat om de verantwoordelijkheid die wordt genomen nu het onderzoek op tafel ligt. Die verantwoordelijkheid heeft Kok nu zelf genomen en dat is dapper. De aanleiding is ook ernstig genoeg. Er zijn in Nederland vaak kabinetten gevallen over wat achteraf zeer onbenullige zaken bleken te zijn. En dat is nu volstrekt anders.

De Telegraaf

Het kabinet verdient alle respect voor zijn besluit om vanwege het Srebrenica-rapport op te stappen. (...) Toch was er rationeel geen dwingende noodzaak voor een aftreden. Harde nieuwe feiten zijn in het Niod-rapport nauwelijks boven water gekomen. Het besluit in 1993 troepen ter beschikking te stellen om de partijen in Bosnië te scheiden blijft een rechtvaardig besluit, hoe slecht ook door de VN uitgewerkt. Niet Nederland, maar de wereldgemeenschap faalde verder in de beloofde bescherming van de Bosniërs. Met het trekken van eigen conclusies neemt het kabinet een deel van het falen van de wereldgeschiedenis op zijn schouders. Het wil daarmee tegelijk de wereld een voorbeeld geven. Dat nu is een wat erg ambitieuze en overtrokken nevendoelstelling van het aftreden.

NRC Handelsblad

Het definitieve afscheid van premier Kok kan bijna niemand onberoerd hebben gelaten. De verklaring waarmee Wim Kok in de Tweede Kamer bekendmaakte dat hij bij de koningin zijn ontslag had aangeboden, werd gekenmerkt door een ongekende intensiteit. Welhaast nederig boog de premier het hoofd voor de feiten. Kok maakte zo duidelijk dat een politicus op cruciale momenten eerst en vooral persoonlijke beslissingen neemt. Hij heeft daarmee niet alleen zijn eigen verantwoordelijkheid gemarkeerd, maar ook het ambt zelf gediend. (...)

Het gedwarrel van minister Pronk bijvoorbeeld was niet meer dan een 'zijlicht' geweest. Pronk kon die verstorende rol spelen omdat Kok zelf afgelopen weekeinde kennelijk tot een vergelijkbare conclusie over zijn eigen positie was gekomen en daarom niet in staat was de minister de wacht aan te zeggen, zoals sommige andere partijgenoten hadden gesuggereerd.

Gelet op deze situatie had Kok gelijk dat er geen reden meer was het parlement om vertrouwen te vragen nadat de premier het politieke vertrouwen in zichzelf al had opgezegd. Alleen met een ijzeren discipline van alles en iedereen had de premier de finale beslissing kunnen leiden naar de Tweede Kamer, waar een ingrijpend debat eveneens onvermijdelijk is. Sinds afgelopen vrijdag was hem dat echter niet meer gegeven. Als Kok zich had vastgeklampt aan de uitgezette procedure, had hij de ernst van de val van Srebrenica onrecht gedaan. (...)

Deel dit artikel