Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De universiteit bracht veel moois naar Utrecht (en de Uithof)

Home

Johan Nebbeling

Het University College Utrecht. © Johan Nebbeling
mooiste nederland

Tal van gebouwen in Utrecht herinneren aan de universiteit. Maar de 30.000 studenten moeten vooral op de Uithof zijn. En dat is tegenwoordig geen straf meer. We lopen met ze mee.

Utrecht en zijn universiteit zijn al bijna vier eeuwen nauw verweven. Dat blijkt eens te meer uit een wandeling langs de universitaire gebouwen van de Domstad, van de historische binnenstad naar universiteitscentrum De Uithof. Een passende aftrap van het academisch jaar.

Lees verder na de advertentie
De uni­ver­si­teits­bi­bli­o­theek doet denken aan Batmans Batcave

Hun plaats werd gedurende enkele maanden ingenomen door toeristen uit alle windstreken, maar nu zijn ze terug: de Utrechtse studenten. Om te beginnen de eerstejaars. In groepjes - de meisjes in korte broekjes, de jongens in T-shirts en op slippers - dwalen ze aan de hand van ervaren ouderejaars door de stad waar ze de komende jaren volwassen zullen worden. De introductieperiode is voor stedelingen een vertrouwd en altijd enigszins weemoedig stemmend tafereel, omdat het tevens het einde van de zomer markeert.

Geen ander fenomeen illustreert bovendien zo goed de verwevenheid van stad en universiteit. Utrecht telt meer dan 30.000 studenten, die de stad kleuren. En hoewel het universitaire leven zich al een halve eeuw grotendeels buiten het stadscentrum afspeelt, is de universiteit ook in de binnenstad nog alom tegenwoordig.

Oud en nieuw

De bakermat van de Rijksuniversiteit Utrecht is het Academiegebouw aan het Domplein, waar het in 1636 allemaal begon. Het wordt gebruikt voor universitaire plechtigheden. Helaas is het tot eind augustus wegens werkzaamheden gesloten. Daardoor kan ik in de Statenzaal, waar de portretten van generaties hoogleraren hangen, geen blik werpen op mijn favoriet: theologieprofessor Jodocus Heringa (1765-1840). Zo en niet anders moet iemand eruitzien die Jodocus heet!

Enfin, op naar het Janskerkhof. Daar staat het voormalige hoofdkantoor van de Staten van Utrecht, in gebruik bij de faculteit Rechten. Een paar jaar geleden is het gebouw uit 1518 volledig gerenoveerd. Het resultaat is een verbluffend amalgaam van oud en nieuw. “Ik ben er trots op dat ik hier mag werken”, zegt de mevrouw achter de receptie.

Studentenflat in Utrecht. © Johan Nebbeling

Ik groet eerbiedig het standbeeld van de 19de-eeuwse medicus F.C. Donders en loop over het Janskerkhof langs de legendarische studentendisco Woolloomooloo (‘de Woo’) naar de Drift. Voor sociëteit Hestia, de thuisbasis van de kakkineuze Utrechtsche Vrouwelijke Studentenvereniging (UVSV), hangen lusteloze meisjes die elkaar toespreken met die schorre stem die hen brandmerkt als doorgewinterde corpsleden.

Even verderop is de binnenstedelijke Universiteitsbibliotheek gevestigd in wat van 1806 tot 1810 het paleis was van de tragische koning Lodewijk (“Ik ben uw konijn”) Napoleon Bonaparte, broer van. Ook gerenoveerd en een en al licht en doorkijkjes. Heerlijk gebouw.

Ik neem de uitgang aan de Wittevrouwenstraat en steek de Wittevrouwenbrug over, loop door het Griftpark en betreed de lommerrijke Alexander Numankade. Langs het stadsriviertje de Biltse Grift vestigde zich in 1819 de veeartsenijschool, die in 1925 onderdeel werd van de universiteit.

Veeartsenterrein. © Johan Nebbeling

Nadat de faculteit Diergeneeskunde in 1981 verhuisde naar De Uithof hebben de in de stijl van de Amsterdamse School opgetrokken gebouwen nieuwe bestemmingen gekregen. Appartementen in de kliniek voor kleine huisdieren, woningen in de paardenstallen, een restaurant in de hondenkennel, een theater in de manege. De renovatie van het voormalige monumentale anatomiegebouw - een ontwerp van J. Crouwel - is bijna gereed, meldt een briefje op het hek.

De ‘goudkust van Utrecht’ - Rijnsweerd - illustreert treffend dat ook dure huizen heel lelijk kunnen zijn

Via de eeuwenoude Maliebaan, het prestigieuze Wilhelminapark en het wereldberoemde Rietveld-Schröderhuis kom ik bij het University College, gevestigd op het terrein van de voormalige Kromhoutkazerne. Het is gericht op internationale studenten, maar die zijn er nog even niet. Over het terrein, dat nog altijd iets militairs ademt, hangt een afwachtende stilte.

De ‘goudkust van Utrecht’ - Rijnsweerd - illustreert treffend dat ook dure huizen heel lelijk kunnen zijn. Ik steek de Weg tot de Wetenschap over waarlangs de nog maagdelijke rails van de nieuwe tramlijn liggen en betreed het groene buitengebied Rhijnauwen, dat grenst aan De Uithof. Daar staat ook de boerderij waarnaar het universiteitscentrum is vernoemd toen de voormalige Johannapolder begin jaren zestig als vestigingsplaats werd aangewezen.

Aanvankelijk zonder veel lijn of planning verrezen lukraak functionele onderwijsgebouwen. Het slechte imago van De Uithof kreeg nog een klap toen in de jaren negentig de beruchte Utrechtse serieverkrachter er toesloeg. Maar vanaf 1989 onderging het gebied, op basis van een plan van stedenbouwkundige Rem Koolhaas, een ware metamorfose. Oude gebouwen werden gesloopt of opgeknapt, nieuwe spraakmakende verrezen. 

Universiteitsbibliotheek Utrecht. © Johan Nebbeling

Zoals het onlangs verduurzaamde terracottarode Minnaertgebouw dat de faculteit Natuur- en Sterrenkunde herbergt, het prijswinnende Victor J. Koningsbergergebouw (Geowetenschappen, Bètawetenschappen en Geneeskunde) en last but not least de ‘Zwarte Doos’. De door Wiel Arets ontworpen universiteitsbibliotheek doet met zijn zware gothic interieur en hoge ‘ijsbloemenvensters’ denken aan de Batcave uit de Batman-serie.

De Uithof staat tegenwoordig te boek als Utrecht Science Park en is een heuse campus geworden. Met winkeltjes, terrasjes, cafétjes, restaurantjes en - voorheen ondenkbaar - zeer gewilde wooncomplexen voor studenten. Het is er op bijna alle tijden van de dag verrassend levendig. En als, met vertraging en forse budgetoverschrijdingen, volgend jaar de langverwachte sneltram naar het Centraal Station van Utrecht gaat rijden, wordt het ooit verguisde universitair centrum eindelijk definitief een onlosmakelijk onderdeel van de stad.

Dertien keer universiteit

Deze wandeling is een van de dertien uit de gids ‘Wandelen naar de campus’. De routes voeren langs universitaire complexen in Nederlandse universiteitssteden. Van Leiden tot Maastricht, van Groningen tot Wageningen. 
Uitgeverij: Gegarandeerd Onregelmatig, auteur Paul Kurstjens, € 14,95.

Meer artikelen over het mooiste Nederland leest u in dit dossier.

Lees ook:

Er is niets dat de groei van Utrecht kan remmen

Utrecht is een stad in transformatie; het werpt zijn provincialisme af, het kan niet langer een 'stadsie' zijn. 

Deel dit artikel

De uni­ver­si­teits­bi­bli­o­theek doet denken aan Batmans Batcave

De ‘goudkust van Utrecht’ - Rijnsweerd - illustreert treffend dat ook dure huizen heel lelijk kunnen zijn