Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

x

De stad is rood, het platteland blauw en groen is verdwenen

home

Romana Abels

Verkiezingsposter van het CDA in een weiland. © ANP

Het Nederland van 2012 is radicaal veranderd. Weg is het groen van het CDA, verdwenen de proteststem op de PVV. Alsof het land een tweepartijenstelsel kent, zo is het verdeeld in rode en blauwe vlekken. Rood in het hoge noorden en de steden, blauw in ruralere gebieden.

In de 21ste eeuw zijn er voor een politieke partij in Nederland maar weinig zekerheden. Grote steden blijven trouw aan de PvdA. Ook de noordelijke provincies blijven hun rode hart tonen. Meer dan de helft van de stemmende inwoners in de rijke gemeenten Wassenaar en Laren kiest VVD, en de SGP kan op een meerderheid rekenen in Zwartewaterland en Urk. Dat is het wel zo ongeveer. Kiezers zweven en bepalen hun stem steeds meer vlak voor de verkiezingen. Een onderzoek eerder deze week wees al uit dat ruim 28 procent van de kiezers woensdag een strategische stem uitbracht. Maar sommige kiezers zweven meer dan andere. Die van SP en D66 zijn behoorlijk trouw. De zwevers komen vooral van GroenLinks, PVV en CDA.

Niet stabiel
Zo raakte GroenLinks zes van zijn tien zetels kwijt. Het zal nog even duren voor statistische analyses het werkelijk kunnen vertellen, maar hier vast een gok: de aanhang van die partij zal vrijwel geheel zijn overgelopen naar Samsom. Redenen genoeg: de PvdA is een reëler regeringsdeelnemer dan GroenLinks, GroenLinks maakte de afgelopen twee jaar geen stabiele indruk en Samsom had met zijn Greenpeace-achtergrond ook heel goed bij GroenLinks kunnen horen. Bovendien is het verlies van GroenLinks ongeveer even groot als de winst van de PvdA.

Nog een aanname: de verdwenen aanhang van de PVV verdween deels naar de VVD. Kijk naar de kaart: Limburg, dat twee jaar geleden nog volledig viel voor Wilders, is in 2012 niet langer een vreemde donkerblauwe puist aan de zuidkant. Ook daar is alles nu VVD-blauw gekleurd.

Logisch ook: voor de PVV'er moet ongeveer hetzelfde hebben gegolden als voor de GroenLinkser. Punt 1: het zou bijzonder irreëel zijn om te denken dat de PVV nogmaals in de buurt van de macht zou komen. 2: Wilders bleek de afgelopen jaren niet in staat om zijn partij te behoeden voor affaires. En 3: Rutte was dermate rechts, dat hij een echt alternatief voor de PVV bood.

Het lijkt er ook op dat er een verband is tussen de lage opkomst en het verlies van de PVV. Het Wilders-electoraat verloor zijn vertrouwen in de politiek. Daardoor was de opkomst dramatisch laag: slechts 73,8 procent van de Nederlanders bezocht een stembureau.

Christen-democraten
Maar de grootste kwestie blijft wel: waar is de christen-democraat gebleven? De kaarten laten het zien: waar in 2006 Nederland nog vol CDA-bolwerken was, is alles nu veranderd in een grote, liberale zee. Op dit moment zijn er in Nederland nog maar twee gemeenten waar de christen-democraten de meerderheid hebben: Hellendoorn en Twenterand. En zal dat nog lang duren? In Hellendoorn is het verschil tussen VVD en CDA nog 33 stemmen. Maar in 2006 had het CDA in Hellendoorn nog bijna 10.000 stemmen meer dan de VVD.

En zie Noord-Brabant, eens CDA-country. Alles VVD. Rechtstreeks overgestoken. Kijk maar: in Bladel verloor het CDA 11,4 procent van de stemmen, terwijl de VVD 11,6 procent won.

Zoiets lijkt ook aan de hand in de gemeente Heemskerk, de meest gemiddelde gemeente van Nederland. Kijk naar Heemskerk en je ziet hoe de hazen lopen. Ook dit keer. Aan de verkiezingsuitslagen van 2006, 2010 en 2012 is goed te zien hoe de VVD in opmars is. Van 15 procent van de stemmen in 2006, groeiden de liberalen naar 29 procent nu. Het CDA, in 2006 nog de grootste partij, kreeg er een enorme klap in 2010, ten gunste van de PVV. Maar het verlies van PVV en CDA samen is groter dan de winst van de VVD. Waar gingen die stemmen heen? Naar 50Plus, zo lijkt het. Tenminste, als je de winst van VVD en 50Plus optelt, komt er een aantal uit dat ongeveer even groot is als het verlies van CDA en PVV. Het wordt spannend hoe het met 50Plus zal aflopen. De combinatie van CDA'ers en PVV-aanhang, het vorige kabinet indachtig, lijkt niet een heel stabiele basis.

Veendam, Rucphen en Tubbergen
De PvdA haalde haar beste resultaat in Veendam, waar 42,1 procent van de kiezers op de partij stemde. Voor de PVV was Rucphen de beste gemeente: 27,4 procent, terwijl die partij op Schiermonnikoog maar 2,6 procent scoorde. Het CDA deed het het minst in Amsterdam (2,2 procent) en gooide in Tubbergen de hoogste ogen (29,7 procent). De SP behaalde het beste resultaat (31,6 procent) in Boxmeer, de woonplaats van lijsttrekker Emile Roemer.

Ook lijsttrekker Alexander Pechtold van D66 zag zijn woonplaats als beste uit de bus komen. In Wageningen koos 17,4 procent van de stemmers voor D66. In dezelfde plaats behaalde ook GroenLinks haar beste resultaat (7,8 procent). De ChristenUnie heeft Bunschoten bovenaan het lijstje staan (28,4 procent) en de Partij voor de Dieren Schiermonnikoog (3,8 procent).

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.