Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De schaamte zit te diep

Home

DOOR VAN DER WIELE

Vrouwen die in hun land van herkomst zijn besneden en kampen met complicaties, kunnen terecht bij de GGD in het Haga ziekenhuis in Den Haag. Het nazorg spreekuur startte afgelopen zomer, maar het loopt nog niet storm.

'Mijn dochters laat ik niet besnijden, er staat niet in de Koran dat het moet", zei de vader van Marisa Kamaladin Abdulgani (24) toen zij en haar vier zussen nog klein waren. In die tijd woonde het gezin nog in Somalië. De familie drong aan: "Je moet je dochters laten besnijden, anders zijn ze de schande van de familie en gaat niemand met ze trouwen!" Dorpelingen die van zijn weigering hoorden, kwamen zelfs langs om te vertellen dat het moest gebeuren.

"Mijn vader bleef bij zijn standpunt", zegt Abdulgani trots lachend in een spreekkamer van de polikliniek voor gynaecologie van het Haga ziekenhuis in Den Haag. Hier ontvangt zij als GGD-verpleegkundige elke maandagochtend tussen negen uur en half een vrouwen met complicaties vanwege hun genitale besnijdenis. Ze zit achter een houten bureau met een computer. Het licht door het raam achter haar speelt met de glitters op haar zilverkleurige hoofddoek met tijgerprint.

Onderzoeken van kenniscentrum Pharos waren de aanleiding voor het spreekuur. Die toonden aan dat veel vrouwen uit met name Oost-Afrikaanse landen kampen met fysieke en psychische problemen naar aanleiding van hun besnijdenis. Zij durven niet naar een reguliere huisarts te gaan, de schaamte zit te diep. Deze vrouwen zijn niet gewend om te praten over hun genitale besnijdenis, zeker niet met een mannelijke huisarts. Zij die zich wel over de drempel heen hebben gezet, stuitten op onbegrip, voelden zich niet geholpen of hun klachten werden niet gerelateerd aan de besnijdenis.

De GGD in Den Haag nam het initiatief voor een spreekuur voor nazorg bij vrouwenbesnijdenis. Dit in Nederland unieke pilotproject is bedoeld om de kloof tussen de vrouwen en medici te dichten. Verpleegkundige Abdulgani spreekt Somalisch en Arabisch. Voor vrouwen die Engels of Frans spreken, heeft de GGD een tolk in huis. Het spreekuur is laagdrempelig en vrouwen vanuit het hele land kunnen er terecht met hun vragen en klachten. Op de afdeling gynaecologie heeft Abdulgani contact met medisch specialisten. Zij bespreekt de klachten met de betreffende specialist en stimuleert de vrouwen om een afspraak te maken voor nader onderzoek. Abdulgani begeleidt de vrouwen vanaf moment van binnenkomst totdat ze zijn uitbehandeld.

De vrouwen die zij in haar spreekkamer heeft gehad, hebben de meest ernstige vorm van besnijdenis ondergaan. Type drie, infibulatie. Dat houdt in het vernauwen van de vaginale opening door wegsnijden en aan elkaar hechten van de kleine en/of grote schaamlippen. Soms wordt ook de clitoris verwijderd. Deze vorm wordt hoofdzakelijk toegepast in Somalië, Noord-Soedan en Djibouti.

De fysieke gevolgen kunnen zijn urineweginfecties, zware menstruatieklachten, chronische pijn in de onderbuik, littekenvorming, onvruchtbaarheid, moeizame bevallingen en klachten op het gebied van seksualiteit. Vrouwen die pijn ervaren tijdens de geslachtsgemeenschap, stuurt Abdulgani voor onderzoek door naar de seksuoloog; vrouwen met hevige menstruatieklachten en pijn in de onderbuik verwijst ze naar de gynaecoloog en wie problemen heeft met plassen wordt onderzocht door de uroloog.

Doorgaans wordt een besnijdenis zonder verdoving uitgevoerd bij meisjes tussen vier en twaalf jaar. Zij hebben een levendige herinnering aan de angst en pijn die zij hebben ervaren. Depressie, posttraumatische stressstoornis en een negatieve beleving van seks kunnen de vrouwen teisteren. Bij psychische klachten verwijst Abdulgani door naar I-psy voor interculturele psychiatrie.

De GGD pilot voor nazorg bij vrouwenbesnijdenis startte in juli en loopt tot januari 2013. Onlangs heeft het ministerie van volksgezondheid geld beschikbaar gesteld voor een uitbreiding van nazorgspreekuren in andere steden. De GGD van Den Haag is positief over de pilot en daar zal het spreekuur blijven bestaan. Dat is ook hard nodig, benadrukt Abdulgani, een half jaar is te kort om het verschil te maken.

Haar belangrijkste opdracht is vertrouwen winnen en dat kan alleen door tijd te nemen voor de vrouwen. In de eerste twee maanden kwam niemand naar het spreekuur. Het was hartje zomer en de ramadan viel in augustus. In september kwam de eerste vrouw schoorvoetend naar het spreekuur en sindsdien volgden er nog drie. Abdulgani steekt veel tijd in het kenbaar maken van het nazorgspreekuur. Zij is vrijwilliger bij een Somalische organisatie voor vrouwen, daar helpt ze met praktische zaken zoals schulden afbouwen. In het persoonlijke contact vertelt ze over wat zij kan betekenen voor vrouwen met complicaties naar aanleiding van genitale verminking. Ook een presentatie voor Somalische vrouwen in een buurthuis, leverde een bezoekster op.

In haar omgeving hoort Abdulgani tantes tegen hun nichtjes zeggen: "Jullie hebben mazzel dat je niet besneden bent en dat je de gevolgen ervan niet hoeft mee te maken." "Dat zeggen ze overigens pas in Europa", zegt Abdulgani. "Hier horen ze veel over besnijdenis en ze zien dat het ze niet goed hebben gedaan. In Somalië doe je er gewoon aan mee. Zo is het."

Een meisje moet twee keer maagd zijn
Via sleutelfiguren van zelforganisaties voor Afrikaanse vrouwen, zochten we een vrouw die iets kon vertellen over haar eigen ervaringen met genitale verminking. Geen van de vrouwen die werden gepolst, wilde met haar verhaal in de krant, ook niet anoniem. De zoektocht eindigde bij African Sky, een organisatie voor vrouwen uit Oost-Afrika. De stichting leidt vrouwen uit de Afrikaanse gemeenschap op om onderwerpen als vrouwenbesnijdenis bespreekbaar te maken en ter discussie te stellen.

Coördinator Stella Ismail (46) verteld dat in Somalië de gedachte leeft dat een meisje twee keer maagd moet zijn: met een maagdenvlies intact én besneden, om de familie-eer te beschermen. Somalische meisjes zijn tussen de vier en acht jaar als ze worden besneden. Het meisje krijgt een feest. Ismails feest duurde twee weken, met eten, muziek en gezelligheid. In de hele wereld zijn 100 tot 140 miljoen meisjes besneden, in 28 Afrikaanse landen en een aantal landen in het Midden-Oosten en Azië. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en Unicef melden dat jaarlijks besnijdenis dreigt voor drie miljoen meisjes.

In Nederland is meisjesbesnijdenis strafbaar, er staat een gevangenisstraf van maximaal twaalf jaar op. Nederlandse Afrikanen die voor familiebezoek naar het thuisland gaan en bang zijn dat zij onder druk komen te staan om hun dochters te laten besnijden, kunnen een verklaring tegen meisjesbesnijdenis meenemen. Prima, meent Ismail, maar met zo'n verklaring kom je er niet. Je kunt niet de een wel en de ander niet controleren.

Beperk je niet tot meisjesbesnijdenis, maar controleer alle Nederlandse kinderen op genitale mutilatie. Jongetjes ook, want ook die worden misbruikt. Ismail vindt dat moeders hun dochters moeten kunnen beschermen tegen deze vorm van geweld. Angst, armoede en gebrek aan onderwijs zijn de problemen. Ismail: "Wanneer vrouwen economisch onafhankelijk zijn kunnen zij ertegenin gaan, niet als zij afhankelijk zijn van anderen."



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie