Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De roep om een tweede brexit-referendum wordt krachtiger

Home

Tim de Wit

© EPA

De roep om een tweede referendum over het Britse lidmaatschap van de EU wordt met de dag luider. Maar heeft het kans van slagen?

Eerst sprongen oud-premiers John Major en Tony Blair ervoor op de barricade. Begin deze week volgde oud-voetballer Gary Lineker. En The Independent wijdt er als krant een complete campagne aan: The Peoples Vote, een nieuwe volksraadpleging. 

Lees verder na de advertentie

"Luister je Theresa May?", kopte de krant vrijdag. "Al 250 duizend handtekeningen in 24 uur." De krant, die alleen nog online verschijnt, doet er alles aan om steeds meer Britten enthousiast te maken voor het idee. Hun oproep kreeg bijval van de meest recente opiniepeiling van YouGov. Voor het eerst sinds de opiniepeilers er onderzoek naar doen zijn er meer Britten voorstander van zo'n nieuw referendum dan tegenstander. 42 procent vindt het een goed idee, 40 procent niet. 18 procent had geen mening.

Opi­nie­pei­lin­gen blijven rond de 50-50 schommelen, met een licht voordeel voor het pro-EU-kamp

Dat het onderwerp deze week zoveel aandacht krijgt heeft alles te maken met de politieke chaos in Westminster de afgelopen weken. Premier May wist ternauwernood aan te blijven als premier en zag twee van haar belangrijkste ministers, Boris Johnson en David Davis, opstappen na ruzie over de brexit-koers van haar regering. May koos immers voor een zachtere brexit-strategie waarbij ze op het gebied van handel nauw met de EU verbonden wil blijven. Onacceptabel voor de luidruchtige brexit-vleugel in haar partij.

Onbespreekbaar

Tegelijk gooide Michel Barnier, hoofdonderhandelaar namens de EU, deze week ook nog de deur vol in May's gezicht. Hij maakte duidelijk dat het Britse voorstel voor wél vrij verkeer van goederen, maar géén vrij verkeer van personen en diensten op dit moment onbespreekbaar is. May zal dus nog meer water bij de wijn moeten doen om met Brussel tot een deal te kunnen komen. En elke extra scheut water bij de wijn staat gelijk aan een extra scheut olie op het steeds verder aanwakkerende vuur in het brexit-kamp in haar eigen gelederen.

Dat betekent dat de kans groot is dat het uiteindelijke brexit-akkoord dat May dit najaar mee naar huis hoopt te nemen geen meerderheid zal behalen in het parlement. En wat dan? In de politieke chaos die dan ontstaat lijkt het allereerst onmogelijk voor de regering om aan te blijven. Daarnaast stevenen de Britten dan af op het gevreesde no-deal-scenario; waarbij Groot-Brittannië zonder welke afspraak dan ook uit de EU crasht.

De voorstanders van een nieuw referendum anticiperen op dat vacuüm. Een no-deal-brexit zou namelijk zulke afschuwelijke gevolgen kunnen hebben, van acute voedsel- en medicijntekorten op het Britse eiland tot vliegtuigen die opeens geen landingsrechten meer in EU-landen hebben, dat het parlement zal inspringen om die chaos te voorkomen. En de enige weg uit die chaos is de vraag over het EU-lidmaatschap opnieuw aan de kiezer voor te leggen, zeggen de voorstanders.

Nog nooit zo verdeeld

"Alsjeblieft, niet nóg een referendum", was de prikkelende kop boven een commentaar van politicoloog Anand Menon in de Guardian. Menon, tevens directeur van de denktank UK and a Changing Europe, gelooft namelijk niet dat zo'n nieuwe volksraadpleging zo simpel te organiseren is. "Allereerst moet er een nieuwe referendumwet door het parlement heen", zegt hij. "In 2016 duurde het zeven maanden voor die wet erdoorheen was. Die tijd hebben we nu niet."

Probleem is namelijk dat de Britten volgens het uittredingsverdrag op 29 maart 2019 hoe dan ook de EU verlaten. Dan zou zo'n referendum dus uiterlijk begin volgend jaar gehouden moeten worden.

"En stel dat dat wel lukt, hoe zou zo'n referendum er dan uitzien?", vraagt Menon zich af. "In hoeverre is het dan anders dan het eerste referendum? Weten mensen dan nu wel waar ze voor stemmen, zijn er meer feiten aanwezig? Er is nog steeds net zoveel onduidelijk over hoe onze toekomst er buiten de EU uit zal zien."

Daarnaast is het land ook nog bijna net zo verdeeld als in 2016. Opiniepeilingen blijven rond de 50-50 schommelen, met een licht voordeel voor het pro-EU-kamp. Maar zij leunen zwaar op de stem van jongeren en die waren bij het vorige referendum een stuk minder geneigd naar de stembus te komen dan ouderen. "En stel dat Remain nu met een nipte meerderheid wint. Dan los je de verdeeldheid in het land niet op. Het kan veel Conservatieve kiezers die pro-Brexit zijn in de handen drijven van Ukip of een eventueel nieuwe rechtse anti-EU-partij. Het zal het land nog verder polariseren."

Op dit moment zijn de leiders van de twee grote partijen, Labour en de Conservatieven, tegen zo'n nieuw referendum. Zij hebben 80 procent van alle zetels in handen. "Maar als we afstevenen op een no-deal ontstaat er een nieuwe realiteit", zei Labour-parlementariër Chuka Umunna tegen de Independent. Hij is voorstander van zo'n referendum. "Democratie is niet iets statisch. Het is iets dynamisch. Daarom is er niks mis met de vraag nog een keer aan de Britten voorleggen."

Lees ook:

Europa zet zich schrap voor een angstig 'no-deal'-scenario in de brexit

Het is een wrang soort eensgezindheid die de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk opeens laten zien in het brexit-drama. Te midden van al hun meningsverschillen zijn beide partijen het over één ding roerend eens: ze moeten zich schrap zetten voor een vechtscheiding, zonder overeenkomst over hoe het verder moet na 29 maart 2019.

Deel dit artikel

Opi­nie­pei­lin­gen blijven rond de 50-50 schommelen, met een licht voordeel voor het pro-EU-kamp