De president van Kosovo wil de oorlog achter zich laten

home

Pieternel Gruppen

Kosovaren hangen in hun hoofdstad Pristina versieringen op. © AFP

Vlak voor de onafhankelijkheidsdag lanceert de Kosovaarse president een waarheids- en verzoeningscommissie.

Parades, vlaggen en feestvierende mensen zullen vandaag de straten vullen van Kosovaarse steden en dorpen. Voor de negende keer viert het Balkanland, dat zich in 2008 van Servië afscheidde, de dag van de onafhankelijkheid. Niet iedereen zal feestvieren. De Serviërs in het land, die de onafhankelijkheid niet erkennen, blijven waarschijnlijk thuis. De spanningen tussen hen en de etnische Albanezen laaiden de afgelopen tijd weer op.

Lees verder na de advertentie

Het is een van de redenen voor de Kosovaarse president Thaci om bijna twintig jaar na het begin van de oorlog een waarheids- en verzoeningscommissie op te richten. De oorlog die aan zo’n 12.000 mensen het leven kostte en in 1999 eindigde met Navo-bombardementen, verscheurt het land nog steeds. Vorige maand nog brak een rel uit rond een speciale trein die van Belgrado naar Mitrovica reed en was beschilderd in de kleuren van de Servische vlag met de tekst ‘Kosovo is Servië’. Een provocatie, vond president Thaci en stuurde de trein terug. Hoe de waarheidscommissie een einde kan maken aan dit soort spanningen, daar liet de president zich niet over uit.

Jonge generaties moeten weten wat de vorige generaties gedaan hebben

“Jonge generaties moeten weten wat de vorige generaties gedaan hebben”, zei hij maandag bij de aankondiging van zijn initiatief. “Wederzijds vertrouwen moet gewonnen worden, door verantwoordelijkheid te nemen en door de integriteit van alle partijen te respecteren.”

Het is opvallend dat Thaci juist nu met dit initiatief komt. Begin deze maand zijn de eerste rechters voor het Kosovo-tribunaal benoemd. Het gerechtshof dat in Den Haag zetelt, hanteert het Kosovaars recht maar wordt bemand door internationale rechters. Het gaat zich de komende tijd buigen over misdrijven die tijdens de oorlog gepleegd zijn door het Kosovo Bevrijdingsleger (UCK). Tot nu toe was de aandacht vooral gericht op de Servische oorlogsmisdaden, was de kritiek op het Joegoslaviëtribunaal.

Er gaan geruchten dat Thaci de waarheidscommissie juist nu lanceert om daarmee een eventuele aanklacht van het Kosovotribunaal tegen hemzelf te ontlopen. Thaci was tijdens de oorlog politiek leider van het UCK.

Servische slachtoffers

Bekin Blakaj, directeur van het Humanitarian Law Centre in Pristina, wil niet speculeren over die mogelijkheid. Wel heeft hij bij de president zijn zorgen geuit over het nationale karakter van de commissie. “Wij pleiten al meer dan tien jaar voor een regionale verzoeningscommissie. Elk land in voormalig Joegoslavië heeft zijn eigen kijk op het verleden. Een regionale waarheids- en verzoeningscommissie zou kunnen helpen om een gemeenschappelijk verhaal te formuleren over wat er is gebeurd in plaats van dat ieder land zijn eigen interpretatie van het verleden blijft uitdragen.”

Dit hele initiatief heeft alleen zin als het wordt geaccepteerd door de andere landen in de regio

En als de waarheids- en verzoeningscommissie dan alleen voor Kosovo geldt, moet ze in elk geval met alle slachtoffers rekening houden, dus ook met de Servische slachtoffers, vervolgt Blakaj. “Dat betekent bijvoorbeeld ook dat de Servische families die inmiddels het land hebben verlaten, moeten worden betrokken.” Bovendien heeft dit hele initiatief alleen zin als het wordt geaccepteerd door de andere landen in de regio, aldus Blakaj. “En of dat zal gebeuren, betwijfel ik ten zeerste.”

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie
Jonge generaties moeten weten wat de vorige generaties gedaan hebben

Dit hele initiatief heeft alleen zin als het wordt geaccepteerd door de andere landen in de regio