Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De oudste tekening ooit, gevonden in Zuid-Afrika, was een hashtag

Home

Joep Engels

De steensplinter, vier centimeter groot, waarop 73.000 jaar geleden enkele rode lijnen zijn getekend. © C. Foster

De vondst van een steentje in een Zuid-Afrikaanse grot bewijst het: 73.000 jaar geleden, veel eerder dan gedacht, maakte de mens al abstracte tekeningen.

Het is een soort hashtag uit het Stenen Tijdperk. Drie schuine rode lijntjes naast elkaar, die worden doorkruist door zes andere lijnen. Wat de kunstenaar ermee wilde uitdrukken, zullen we nooit achterhalen, maar het is wel de oudste tekening ooit. 73.000 jaar geleden nam een vroege Homo sapiens een steentje in zijn (of haar) ene hand, een stukje oker dat als krijtje diende in de andere en gaf uiting aan zijn verbeelding.

Lees verder na de advertentie

Verrukt melden archeologen vandaag in vakblad Nature de vondst van het steentje. Er zijn wel oudere bewijzen van vroegmenselijke symboliek; in 2014 vonden Nederlandse archeologen op Java een schelp die een half miljoen jaar geleden was bekrast met een zigzagpatroon, maar nimmer ging het om een tekening waarbij een krijtje of een kwast was gebruikt. Het record stond op okerschetsen in Spaanse grotten, 65.000 jaar geleden door Neanderthalers gemaakt.

Zat deze vroege mens niet gedachteloos wat te krabbelen, domweg om de tijd te doden?

Het steentje is gevonden in de Blombosgrot, in het zuidelijkste puntje van Zuid-Afrika. Daar zijn de afgelopen dertig jaar meer sporen ontdekt uit de Steentijd, tot zo’n 100.000 jaar oud, waaronder stukjes oker waarin weer diezelfde hashtag-patronen waren gekrast.

De ingang van de Blombosgrot in het zuiden van Zuid-Afrika. © Magnus Haaland

De archeologen hebben hun best gedaan om te bewijzen dat de rode streepjes er niet door een of ander natuurlijk proces, zoals verwering, in zijn gekomen. Ook het idee dat de kleiachtige oker is aangebracht om twee steentjes aan elkaar te plakken, konden ze verwerpen – daarvoor was veel meer nodig geweest dan die paar streepjes.

Maar zat deze vroege mens niet gedachteloos wat te krabbelen, domweg om de tijd te doden? Nee, reageert de Nederlandse archeoloog Wil Roebroeks die niet bij dit onderzoek betrokken was (maar wel bij die Javaanse schelp). “Gezien de eerdere vondsten zat er duidelijk een intentie achter deze tekening.”

Maar welke?

Lees ook:

De Neanderthaler was geen primitieve holbewoner

Hij hanteerde naast de knots ook het schilderspalet.

Verre menselijke voorouder krabbelde al tekeningen

Homo erectus kraste een half miljoen jaar geleden al in een schelp.

Deel dit artikel

Zat deze vroege mens niet gedachteloos wat te krabbelen, domweg om de tijd te doden?