Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De open wond van De Punt

Home

ELLIS ELLENBROEK

Morgen wordt herdacht dat in 2008 drie brandweermannen van korps Eelde omkwamen op een scheepswerf in De Punt. De naaste familie is er niet bij. De zwarte bladzijde is in Eelde nog niet omgeslagen.

Hij dacht dat het een fik van niks was. Egbert Ubels deed boodschappen met zijn twee kinderen. Hij stuurde ze naar zijn broer vlakbij en reed zelf naar de kazerne. Hij zou zo wel weer terug zijn. Maar Egbert (38) kwam niet meer terug. Hij was een van de drie leden van brandweerkorps Eelde die op vrijdagmiddag 9 mei 2008 de dood vonden bij een loodsbrand op een scheepswerf in het Drentse De Punt.

Morgen - Hemelvaartsdag - wordt herdacht dat het vijf jaar geleden is. Bij het monument dat op de plek des onheils is opgericht voor Ubels, Anne Kregel (48) en Raymond Soyer (29) organiseert de gemeente Tynaarlo, waar De Punt en Eelde onder vallen, een uitgebreid programma. Met muziek van de koninklijke militaire kapel Johan Willem Friso, kransen van de burgemeester en verschillende brandweerfunctionarissen, een defilé en toespraken.

De weduwe en de kinderen van Egbert Ubels zullen er niet bij zijn. Zij staan liever in kleine kring stil bij die zwarte vrijdag. Ook de weduwe van Anne Kregel en haar twee kinderen komen niet. Eveneens afwezig zijn Hans en Ria Soyer, de ouders van de jongste omgekomen brandweerman Raymond.

Wat is er gebeurd dat de drie gezinnen niks van de herdenking moeten hebben? De weduwes van Kregel en Ubels, Monique (49) en Sandra (40), hielden de pers jaren op afstand, maar doen nu hun verhaal. Willen zij misschien niet bij de gedenksteen staan op de plaats aan het Noord-Willemskanaal waar het zo misging? "Ik vind het vreselijk, dat monument op die beladen plek", zegt Monique Kregel. Maar er is meer wat haar steekt. Nog steeds.

Het komt door tal van nare ervaringen met de gemeente Tynaarlo en de brandweer dat Monique en Sandra nog bij geen enkele herdenking zijn geweest. Twee organiseerde de gemeente er tot nu toe. De eerste keer, mei 2009, was de vrouwen beloofd dat ze mee mochten denken over bijvoorbeeld de muziek. Maar hun suggesties werden getorpedeerd, zegt Kregel. Op verzoek van de weduwes zou de plechtigheid kleinschalig zijn. Ubels: "We zaten nog zo in de rouw." Kregel: "Maar de gemeente verstuurde honderden uitnodigingen." Samengevat komt het volgens Kregel hier op neer: "De brandweer heeft zich opgedrongen als eerste nabestaande. Wij werden met alles vergeten."

Sandra Ubels vertelt dat er maar liefst vier uur zat tussen de vondst van het lichaam van Egbert en het officiële doodsbericht. Egberts naam gonsde al veel eerder door Eelde, Sandra's vader had bij de benzinepomp al gehoord dat hij dood was. Maar de gemeente vond dat de regiocommandant bij de families langs moest in een brandweerauto, en dat kostte tijd. "Iets bekends, was de gedachte, maar ik had die man nog nooit gezien." Hun mannen waren gepassioneerd lid van het vrijwilligerskorps Eelde. Egbert Ubels was daarnaast beroeps bij de luchthavenbrigade van Groningen Airport Eelde. Maar voor alles waren de mannen toch vader en echtgenoot. Daaraan is voorbijgegaan, zo voelen de twee vrouwen het.

De gekwetste gevoelens werden al gesignaleerd door de commissie Helsloot die het drama onderzocht en twee rapporten schreef. Tekenend is een voorbeeld uit het laatste rapport van april 2009. Het korps Eelde - een van de drie blusgroepen van Tynaarlo - is een maand na het verlies van drie maten bij de Eelder avondvierdaagse. De ploeg geeft deelnemers verkoeling met een brandspuit. Een van de weduwes - niet op de hoogte van dit optreden - laat op straat in felle woorden weten hoe confronterend dit voor haar is. Andersom wordt er door sommigen in Eelde weer schande gesproken van de aanwezigheid van twee getroffen families bij het plaatselijke bloemencorso, in september 2008.

Burgemeester Frank van Zuilen van Tynaarlo zat op het moment van de werfbrand in zijn sollicitatieprocedure. Hij maakte met zijn vrouw een fietstocht door de gemeente die de zijne zou worden en zag de zwartgeblakerde resten van de loods langs het kanaal. Had hij kunnen bevroeden dat de brand vijf jaar na dato nog zo'n pijnlijk dossier zou zijn? De aanpak van de gemeente was in elk geval op een betere afloop gericht. Tynaarlo heeft vierenhalf jaar aan nazorg gedaan, meldt een woordvoerder. De families van de slachtoffers lachen daarom. De rouwende gezinnen kregen tien gesprekken met een traumapsycholoog. Die moesten de gezinsleden delen. Monique Kregel: "Wat doe je dan als moeder? Je geeft die gesprekken aan je kinderen." Zij en haar twee dochters mochten nog een keer of drie naar een door hen zelf uitgezochte hulpverlener. Daarna moesten ze hulp zelf bekostigen. Sandra Ubels en de ouders van Raymond Soyer hebben vergelijkbare ervaringen. Hans Soyer meldt dat Tynaarlo bovendien pas met psychische bijstand op de proppen kwam, toen de werfeigenaar weken later was opgepakt als verdachte.

Op initiatief van gemeente en brandweer verscheen in december 2009 het boek 'De Punt 9 mei 2008'. Een bundel in brandweerrode kaft, vol foto's, brieven en aangrijpende herinneringen en reacties. Van familie van Anne, Egbert en Raymond, maar vooral van ploegmaten en brandweercollega's van buiten. "De drie krijgen met dit herinneringsboek opnieuw de eer die zij verdienen", aldus Guusje ter Horst, destijds minister van binnenlandse zaken, in het boek.

Sandra Ubels schreef een hoofdstuk. Ze uitte haar frustraties en teleurstellingen over de nasleep. Haar bijdrage werd tegengehouden door de burgemeester. "Hij zei dat ik spijt zou krijgen van mijn hoofdstuk." Van Zuilen stuurde coördinator crisisbeheersing Wouter Jong van het Nederlands Genootschap van Burgemeesters, tevens redacteur van de bundel, om samen met Ubels de tekst te herschrijven. Dat ze instemde met censuur komt volgens Sandra omdat ze toch iets in het boek wilde hebben. Voor later, voor de kinderen.

Anders dan de weduwes Kregel en Ubels waren Hans en Ria Soyer wel bij de eerste twee herdenkingen. Morgen organiseren zij een eigen plechtigheid. Met koffie op de bloemenveiling van Eelde en 's avonds een samenkomst bij het monument. Verschillende oud-leden van korps Eelde zullen hun herdenking verkiezen boven de officiële, weet Hans Soyer, zelf korpslid tot kort voor de ramp.

De alternatieve herdenking is een teken van solidariteit met de spuitgasten die na de brand met bonje vertrokken. Vijf oudgedienden leverden met veel bombarie hun pieper in. Anne Kregel noemt zich 'de aanstichter'. Kregel is de neef van de omgekomen Anne, ze waren met drie Anne Kregels in de ploeg, alle drie neven. Kregel kwam na de brand in botsing met postcommandant Gert Willem Hanekamp. Met de brand had het op zich niet veel te maken, maar het korps was een lichtontvlambaar vat vol emoties geworden. Kregel vindt het moeilijk er over te praten - "ik kan er mijn baan wel om kwijtraken'' - maar vertelt hoe hij Hanekamp voor de voeten gooide dat hij gevoelloos was. Hij en vier collega's namen in het heetst van de strijd ontslag, maart vorig jaar. "Ik wou nog helemaal niet weg. Ik heb hemel en aarde bewogen om het uit te kunnen praten. Ik heb excuses gemaakt, zelfs aan de burgemeester. Maar het was: 'Nee Kregel, je hebt zelf ontslag genomen'."

Postcommandant Gert Willem Hanekamp neemt voor kennisgeving aan dat hij ongevoelig wordt gevonden. Hij leidde de uitruk naar De Punt en voelt zich sindsdien schuldig over de doden, ook al pleitten onderzoekers van de brand hem vrij. "Ik heb hopeloos gefaald." Hanekamp is morgen een van de sprekers. Dat de directe familie van de slachtoffers niets wil weten van de herdenking is jammer. "Maar het is groter, we doen dit ook voor de verdere familie en voor de dorpen Eelde en De Punt." Desalniettemin: "Ik zal blij zijn als het 10 mei is."

Monique Kregel en Sandra Ubels hebben beiden een nieuwe relatie. Het leven gaat door. Scheepswerfeigenaar Wessel Beuving kreeg een jaar cel voor het manipuleren van stoppen in een meterkast. Koesteren de families nog wrok? Nee, zegt Hans Soyer wiens zoon Raymond bevriend was met Beuvings zoon Harrold. "Het is nooit zijn opzet geweest dat dit gebeurde." Sandra Ubels vindt dat ook. "Maar ik blijf het hem kwalijk nemen dat hij heeft gelogen." Daags na de brand, haar 36ste verjaardag, ging Sandra naar de werf en vroeg Beuving of hij zijn zaken goed voor elkaar had. "Hij zei van wel." Eind juni kwam er een rechercheur aan haar deur vertellen dat Beuving was aangehouden. "Toen ging ik van mijn stokje. Mijn voorgevoel dat het geen rottig ongeluk was had geklopt."

Ze heeft behoefte aan rust, zegt Sandra. Die heeft ze in die vijf jaar eigenlijk niet gehad. Jarenlange rust kan de wonden van de Punt genezen, denkt ook burgemeester Frank van Zuilen. Misschien is het tij gunstig nu want morgen is de laatste keer dat de scheepswerfbrand herdacht wordt in De Punt zelf. Nu er in Arnhem een nationaal monument voor omgekomen brandweerlieden is gekomen, vindt de gemeente Tynaarlo een eigen herdenking niet meer nodig.

Werfeigenaar bestraft
Eigenaar Wessel Beuving van de scheepswerf aan het Noord-Willemskanaal bij De Punt werd eind juni 2008 opgepakt op verdenking van betrokkenheid bij de brand. De rechtbank Assen veroordeelde hem in september 2008 tot drie maanden cel. De rechter was er van overtuigd dat Beuving gemanipuleerde stoppen in een meterkast had gedraaid. Een verband met de dood van drie mensen kon niet worden vastgesteld. In hoger beroep kreeg Beuving een jaar. Na het uitzitten van de straf keerde hij terug op zijn werf annex watersportwinkel.

Gevaarlijk gas
In brand gevlogen gas, afkomstig van de dakplaten van de loods in De Punt is de Eelder brandweerlieden fataal geworden. Een commissie onder leiding van hoogleraar crisisbeheersing Ira Helsloot stelde dat de brand een te vermijden risico was. Echter: De brandweer viel niets te verwijten. Helsloot adviseerde te investeren in brandtechnisch vakmanschap.

De Onderzoeksraad voor de Veiligheid concludeerde in oktober 2009 dat de brandweermannen slachtoffer waren van een verschijnsel dat tot dan toe niet in de lesboeken stond beschreven. De Drentse werfbrand was een omslagpunt in industriële brandbestrijding. Onbetrouwbare panden worden in principe alleen nog van buitenaf geblust.

Deel dit artikel