Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De onzichtbare cyberoorlog in Oekraïne

Home

Nienke Schipper

© thinkstock

Mobiele telefoons van politici worden aangevallen vanuit het door Rusland gecontroleerde deel van de Krim. Dat bevestigde het hoofd van de Oekraïense veiligheidsdienst deze week. Maar er is nog geen sprake van een volledige cyberoorlog.

De propagandaoorlog is al wel in volle gang. Russische media tonen beelden van vluchtelingen die Oekraïne verlaten en volgens het officiële verhaal beschermen de Russische troepen slechts de bevolking op de Krim tegen de 'fascisten' die op ondemocratische wijze de macht hebben gegrepen.

"Het draaiboek bestaat al," zegt Richard Stiennon, directeur van het veiligheidvoorlichtings bedrijf IT-Harvest op de website securitycurrent. "Als het scenario zich voltrekt volgens Poetins draaiboek, zou het kunnen lijken op de manier hoe hij opereerde in Estland in april 2007 en Georgië in augustus 2008. De 'informatieoorlog' die nu plaatsheeft escaleert naar het kraken van websites en massale DDos (distributed denial-of-service) aanvallen op overheidwebsites, nieuwssites, en sites van belangrijke bedrijven in de Oekraïne. Het doel is om hun deel van het verhaal te verstommen gedurende de dan heersende chaos. Van de zes internetlijnen die Oekraïne ingaan is de helft aangesloten via Rusland. Deze zullen worden afgesloten, net zoals in 2008 gebeurde in Georgië," voorspelt Stiennon.

De Krim afgesloten van internet
Sommige van deze stappen zijn al gezet, volgens berichten uit de Krim-regio. Communicatielijnen zijn al in handen van Rusland en deels fysiek beschadigd. De Krim beschikt over een eigen internet exchange point, een belangrijke onderdeel van de internetinfrastructuur. "Het is zeer waarschijnlijk dat dit al in handen is van Rusland waardoor de Krim internettechnisch praktisch is afgesloten van de rest van de wereld," zegt legerofficier Jason Rivera, werkzaam voor Cyber Command bij het Amerikaanse Leger. Telefoons van Oekraïense politici zijn gekraakt, even als nieuwssites van beide partijen. Op de site Russia Today werd het woord 'Russia' vervangen door 'Nazi'. Dat leverde koppen op als 'Poetin: Groepen Nazi-burgers bedreigd in Oekraïne, bescherming van gewapende troepen is nodig'.

Cyberaanvallen worden doorgaans niet uitgevoerd door overheden, maar door zogenaamde 'hacktivists'. Groepen hackers, door John Pescatore, directeur ontwikkeling bij het veiligheidstrainingsbedrijf SANS institute, geclassificeerd als 'geïrriteerde burgers'. "Maar dat wil niet zeggen dat er geen connectie bestaat tussen de hacktivists en regeringen. Inlichtingendiensten proberen de rebellen te beïnvloeden en te voorzien van technologie en kennis. Vergelijkbaar met de manier waarop regeringen ook groepen rebellen steunen met geld en wapens. Hacktivists verschaffen regeringen een alibi om een cyberoorlog te starten."

Een nederlaag is geen optie
Toch is de cyberoorlog nog lang niet zo hevig als destijds in Estland en Georgië. Stiennon voorspelt dat de zaak snel kan escaleren als Rusland besluit om zijn leger ook Oost-Oekraïne in te sturen. "Als Rusland een inval doet zullen ze er ook vol voor moeten gaan, een nederlaag is geen optie. Ze zullen proberen met cyberaanvallen het radar- en verdedigingsysteem uit te schakelen," aldus Stiennon. Die systemen zijn vaak overblijfselen uit de tijd dat Oekraïne nog deel uitmaakte van de Sovjet Unie en bevatten voor de Russen dus geen geheimen.

Het wordt voor Rusland bijzonder lastig om heel Oekraïne volledig af te sluiten van het internet. Bovendien zijn Oekraïense hackers ook niet mals; Rusland moet serieus rekening houden met cyberaanvallen vanuit de voormalige Sovjetstaat. De experts zijn verdeeld over de kans dat het conflict zal ontaarden in een totale cyberoorlog. De kans dat westerse landen tussen beiden zullen springen achten ze niet erg groot. "En als het conflict escaleert tot een gewapende oorlog, zal onze aandacht niet meer uitgaan naar de cyberoorlog," aldus Stiennon.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie