Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

x

De occupytentjes worden geruimd, verzet tegen graaicultuur blijft

home

Eline van Suchtelen en Han Koch

Illustratie: Michel van Elk

Het kamp van Occupy Haarlem aan de Parklaan wordt ontruimd. Daarmee is geen einde gekomen aan de acties tegen de graaicultuur, laat de protestbeweging weten. Het terrein van protest wordt verplaatst van de straten en de pleinen naar andere actievormen die minder zichtbaar zijn. De Haarlemse actie geeft exact aan in welke fase het mondiale Occupy-protest is gekomen.

Tijd om de balans op te maken - of gaat het slechts om een tussenrekening? - van een beweging die zich richt tegen de economische ordening, een ordening die heeft geleid tot een crisis zonder weerga.

Deze week wordt in Londen door de rechter bepaald of het tentenkamp van Occupy voor de St. Paul's Cathedral nog mag blijven staan. De 150 tenten zouden kerkgangers en zakenmensen aardig in de weg staan. In de VS, in Washington, zijn enkele Occupy-aanhangers verwijderd toen zij voor het Witte Huis protesteerden. In Des Moines (Iowa) werden acht leden van Occupy gearresteerd en in Denver is een tentenkamp door de politie ontruimd en zijn negen demonstranten opgepakt.

Wat Occupy gemeen heeft met protesten uit het recente verleden is dat het mikpunt van protest de economische ordening is. Die wordt nadrukkelijk als onrechtvaardig gezien. Bij de soms gewelddadige protesten tegen de WTO (de Battle of Seattle van 1999) ging het vooral om het buitensluiten van de arme landen bij de internationale handel. Een vergelijkbaar protest was er in september 2000 tijdens de jaarvergadering van het IMF en de Wereldbank in Praag. Ook hier ging het om een protest tegen de vooral door de Amerikanen opgelegde ordening van de wereldeconomie.

Maar er zijn ook zeer nadrukkelijke verschillen, zo stelt Gabi Spitz, onderzoeker bij de NCDO, het kennis- en adviescentrum voor mondiaal burgerschap. "De eerdere protesten keerden zich vooral tegen rijke landen en hun regeringen, terwijl Occupy niet spreekt van een controverse van rijke landen tegenover arme landen. Occupy maakt een onderscheid tussen de rijke elite en de rest."

Een opvallend verschil met die eerdere protesten is ook dat Occupy zich niet concentreert rond toppen van internationale instellingen. Er is volgens Spitz juist geen specifiek momentum bij de Occupy-beweging en tevens geen specifieke plaats. Het protest is uitgewaaierd over de hele wereld.

"Interessant is dat Occupy zich heeft laten inspireren door de politiek-maatschappelijke ontwikkelingen in het Midden-Oosten. Eind jaren negentig ging het vooral om westerse demonstranten die opkwamen voor mensen in ontwikkelingslanden, terwijl de demonstranten zich nu hebben laten inspireren door de Arabische lente om de situatie in hun eigen land te veranderen.

Deze inspiratie komt mogelijk voort uit een gezamenlijke frustratie. De financiële en economische crises hebben ervoor gezorgd dat grote aantallen opgeleide westerse jongeren nu, net als in het Midden-Oosten, moeilijk aan werk kunnen komen. In Spanje, waar de Occupy-beweging erg groot is, is de werkloosheid bijvoorbeeld gestegen tot een recordhoogte van boven de 20 procent."

De Occupy-beweging moet niet louter worden beoordeeld op het zichtbare protest op straat. Sptiz: "In een tijd van individualisering, waarbij fysieke demonstraties aan populariteit verliezen en protesten steeds vaker online plaatsvinden, wordt er al wekenlang door tienduizenden mensen over de hele wereld geprotesteerd tegen het financiële systeem. Op sociale media bestaan verschillende groepen en fanpagina's van de Occupy-beweging. De 'Occupy Wall Street' community op Facebook heeft ruim 330.000 leden, de groep 'Occupy Together' bijna 200.000."

Of het protest beklijft en ergens toe leidt, is moeilijk vast te stellen. Opvallend is dat de beweging al enkele maanden actief is en niet snel is doodgebloed. Wat in september begon met het kamp Occupy Wall Street in Manhattan heeft zich opvallend snel over de wereld verspreid. En enige erkenning is er ook. De slogan 'We are the 99 percent', waarmee uiting wordt gegeven aan het gevoel van uitsluiting, is door de Universiteit van Yale uitgeroepen tot slogan van 2011.

In Nederland is door de Worldconnectors, een netwerk van bekende Nederlanders als Herman Wijffels en Ruud Lubbers met jonge bankiers gesproken over Occupy en de eventuele noodzaak om tot hervorming van het financieel-economische systeem te komen.

Van een omvangrijk onderzoek naar de Occupy-beweging is het nog niet gekomen. Opiniepeilingen in de VS, van onder meer onderzoeksbureau Gallup en de zender CBS, wijzen uit dat er zeker een stijgende sympathie is voor het gedachtengoed van Occupy. In Nederland doet de NCDO onderzoek naar het draagvlak voor Occupy. De uitslag van dat onderzoek, waarin vooral ook naar de rol van de social media wordt gekeken, wordt over een maand verwacht. Occupy lijkt zeker geen eendagsvlieg. Het gevaar voor de beweging is dat incidenten, zoals het meenemen van de kas door de penningmeester van Occupy Dordrecht, vooral het imago gaan bepalen.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.