Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De Nederlandse openheid over de Russische spionnen zet een nieuwe toon in spionnenland

Home

Gijs Moes

MIVD-hoofd Onno Eichelsheim, minister Ank Bijleveld van defensie en de Britse ambassadeur Peter Wilson vertelden tijdens een persconferentie hoe de MIVD op 13 april verhinderde dat vier Russische spionnen in Den Haag het wifi-netwerk van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens hackten. © ANP

Mark Galeotti, inlichtingenexpert, prijst de aanpak van Bijleveld, 'maar als je serieus bent, moet je ook meer doen.' 

‘Verrassend en indrukwekkend’, zo noemt Mark Galeotti het Nederlandse optreden in de Russische spionagezaak in Den Haag. Vooral de openheid van minister Ank Bijleveld van defensie en directeur Onno Eichelsheim van de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst heeft de vooraanstaande Britse inlichtingenexpert aangenaam verrast.

Lees verder na de advertentie
Mark Galeotti. © Getty Images

“Ze gaven een duidelijk statement met veel informatie. Dat past in deze moderne tijd”, zegt Galeotti, die onderzoek doet naar de Europees-Russische relaties aan de Europese Universiteit in Florence. “Niet iedereen gelooft meer automatisch wat een minister zegt.” En dus is het belangrijk dat de namen van de Russen, hun paspoortnummers en andere informatie openbaar zijn gemaakt. 

Zijn er geen risico’s aan de Nederlandse openheid? “Natuurlijk, die zijn er altijd”, zegt Galeotti. “Inlichtingendiensten maken liever niet bekend welke methoden ze gebruiken.” Maar de politieke voordelen van openheid zijn groter, meent hij. “Zo kan je aan je eigen publiek laten zien dat er bewijzen zijn voor de stappen die je zet. Daarnaast maak je het moeilijker voor de Russen om alles te ontkennen. Bovendien laat je zien dat de Russische inlichtingendiensten niet almachtig zijn.”

Het verstoren van de poging om te spioneren bij de OPCW, die onderzoek doet naar chemische wapens, zal ook helpen om andere activiteiten van de Russische inlichtingendiensten te dwarsbomen. “Veel cyberspionagezaken zijn gelinkt, als je er een stopt heeft dat ook invloed op andere.”

Agressieve campagne

Maar was het wel zo erg wat de Russische agenten in Den Haag deden? Ze probeerden informatie te krijgen, zoals dat zo vaak gebeurt in spionage. “Natuurlijk zit er wat hypocrisie in de reacties. Alle landen doen dit soort dingen, no big deal. De OPCW onderzoekt de Skripal-zaak, het is logisch dat ze daar belangstelling voor hebben. Maar het gaat om de context, die doet er wel toe.”

Natuurlijk zit er wat hypocrisie in de reacties. Alle landen doen dit soort dingen

Die context is volgens Galeotti een ‘enorm groeiende en agressieve’ Russische campagne tegen het Westen, door middel van de inlichtingendiensten. Daarbij gaat het om meer afluister- en spionagezaken, maar ook om pogingen tot moord, zoals eerder dit jaar op vader en dochter Skripal in Groot-Brittannië. “Die campagne is al aan de gang sinds 2014, na de Russische annexatie van de Krim en de onrust in Oost-Oekraïne.”

Het is voor Galeotti duidelijk dat het Kremlin achter de hackersoperatie in Nederland zat. “Poetin voert een politieke oorlog tegen het Westen en dus geeft hij zijn inlichtingendiensten de ruimte. Het is dus belangrijk dat het Westen laat zien dat ze niet ongestraft hun gang kunnen gaan.” De betrokken agenten van de militaire inlichtingendienst GROe zijn het land uitgezet.

Asymmetrisch reageren

Zal het Kremlin daarvan schrikken? “Dat hangt van het vervolg af. Als je serieus bent, moet je meer doen dan een persconferentie geven.” Galeotti pleit voor ‘asymmetrische’ maatregelen: ergens anders prikken, waar het voor de Russen pijn doet. “Westerse regeringen kunnen bijvoorbeeld steun geven aan Oekraïne en Georgië om hun inlichtingendiensten te verbeteren, dat zal Poetin niet leuk vinden.”

In ieder geval zullen de Russen nu beschaamd zijn, denkt Galeotti, al was het maar over het falen van hun eigen agenten. “Ze hadden hun eigen informatie, bijvoorbeeld in laptops, beter moeten beschermen.” Nogal onhandig dus, maar Galeotti ziet daar wel een verklaring voor. “De GROe is met zoveel operaties bezig dat ze niet alleen hun top-agenten kunnen inzetten. We zien dus niet alleen hun A-team, maar ook het B-team.” En van de acties die wel lukken, horen we waarschijnlijk niets.

Niet alleen de GROe is in het buitenland actief, zegt Galeotti. Andere Russische inlichtingendiensten, zoals de SDR en de FSB, doen volgens hem ook mee aan de campagne. Wellicht horen we meer van de GROe omdat die bruter optreedt, denkt Galeotti. “Het is een militaire inlichtingendienst, die hanteren de botte bijl. Ze willen hun missies volbrengen en zijn bereid daarbij risico’s te lopen.”

Lees ook:

Zo voorkwam de MIVD de Haagse hack van de Russen

Dankzij een Britse tip hield de Nederlandse inlichtingendienst de Russische spionnen vanaf dag een nauwlettend in de gaten. Lees hier de reconstructie.

Voor agressief Rusland schuift Nederland de spionnencode terzijde

Inlichtingendiensten bestrijden elkaar doorgaans in stilte, maar Nederland en zijn bondgenoten maken nu een uitzondering voor Rusland. Ze lijken de Russen niet langer als respectabele rivaal te beschouwen, maar als een soort maffiose tegenstander.

Deel dit artikel

Natuurlijk zit er wat hypocrisie in de reacties. Alle landen doen dit soort dingen