Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De Nederlandse eetcultuur bestaat niet

Home

Joris Lohman

Rene Redzepi, chef en mede-eigenaar van restaurant Noma. © REUTERS

'Nederland heeft geen eetcultuur'. Wel eens een buitenlander uitgelegd wat typisch Nederlands eten is? Tja, stamppot? Pannenkoeken? Haring? Poffertjes? Stroopwafels! In een vraaggesprek met een Fransman of Italiaan kom je vaak niet veel verder dan dat.

En dan geef je vervolgens maar enigszins beschaamd toe dat de Nederlandse eetcultuur toch wat karig is, zeker ten opzichte van de Franse cuisine of de cucina Italiano. Winters klimaat, zuinig zijn, wat calvinistische invloeden: de Hollandse Pot is vaak niet zo heel spannend: aardappelen, groente, en vlees.

Geven wij niet zo om eten? De Nederlander geeft, vergeleken met veel Europese landen, ontzettend weinig van het besteedbare budget uit aan lekker eten. Slechts 11% van ons inkomen geven wij uit aan boodschappen en eten buiten de deur. In veel andere landen ligt dit percentage vele male hoger waar goed eten beter gewaardeerd wordt, en eten wellicht een belangrijkere plek inneemt in de maatschappij.

Prioriteiten

Vreemd eigenlijk, voor een van de rijkste landen ter wereld, blijkbaar leggen Nederlanders de prioriteiten anders. Naarmate de rijkdom in een land toeneemt, wordt er automatisch verhoudingsgewijs minder geld uitgegeven aan voeding: in arme landen kan het percentage van het besteedbaar inkomen dat uitgegeven wordt aan eten wel oplopen tot 40%. Nederlanders lijken plezier en genot in vergelijking met Europese landen, en kwaliteit van leven over het algemeen uit andere zaken te halen dan uit eten en eetcultuur.

Toch, de boterham met kaas en aardappelen, groenten, vlees; het doet de Nederlandse eetgeschiedenis tekort. Historica Lizet Kruijff heeft er haar levenswerk van gemaakt de geschiedenis van de Nederlandse eetcultuur boven tafel te krijgen. Zo blijkt dat zeker aan het Nederlandse hof, een enorme rijkdom van 'typisch Hollandse' recepten, gerechten en gewoonten ontwikkeld zijn. Vaak beïnvloed door de Franse keuken ('fusion' avant la lettre) maar zeer duidelijk met een Nederlandse signatuur: Nederlandse producten en Nederlandse invloeden. Haar laatste boek neemt de Nederlandse stijl erg letterlijk; het boek staat vol met 'oranje desserts', ontwikkeld aan het Nederlandse hof en befaamd door heel Europa.

Cultuur wordt gemaakt
Cultuur is iets dynamisch, iets dat continu veranderd en zich aanpast. Cultuur wordt 'gemaakt' door mensen. En zo lijken veel ingrediënten aanwezig voor een opleving van de Nederlandse eetcultuur. Naast de toegenomen aandacht voor voedsel, koken en lekker eten, getuige de ontploffing aan kook- en bakprogramma's op televisie, kookmagazines en foodfestivals, begint de Nederlander steeds meer te ontdekken wat voor een bijzondere kwaliteit van producten er beschikbaar is in Nederland.

Als je iets verder kijkt dan het schap van de Albert Heijn, zie je dat de verschillende streken in Nederland een rijkdom aan bijzondere groenten, fruit, maar ook kazen, worst, brood, en vis te bieden hebben. Waarom aan de mozarella als we Goudse Boeren Oplegkaas hebben? Waarom brie als we in de Beemster messeklever kunnen kopen?

Dat de eetcultuur maakbaar is, heeft Denemarken recent bewezen. Waar Denemarken nou niet per sé culinaire bestemming nummer één was, zo'n tien jaar geleden, hebben een aantal slimme chefs, onder aanvoering van René Redzepi, in samenwerking met lokale boeren en voedselproducenten, in korte tijd de 'Nordic Cuisine' op de kaart gezet.

Hyperlocal
Zij maakten onderling een aantal strenge afspraken over waar de producten die zij serveerden vandaan mogen komen (zéér lokaal), en dwongen zichzelf daarmee creatief te worden met wat de directe omgeving te bieden heeft. Resultaat, restaurant NOMA van René Redzepi werd jaren achtereen uitgeroepen tot het beste restaurant   ter wereld. Redzepi en de zijnen nodigden de hele culinaire wereld uit om met elkaar van gedachten te wisselen tijdens het jaarlijkse MAD symposium, en tegenwoordig staat de Deense eetcultuur enorm hoog aangeschreven.

Een vergelijkbaar proces voltrok zich in Peru, waar een ware revival van de traditionele eetcultuur aan de gang is. Met als resultaat ook positieve ontwikkelingen voor de lokale economie, meer aandacht voor de landbouwsector en een volk dat trots is op haar land. Chefkok is nu het meest geambieerde beroep in Peru.

Inventiviteit
Voorbeelden genoeg, en ook in Nederland borrelt het. We hebben topchefs, we hebben geweldige producten, en we hebben zeker de inventiviteit er iets van te maken. Bijkomend voordeel is dat koken met aandacht voor lokale producten, en met de seizoenen mee, de hoeveelheid 'voedselkilometers' beperkt en lokale ondernemers en daarmee lokale economie, ondersteund.

Op 21 september komen boeren, voedselproducenten, bakkers en vissers samen met 's Neerlands beste chefs en voedselinnovatoren tijdens het evenement KOST. Doelstelling: het op de kaart zetten van de Nederlandse eetcultuur - trots op eten en bereidingen van eigen bodem, en wie weet, met internationale uitstraling. Nederland heeft geen eetcultuur? Dat zullen we nog wel eens zien!

Joris Lohman (@jorislohman) van Slow Food geeft met regelmaat een overzicht van wat er speelt in de wereld van voedsel en landbouw. Slow Food is een wereldwijde beweging van boeren, consumenten en food professionals met als doelstelling lekker, puur en eerlijk voedsel voor iedereen toegankelijk te maken.

Deel dit artikel