Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De muziekles schiet er bij in

Home

Nicole Besselink

Op basisschool De Meiboom in Nijmegen krijgen de leerlingen elke week een uur muziekles van een gediplomeerde docent. © Koen Verheijden

Veel basisscholen hebben geen tijd en geld voor goed muziekonderwijs. Aan het eind van de dag zingt de juf nog snel een liedje, maar daar heeft de leerling niets aan, zeggen cultuurorganisaties.

Een triangel, handtrom en twee hardhouten stokjes. Meer muziekinstrumenten zijn er niet nodig om de leerlingen van groep drie van basisschool De Meiboom in Nijmegen op het puntje van hun stoel te krijgen. Vingers vliegen de lucht in als de juf vraagt wie er op de trom wil slaan.

Luxe positie
Elke week krijgen de leerlingen een uur muziekles van een gediplomeerde docent van kunstencentrum De Lindenberg. Net als de kinderen op 24 andere basisscholen in de stad. De gemeente is de grootste geldschieter. Kinderen moeten kennis kunnen maken met muziek, vinden ze in Nijmegen, ook als er thuis geen geld is voor gitaarles.

De scholen in de Waalstad verkeren in een luxe positie. Nog maar één op de vijf basisscholen in Nederland heeft een professionele muziekleraar voor de klas staan. Juffen en meesters doen de muziekles er nu vaak bij, maar het merendeel van de scholen vindt dat zij daar niet deskundig genoeg voor zijn. Dat blijkt uit de laatste Cultuureducatiemonitor.

Aandacht voor muziek is er volgens de scholen wel - ze zeggen wekelijks een uur per klas aan muziek te besteden - maar onduidelijk is hoe de docent dat uurtje opvult. Bovendien is die tijd slechts een schatting van de scholen zelf.

"Het zegt niets over de inhoud en kwaliteit van het muziekonderwijs", zegt Hans Bijlo van Kunstfactor, een landelijk instituut voor de amateurkunst. "Het kan betekenen dat de klas een liedje zingt bij het jassen aantrekken, maar dat is nog geen muziekles."

Belang muziekles
Hoewel de cijfers weinig zeggen over de manier waarop scholen aandacht besteden aan muziek, durft Bijlo wel hardop te zeggen dat het niet goed gaat met het cultuuronderwijs op basisscholen. "Daarvoor hoef je alleen maar naar de overheid te kijken. Die wil meer aandacht voor taal en rekenen, maar er is méér dan dat. Naar onze smaak is er te veel aandacht voor de cognitieve kant van het leren."

Waarom muziek op school zo belangrijk is? Nanou Kurstjens van Muziek Centrum Nederland struikelt bijna over haar woorden als ze de voordelen opsomt. "Kinderen leren om te luisteren en zich te concentreren. Ze krijgen meer geduld en trainen hun hersenen zodat ze meerdere dingen tegelijk kunnen doen. Ook geeft het bespelen van een instrument het kind een gevoel van eigenwaarde."

Hoe goed muziek ook mag zijn: tijd, geld en kennis ontbreken op veel basisscholen, weet Rini Sonnemans. Ze is onderwijscoördinator van De Lindenberg, het kunstencentrum dat op Nijmeegse basisscholen het muziekonderwijs verzorgt. Voordat haar docenten de muzieklessen op de scholen overnamen, ging het er in de meeste klassen heel anders aan toe. Die problemen spelen volgens haar nog steeds op veel scholen.

"Het taal- en rekenonderwijs staat op veel scholen onder druk. Docenten hebben er hun handen vol aan en komen gewoon niet meer aan muziekles toe. Dan zetten ze aan het eind van de les nog maar even een cd'tje op om de kinderen te laten zingen." Ook een manier om leerlingen enthousiast te krijgen voor muziek, zegt Sonnemans, maar structureel is het allemaal niet.

Vakleerkrachten kosten geld
Die tanende aandacht voor muziek heeft volgens haar niets met kwaadwillendheid van de kant van de docent te maken, ze kunnen simpelweg niet anders. Pabo's bereiden hun studenten met vijftien blokuren voor op het muziekonderwijs. Te weinig om een docent mee op pad te sturen, aldus Sonnemans. "Waar je het minste affiniteit mee hebt, dat doe je in de klas ook het minst."

De kracht van goed muziekonderwijs zit 'm volgens haar in vakleerkrachten. "Maar ja, dat kost geld."

Dat geld zit niet in de kluis, zegt bijna negentig procent van de basisscholen. Van de paar euro die een school jaarlijks per leerling krijgt voor cultuureducatie, gaat het meeste op aan culturele activiteiten zoals uitstapjes naar musea. Slechts een derde gebruikt het geld voor het inhuren of aanstellen van vakleerkrachten.

Muziekprojecten
Dus is het zoeken naar andere middelen. Prinses Maxima lanceerde onlangs een fonds dat het muziekonderwijs op scholen moet stimuleren. De overheid steekt momenteel geld in een driejarige campagne met hetzelfde doel. Daarmee komen muziekprojecten van de grond, binnen en buiten de school.

Allemaal heel goed, zegt Sonnemans, al moet het niet bij losse projecten blijven. "Leerlingen ad hoc losse kunstjes leren, dat is het niet. Het gaat om continuïteit."

Do-re-mi en Dikkertje Dap

Muziek in de klas: onderwijsexperts en politici kibbelen al eeuwen over het belang ervan. Het Nationaal Onderwijsmuseum in Rotterdam wijdt vanaf vandaag een tentoonstelling aan de geschiedenis van het Nederlandse muziekonderwijs.

Er is in een paar eeuwen veel veranderd, is de boodschap van 'Zing! Muziek en zang op school'. Stelde de overheid zingen op school in 1857 per wet verplicht, anno 2011 is de aandacht vrijblijvender. Ook drama en beeldende kunst staan nu op het programma. De religieuze, vaderlandslievende en moraliserende liederen uit de negentiende eeuw zijn veelal verdwenen. De schoolmusical kwam er voor in de plaats.

Zelf zingen kan ook in het museum. Bezoekers kunnen favoriete schoolliedjes als 'Opa Bakkebaard' en 'Dikkertje Dap' inzingen, waarna het museum de opnames aan de collectie toevoegt. Meer informatie: www.onderwijsmuseum.nl.

Deel dit artikel