Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

x

De meester verdwijnt ook op de middelbare school

home

Iris Pronk

De basisschool is al ’verjuft’, en ook in het voortgezet onderwijs zal het percentage vrouwelijke docenten stijgen. Is dat erg?

(Trouw)

Een man voor de klas wordt nóg zeldzamer, zo berichtte gisteren het Centraal Bureau voor de Statistiek. Nu is twintig procent van de basisschoolleerkrachten nog man, maar een flink deel van hen gaat de komende jaren met pensioen. Maar liefst een kwart van alle mannen in het onderwijs is 55 jaar of ouder.

Op de basisschool zal de gepensioneerde meester worden opgevolgd door een vrouwelijke collega, want er studeren hoofdzakelijk meisjes aan de pabo. De ’verjuffing’ van het basisonderwijs zal daarmee in rap tempo worden voltooid. De kans is groot dat kinderen tot hun dertiende onderwijs krijgen van louter vrouwen.

Maar ook het voortgezet onderwijs zal langzaam ’feminiseren’, want ook daar gaan relatief veel mannen met pensioen. De lerarenopleidingen leveren momenteel evenveel mannelijke als vrouwelijke docenten af. Per saldo zal het aantal vrouwen voor de klas toenemen. Het percentage leraressen in het voortgezet onderwijs steeg al van 38 procent in 2003 naar 42,5 procent in 2007.

Is het erg dat de meester verdwijnt en dat er ook in vmbo, havo en vwo steeds vaker vrouwen voor het schoolbord staan? Die vraag is al jaren inzet van een felle discussie in binnen- en buitenland.

Zo berichtte de Britse krant The Independent deze week dat mannelijke docenten voor jongens vitale rolmodellen zijn. De krant trok die conclusie uit een onderzoek onder duizend Engelse mannen. Ruim eenderde van hen zei dat een mannelijke leerkracht hen vroeger had uitgedaagd om harder te werken op school.

Die uitkomst past bij het stereotiepe beeld, zegt Greetje Timmerman, onderwijskundige en genderspecialist aan de Rijksuniversiteit Groningen: mannen zijn meer gericht op prestaties, ze sturen steviger en geven vaker klassikaal les. Daartegenover staat de vrouwelijke onderwijsstijl, die minder autoritair, meer coachend en ’zachter’ is.

Maar volgens Timmerman geven óók mannen tegenwoordig op deze feminiene wijze les: „De ouderwetse machoman kiest niet voor het lerarenberoep.” Zij liet recent onderzoeken of mannen en vrouwen op verschillende manieren lesgeven in het speciaal onderwijs, en het antwoord is nee.

De echte man voor de klas bestaat helemaal niet, en dus hoeft de feminisering van het onderwijs niet om die reden te worden betreurd, zo redeneert Timmerman. Wel om een andere reden: nu het onderwijs steeds meer een vrouwendomein wordt, krijgt het leraarsberoep als vanzelf een lagere status. Voor jongens is leraar worden straks geen optie meer: „Zij denken: een normale man doet zoiets niet.”

Een docentenkorps is idealiter een goede afspiegeling van de maatschappij, daarover zijn bijna alle deskundigen het wel eens. Maar er zijn geen harde feiten die pleiten tégen de verjuffing, zegt onderwijskundige Geert Driessen van het Nijmeegse instituut ITS. Hij deed vier jaar geleden onderzoek onder 6000 docenten en 5000 leerlingen op 1200 basisscholen. Conclusie: de sekse van de leerkracht heeft geen invloed op de werkhouding, het gedrag en de prestaties van de leerlingen. Voor het voortgezet onderwijs bestaat geen vergelijkbaar Nederlands onderzoek. Maar uit een Belgische studie blijkt dat het ook voor oudere leerlingen niet uitmaakt of er een man of vrouw voor de klas staat.

Maar psychologe Martine Delfos, auteur van het recent verschenen boek ’Verschil mag er zijn. Waarom er mannen en vrouwen zijn’, bestrijdt die conclusie. De effecten van het huidige feminiene onderwijs kun je nu nog helemaal niet meten, zegt zij: die zijn pas over tien of twintig jaar merkbaar. En ook dan is het moeilijk vast te stellen wat precies de invloed was van de juf: er is immers geen (grote) controlegroep die van een meester les heeft gekregen.

Dat het voor jongens beter is om (ook) onderwijs te krijgen van een man, daarvan is Delfos overtuigd. „Jongens zijn druk, ze ondernemen en experimenteren veel. En vrouwen hebben de neiging om dat gedrag te begrenzen. Vrouwen hebben bovendien meer woorden, ze zijn zich bewuster van gevoelens en gedachten. Voor jongens wordt het onderwijs soms te talig.” Het zou bovendien best kunnen, zegt Delfos voorzichtig, dat de juf iets vaker dan de meester bij een jongen ADHD diagnosticeert: „Omdat zij druk gedrag eerder als afwijkend beschouwt.”

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.