Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De meester staat leerlingen zeer na

Home

MARIJE VAN BEEK

Sogyal Rinpoche is in Nederland. Hij wordt vereerd als groot wijsgeer. Ex-volgelingen beschuldigen hem van misbruik. Wie is hij?

Hij was nog geen zes maanden, of hij kon al mantra's zingen. Maar of dit klopt is lastig na te gaan. En zo valt wel meer over de Tibetaans-boeddhistische leraar Sogyal Lakar, beter bekend als Sogyal Rinpoche, niet zomaar te achterhalen. 'Rinpoche' is een boeddhistische eretitel, die 'kostbare' betekent. In dat soort lofprijzingen spreken volgelingen over hem. En de anekdote (of mythe) over de mantra zingende baby past daarbij.

Een bestseller van jewelste was de kickstart voor Sogyals carrière. In 1971 vroeg de Tibetaan asiel aan in het Verenigd Koninkrijk, waar hij een studie godsdienstwetenschap begon in Cambridge. Twintig jaar later schrijft hij 'Het Tibetaanse boek van leven en sterven' (niet te verwarren met het Tibetaanse dodenboek). Het is meteen een klassieker. En zonder twijfel de best verkochte boeddhistische titel in het Westen; de teller staat op een slordige drie miljoen verkochte exemplaren. Sogyal legt boeddhistische concepten als reïncarnatie uit ('Hoe kon Mozart anders al zo jong piano spelen?'), en spoort aan tot meditatie en mantrazingen.

Met schrijven is Sogyal vrijwel gestopt. Hij reist vooral, om les te geven, door de Verenigde Staten en Europa. Net als de dalai lama, met wie hij trouwens nauwe banden heeft. Sogyal Rinpoche is de meest ondernemende van de twee: hij richtte zijn eigen organisatie op, Rigpa, waar nu zo'n 8000 boeddhisten zijn lessen volgen. In mum van tijd werd het een van de grootste boeddhistische organisaties van Europa: er zijn 130 vestigingen in veertig landen. Volgelingen roemen Sogyal om zijn 'opmerkelijke gave om meer dan 2500 jaar van de boeddhistische wijsheid en ervaring op een authentiek, toegankelijke manier te brengen, en relevant te maken voor de wereld van vandaag.'

Niet iedereen heeft bij hem de Verlichting bereikt. Onder een groep ex-volgelingen is de lof op Sogyal verstomd na beschuldigingen van misbruik. Een van zijn eerste leerlingen, de Amerikaanse Victoria Barlow, beweert in 1976 al een affaire met hem te hebben gehad, terwijl zij te kwetsbaar was om daarmee in te stemmen. Ook een anonieme Française, naar eigen zeggen zijn voormalig assistente, zegt dat de leermeester haar over een periode van drie jaar seksuele handelingen liet verrichten. Tot haar vader, een voormalig Air-France-piloot en belangrijk geldschieter van Sogyal, hem er op de man af naar vroeg, en er een bekentenis zou zijn gevolgd. Vader en dochter vertrokken, maar van een aanklacht kwam het nog niet.

In 1994 werd een rechtszaak aangespannen door een anonieme vrouw in de Verenigde Staten (niet duidelijk is of het om Barlow gaat), maar die is buiten de rechtszaal geschikt.

De eerder genoemde vrouwen vertellen in een Canadese documentaire uit 2011 hoe hun misbruik verweven was met boeddhistische lessen. De Française onder de schuilnaam Mimi: "Ben je heel dichtbij hem, dan word je gezien als iemand met een erg goed karma." Victoria Barlow: "Hij vroeg me te zweren er nooit met iemand over te praten: en het moest duidelijk zijn dat het een erg goed moment voor me was, om deze connectie met mijn meester te hebben."

Sogyal Rinpoche zegt bij monde van een Rigpa-woordvoerder dat de aantijgingen niet gegrond zijn. Van belang is te weten: Sogyal is, anders dan bijvoorbeeld de dalai lama, geen monnik. Ook al draagt hij een pij, de leraar leeft niet celibatair en heeft daar ook nooit geloften over afgelegd. De Tibetaans-boeddhistische stroming waartoe Sogyal Rinpoche zich rekent behoort tot het Vajrayana-boeddhisme. Ofwel: het tantrisch boeddhisme. Het is leraren in deze traditie niet verboden om fysieke relaties met leerlingen te hebben.

De vraag is of zijn volgelingen daar het gevaar wel van inzien. Zelf lijkt Sogyal Rinpoche zich er niet druk om te maken. Een van de lessen die hij zijn leerlingen inprent is: "Devotie is de essentie van het pad."

Lees verder na de advertentie

'Hij lijkt soms bot, maar is het niet'

Dit weekend is Sogyal Rinpoche in Nederland. De Nederlandse afdeling van het Rigpa-imperium organiseert een retraite met de Tibetaans boeddhistische leraar. Wat komt hij doen? En hoe schatten zij de aantijgingen tegen hem in? Bram de Wit, Rigpa-medewerker en student van Sogyal Rinpoche, licht toe.

Wie is Sogyal Rinpoche?

"Niet dat hij als een soort god wordt beschouwd. Ik heb hem wel gesproken. Hij heeft ook gewoon honger, ook dorst, en slaap. Op dat niveau is hij heel erg mens. En hij is altijd bezig met het welzijn van anderen. We hechten heel veel waarde aan wat hij te vertellen heeft, over onze geest of ziel, of over meditatie bijvoorbeeld."

Wat heeft hij daar dan over te zeggen?

"Wat onze geest of ziel precies is, weten wij niet, maar hij heeft daar vanuit de Tibetaanse traditie veel kennis over. Met zijn meditatielessen weet hij ons veel stress te besparen en rust te bezorgen."

Ik las dat hij en public vernederende grappen maakt. Klopt dat?

"Ik denk dat hij daarmee het ijs wil doen smelten. Hij wil het maximale uit ons halen. Vergelijk het met een Formule1-team dat banden verwisselt: seconden zijn cruciaal. Dat hij mensen en plein public de les leest is wat onconventioneel. Maar hij heeft niet de tijd om iedereen individueel op te leiden. Het lijkt soms bot, of niet liefdevol, maar het tegenovergestelde is eigenlijk waar. Wie die opleiding ontvangt is vaak ontzettend blij dat gratis aangereikt te krijgen. Ik heb nog nooit iemand horen klagen."

Weten jullie dat ex-volgelingen Sogyal beschuldigen van misbruik?

"Ja, dat is ons niet ontgaan. Er zijn mensen die anderen willen neerhalen. Hoge bomen vangen veel wind. Helaas zijn er mensen die menen dat dergelijke zaken zijn gebeurd, terwijl ze niet hebben plaatsgevonden. Dat is vervelend voor iedereen."

Hoe weet je dat 'dergelijke zaken' niet hebben plaatsgevonden?

"Omdat Sogyal Rinpoche dat zelf zegt. Hij heeft dat meerdere keren herhaald. En ik weet uit eigen ervaring met hem dat hij er niet over zou liegen."

Hebben jullie dan ook onderzoek gedaan?

"Daar ben ik niet bij betrokken, maar Rigpa internationaal wel. Hoe precies, dat kan ik niet zeggen, maar wij hebben er in elk geval een briefing over gehad. Het bestuur bestaat ook uit studenten van Rinpoche, en niemand binnen de organisatie gelooft dit. Dat soort aantijgingen zijn bijna buitenaards."

Klopt het dat seksuele relaties tussen leraar en leerling niet verboden zijn?

"Ja, voor zover ik weet is daar geen regelgeving over."

Zou het niet goed zijn om dat uit voorzorg te verbieden? Als er toch enigszins alarmerende aantijgingen zijn?

"Dat is een heel terechte vraag. Ik weet het niet. De vrouwen die nu beschuldigingen uiten, beweren niet happy geweest te zijn met die relaties. Je ziet alleen de negativiteit, zo wordt het gebrandmerkt. Maar een relatie met je leraar hoeft niet altijd negatief te zijn, is mijn persoonlijke mening."

Deel dit artikel