Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De man, de angst, zijn slachtoffers en het publiek

Home

Han Koch

© ANP

Trouw-verslaggever Han Koch deelt zijn observaties over het proces tegen Willem Holleeder, de man wiens arm verder reikt dan het graf.

De rij

Lees verder na de advertentie

Ze staan er al om kwart over zes in de ochtend, terwijl de deur pas om negen uur opengaat. De eerste twintig geïnteresseerden zullen wellicht de rechtszaal halen, de grofweg tachtig overigen moeten het doen met een goed gesprek buiten in de rij. 

Waarover spreken zij? Over de familie Holleeder. De rij is verdeeld. De meeste bezoekers zijn duidelijk op de hand van Astrid en haar zus Sonja. Komt wat in de rechtszaal wordt gemeld overeen met wat Astrid in haar boek 'Judas' heeft geschreven? Nee. Astrid beschrijft in haar boek het wedervaren van een ontspoorde en uiteengevallen familie uit de Amsterdamse Jordaan. De bewijzen dat haar broer de opdracht heeft gegeven voor een handvol moorden zijn niet in het boek te vinden, zegt Astrid. Die bewijzen komen aan de orde tijdens het nu lopende proces. 

De tekst loopt door onder de foto.

© ANP

Al is het strafproces openbaar, er is slechts zeer beperkt ruimte om als burger direct en met eigen ogen de ontwikkelingen te volgen. Een straalverbinding met een zaaltje in de buurt? De Amsterdamse rechtbank laat het bij de magere voorzieningen in De Bunker, de extra bewaakte rechtbank in Amsterdam-Osdorp. 

Een in der haast geregelde perskaart mag niet baten. De pak 'm beet twintig journalisten in de zaal vormen nu de enige garantie voor  de openbaarheid. De blogs en de tweets die de zaal verlaten, zijn het voedsel voor de nieuwsgierigen in de rij. Er is binnen veel te horen, maar niets te zien. De getuigende zussen Holleeder zitten afgeschermd in een hok. Sander Janssen, een van de twee advocaten van Willem, krijgt de zussen te zien. De rechtbank en de twee officieren hebben ook zicht op wie er in het hok zit, maar Willem niet.  

De angst

Het hele dossier Holleeder ademt angst. Die angst dicteert de relaties. De gesprekken die de familieleden voerden, hadden altijd een defensieve ondertoon. Meer weten dan een ander, altijd je potentiële vijand een stap voor zijn. Dat is het beeld dat opduikt uit de verhoren tot nu toe. 

De tekst loopt door onder de foto.

Sporenonderzoek na moord op Cor van Hout, man van Sonja Holleeder, in Amstelveen in 2003. © ANP

De zussen weten dat zij met hun getuigenissen riskeren dat Willem ooit verhaal haalt. Zijn arm reikt verder dan zijn dood, weten Sonja en Astrid. Hoe ze dat weten? Simpelweg door te kijken naar het gedrag dat Willem in het verleden heeft vertoond. Daar zit een patroon in. Willem creëerde conflicten, volgens de zussen. Die ruzies liet hij escaleren zodat hij een reden had om de opdracht tot liquidatie te geven. In de redeneertrant van Willem is een opdracht tot moord het logische gevolg van de gebeurtenissen.  Het was Cor (van Hout) of hij. Het was Willem Endstra of hij. Het was John Mieremet of hij...

Platte petten

Uit de getuigenissen tot nu toe valt op te maken dat Holleeder de angst voedde. Zo liet hij te pas en te onpas merken dat hij 'platte petten' had, politiemensen die voldoende op de hoogte waren om hem te tippen mocht iemand uit zijn entourage het in zijn hoofd halen zijn verhaal te doen bij de politie. 

De tekst loopt door onder de foto.

Willem Holleeder, nog op vrije voeten, op zijn scooter in de Amsterdamse PC Hooftstraat, in de zomer van 2005. © ANP

Zijn zus: "Die angst voor de platte pet maakte dat de politie geen weg was voor ons. Willem zei altijd dat hij alles hoorde." Of hij alles wist, valt te betwijfelen. Hij deed in ieder geval alsof, want voor hem staat informatie gelijk aan macht.   

De achilleshiel

Het is diezelfde angst die Astrid en Sonja uiteindelijk naar de politie dreef. De achilleshiel in families waar de misdaad hoogtij viert, is altijd de aanwezigheid van kinderen. In dit geval vooral de zoon en dochter van Sonja. Zowel Sonja als Astrid zeggen dat angst dat de kinderen iets aangedaan zou worden de belangrijkste drijfveer was om de oversteek naar de politie te maken. 

"Kinderen zijn je grootste risico, die kun je niet zomaar een leven laten afnemen. De bedreigingen hebben effect op iedereen, de kinderen, de kleinkinderen", vreest Astrid. De rechtbank heeft wel gevoel voor deze angst, er wordt getracht te namen van de kinderen zoveel mogelijk niet te noemen. 

De garantie

Angst is alleen effectief als het bewijs geleverd kan worden dat die terecht is. In de wereld van Holleeder heet die onderbouwing van de angst een garantie. Willem voorzag zich van een garantie toen hij een vete met het criminele duo Sam Klepper en John Mieremet probeerde op te lossen door een miljoen euro te betalen. De garantie dat het conflict uit de wereld zou zijn bestond, volgens Holleeder, uit de dreiging met geweld vanuit een andere criminele groep. 

De tekst loopt door onder de foto.

Een forensisch onderzoeker in Amsterdam-Oost waar Stanley Hillis, De Ouwe, werd neergeschoten in 2011. © anp

Bankgaranties zijn de garanties in de bovenwereld. In de onderwereld is wraak de belangrijkste vorm om een belang veilig te stellen. Een liquidatie heet niet voor niets een 'afrekening in het criminele circuit'. 

Uit de verhoren van Astrid blijkt dat zij er rekening mee hield dat Willem zich van een garantie had voorzien als zij of haar zuster zou verklaren. Die garantie zou zijn geleverd door de later geliquideerde Stanley Hillis. "Die bleef altijd buiten. Hij was een groot risico", getuigde Astrid maandag. Toen Hillis wegviel, voelde zij dat als een bevrijding die de tocht naar de politie makkelijker maakte.

De allesweter

In het proces Holleeder duikt met een grote regelmaat de Allesweter op. Volgens Holleeder en in ieder geval een van zijn vorige advocaten bestaat deze persoon echt. Niemand heeft echter tot nu het bestaan van die bijna sprookjesachtige figuur  kunnen bewijzen. 

De tekst loopt door onder de foto.

De technische recherche doet sporenonderzoek na de moord op vastgoedhandelaar Willem Endstra in Amsterdam in 2004. © ANP

De Allesweter kan net zo goed een gedachtespinsel zijn van Holleeder. Als informatie macht is, dan is de Allesweter de top van de macht. En die toppositie is nu precies de plek die haar broer nastreeft, volgens Astrid. 

De bescherming

Astrid en Sonja zitten in een programma voor beschermde getuigen. Hoewel Willem Holleeder vastzit, is er voldoende aanleiding om de zussen bescherming te bieden. Dat betekent niet meer herkenbaar naar buiten om boodschappen te doen, niet meer op een plaats wonen en vooral geen informatie verschaffen waaruit afgeleid kan worden waar de vrouwen zich ophouden. 

De tekst loopt door onder de foto.

Astrid Holleeder, gefotografeerd voor Trouws Tien Geboden, in december 2017. © Mark Kohn

Is een veroordeling tot levenslang reden om de bescherming op te heffen? Zeker niet, de vrouwen houden er rekening mee dat Willem al lang opdracht heeft gegeven tot liquidatie. Een opdracht die niet vervalt met zijn dood. Astrid gaat ervan uit dat Willems garanties niet minder waard worden bij zijn veroordeling of zijn dood. Tijdens haar verhoor liet ze doorschemeren dat haar hoogste doel is dat Willem wordt aangepakt en voorgoed wordt opgeborgen. Zij zegt, gelet op de immer dreigende wraak, dat zij ook levenslang heeft.  Zelfs een nieuw bestaan in het buitenland neemt de dreiging van een liquidatie niet weg.

Lees ook: 

"Als je op straat loopt en iedereen schreeuwt naar je, steekt zijn duim omhoog, wil een handtekening of met je op de foto, dan krijg je toch het idee dat je positief wordt gewaardeerd. Ik begrijp die aanbidding wel. Wim is een mooie, charismatische verschijning." Astrid Holleeder over haar broer in De Tien Geboden.

Bijna 300 getuigen, 40 rechercheurs, 1000 ordners. Het proces tegen 'De Neus' is misschien wel het grootste ooit in Nederland.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel