Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De man achter het bankenlek bij HSBC: Hervé Falciani

Home

Redactie

© AFP

Wie is de man die de klantgegevens van de Zwitserse vestiging van de bank HSBC meenam naar het buitenland? Is hij een klokkenluider, een dief, een held? Zeker is dat Hervé Falciani sinds hij in 2007 besloot de database samen te stellen, achtervolgd wordt met juridische procedures door de Zwitserse autoriteiten. Maar in onder meer België heeft de rechter al vastgesteld dat zijn gegevens door de belastingdienst mogen worden gebruikt.

Falciani (44) heeft zowel de Franse als de Italiaanse nationaliteit. Hij werd in 2006 overgeplaatst van de HSBC-vestiging in Monaco naar de HSBC Private Bank in Genève. Volgens hem probeerde hij daar, net als eerder in Monaco, het toezicht te verbeteren en een systeem op te zetten om klanten te screenen, zodat mogelijke frauduleuze cliënten er tussenuit konden worden gepikt. Maar, zo zou hij later vertellen aan de Franse justitie, daarin werd hij door mensen binnen de bank tegengewerkt.

In Der Spiegel stelde hij in 2013 dat banken als HSBC "een system hebben gecreëerd om zichzelf te verrijken ten koste van de maatschappij, door te assisteren bij belastingontduiking en witwassen." Hij zei aan zijn carrière bij banken te zijn begonnen omdat die geld beschermen van particulieren, bijvoorbeeld tegen communistische autoriteiten. "Maar bij HSBC ontdekte ik al snel dat ze een heel ander doel hebben".

Speciale afdeling
Volgens hem had HSBC een afdeling die zich speciaal bezighield met het afschermen van de identiteiten van klanten en hun transacties. Uit het onderzoek van ICIJ blijkt bijvoorbeeld dat de bank klanten adviseerde hun geld via omwegen op een rekening te zetten, zoals via vennootschappen in belastingparadijzen als de Maagdeneilanden. Ook raadde de bank cliënten aan het geld in kleine porties te storten zodat het minder op zou vallen, en werden sommige rekeningen gekoppeld aan een nummer in plaats van aan een klantennaam.

Falciani zegt zijn superieuren van zijn zorgen op de hoogte te hebben gesteld; de Zwitserse justitie zegt daarvoor geen enkel bewijs te hebben gevonden. HSBC en de Zwitserse justitie hebben namelijk een heel andere kijk op de zaak: Falciani zou de gegevens hebben gestolen om er geld aan te verdienen.

Klantgegevens
Hij verzamelde eind 2007 klantgegevens, maximumbedragen over de periode 2006-2007 en onderliggende documenten waarin de handelingen van de bank voor klanten waren vastgelegd. Hij zou die gegevens eerst (onder een schuilnaam) hebben aangeboden aan banken in Libanon, later aan autoriteiten in andere landen. Volgens de Zwitserse justitie verklaarde een vrouwelijke college die hem naar Libanon vergezelde en met wie hij een relatie zou hebben gehad, dat Falciani de gegevens had gestolen om er rijk van te worden en zijn scheiding van te betalen.

De bankmedewerker zelf erkent dat er onder meer contact is geweest met de Amerikaanse autoriteiten, waaronder de belastingdienst IRS in 2008. Hij claimde ook korte tijd te zijn ontvoerd door de Israëlische geheime dienst Mossad, die hem zou hebben uitgehoord over geldstromen richting de Libanese Hezbollah-beweging. In latere interviews zei hij echter de identiteit van de ontvoerders niet te kennen.

Lees verder na de advertentie


Ondervraging
In december 2008 pakte de Zwitserse politie Falciani op en doorzocht zijn huis en computer. Hij mocht na een paar uur ondervraging gaan, met het verzoek de volgende dag terug te komen. En vertrekken deed hij: in een huurauto reed hij met zijn familie linea recta naar Frankrijk, om daar alle data te downloaden die hij inmiddels op een server apart had gezet. Hij nam contact op met de autoriteiten, onthulde zijn identiteit en meldde - op Kerstavond - dat hij hen de gehele database ter beschikking  stelde. Sindsdien verbleef hij in tal van landen, soms in vermomming, soms vergezeld van lijfwachten, deels uit angst voor de Zwitserse politie, mogelijk ook voor criminelen die hij met zijn onthulling treft.

Frankrijk, dat de gegevens verder verspreidde over andere landen, zou HSBC later aanklagen voor witwassen en het mogelijk maken van belastingontduiking. Ook in België en Argentinië lopen onderzoeken tegen de bank. Volgens een Frans contactpersoon van Falciani heeft die nooit om geld gevraagd: hij had altijd het idee dat deze man handelde uit burgerplicht.

Schuilen
Zwitserland eist al jaren dat Frankrijk de gegevens teruggeeft en Faliciani uitlevert, maar tevergeefs. Spanje, waar hij even schuilde, zette hem maandenlang vast op basis van het Zwitserse arrestatiebevel, maar rechters lieten hem gaan omdat hij Europese overheden hielp belastingontwijking aan te pakken. Het schenden van het bankgeheim is in Spanje ook niet strafbaar, stelden de rechters bovendien.

Zwitserland vervolgt de voormalige HSBC-man overigens nog steeds: afgelopen 11 december werd hij officieel aangeklaagd voor diefstal. Tegen Le Monde vertelde Falciani in december dat hij werkloos is en soms op contractbasis werkt in de automatisering. En over de Zwitserse rechtszaak, die mogelijk doorgaat ondanks zijn afwezigheid: "Ik zal worden veroordeeld, maar die bladzijde sla ik om. Ik zal een naamsverandering aanvragen, verdwijnen, om een normaal gezinsleven te hebben."

Erkenning
Hij leek zelfs op het proces te wachten: "Ik krijg alleen officiële erkenning als de Zwitsers mij veroordelen. Ik had een bijnaam wel zien zitten - de informant, de insider - dat zou mij een echte medaille opleveren, het blijk van waardering voor alle risico's die ik heb gelopen. Op dit moment heb ik nog niks. Ik ben geen witte ridder, maar het is iets heel moois en opwindends om de waarheid te onthullen. Het sleept je de moeilijke tijden door. Ik hoef me geen zorgen te maken over een pensioen dat ik niet heb, ik kan me bezig houden met iets groters: we zijn nuttig."

Dit stuk is gebaseerd op een artikel van Martha M. Hamilton van het International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ.org)

Deel dit artikel