Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De ladder wegtrappen, als je zelf boven bent

Home

Paul Kalma en Tweede Kamerlid PvdA

Weblog

‘Meer markt, minder overheid’. En ‘hoe meer markt hoe beter’. Neo-liberale leuzen als deze hebben de afgelopen kwart eeuw een grote invloed gehad op het sociaal-economisch beleid in de Westerse wereld.

Die invloed begon de afgelopen jaren al te tanen en brokkelt nu, onder invloed van de crisis, versneld af. En gelukkig maar. De overwinning op het staats-socialisme, eind jaren tachtig, steeg de liberalen naar het hoofd. De regulerende en oriënterende functie van de overheid in een markt-economie werd voortdurend miskend.

Dat geldt ook voor het neo-liberale leerstuk van de ‘vrijhandel’. Zeker, open economieën zijn een groot goed en groei van de wereldhandel kan het welvaartspeil hier en elders verhogen. Maar het neo-liberale denken wilde zo veel mogelijk vrijhandel. Elke vorm van protectionisme was bij voorbaat verdacht. Zo werd de werkelijkheid vertekend en veel schade aangericht – vooral in ontwikkelingslanden. Dat wordt overtuigend aangetoond door de Zuid-Koreaanse econoom Ha-Joon Chang, in zijn voortreffelijk geschreven, soms hilarische boek ‘Bad samaritans. The guilty secrets of rich nations and the threat to global prosperity’.

Chang begint zijn verhaal met een beschrijving van de komeet-achtige economische ontwikkeling van zijn land. ‘Korea, one of the poorest places in the World, was the sorry country I was born into on Oct 7 1963. Today, I am a citizen of one of the wealthier, if not wealthiest countries in de world’. Het nationaal inkomen per hoofd van de bevolking groeide met een factor 14. Zuid-Korea deed in veertig jaar waarvoor de Verenigde Staten meer dan twee eeuwen nodig hadden. Dankzij de vrije markt? Dat is, zo toont Chang aan, een sprookje. Het was het resultaat van een slim mengsel van marktprikkels en staatsinvloed. Die reikte van het staatseigendom van banken tot een krachtige economische structuurpolitiek, incl. een selectief welkom voor buitenlandse investeerders.

En Korea was en is geen uitzondering. Andere niet-Westerse landen hebben eenzelfde koers gevaren. Zelfs de huidige kampioenen van vrije markt en vrijhandel, Engeland en de V.S., hebben hun welvaart mede te danken aan veel (interne en externe) overheidsinterventie. De vrijhandelsideologie van het Westen, concludeert Chang, is niet alleen schadelijk voor ontwikkelingslanden, maar ontkent ook de eigen economische geschiedenis – en is in dat opzicht niet erg heldhaftig. Waarna hij zijn genadeloze kritiek van het neo-liberalisme welgemoed voortzet. Nee, de best performing economies in de wereld zijn niet die landen die zo snel mogelijk geliberaliseerd zijn, maar juist heel geleidelijk. En ja, het neo-liberalisme claimt een afruil te bieden van groei en rechtvaardigheid. Maar het bereikt geen van beiden.

De hoofdstelling van Chang betreft de enorme hypocrisie van de Westerse landen, die zelf sterk zijn geworden dankzij allerlei vormen van protectionisme, maar nu van ontwikkelingslanden openstelling van al hun markten eisen. ‘Kicking away the ladder’, noemt hij dat. De ladder wegtrappen, als je zelf boven bent. Ze handelen als doortrapte Samaritanen, die zich verrijken ten koste van anderen die in moeilijkheden zijn – en daar nog een goed geweten bij hebben ook.

Misschien vinden de vele schijnheiligen die ook Nederland in dit opzicht kent, nog eens een rustig moment om over Chang’s boodschap na te denken.

Lees verder na de advertentie
PvdA-Tweede Kamerlid Paul Kalma zal een initiatiefwet van de SP voor een referendum over het nieuwe EU-verdrag mogelijk steunen.'ANP Photo

Deel dit artikel