Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De kracht van de menselijke geest

Home

door Sander Becker

Woensdag 25 februari was een historische dag. Homeopaten en sceptici, gezworen vijanden, sloten elkaar voor even in de armen. In de Volkskrant kondigden ze gebroederlijk aan dat ze samen een proef gingen doen met Sulphur C200, een homeopathisch middel waar gezonde mensen 'ondraaglijke jeuk' van zouden krijgen en waar mensen met jeuk juist van zouden opknappen.

Michiel van Gemert, woordvoerder van de Nederlandse Vereniging van Klassiek Homeopaten (NVKH), en Rob Nanninga, bestuurslid van de Stichting Skepsis, zagen het helemaal voor zich. Er zou een test komen met tachtig personen: veertig aanhangers en veertig tegenstanders van de homeopathie. Drie weken lang zouden zij driemaal daags een dosis oneindig verdunde sulphur tot zich nemen, waarbij ze alle lichamelijke effecten nauwgezet in een schriftje zouden noteren.

Maar twee weken na de aankondiging, toen hij zijn achterban had geraadpleegd, haakte de homeopaat ineens af. Bij nader inzien zat de proef statistisch niet goed in elkaar, zei hij. Bovendien vond hij dat je geen middel moest testen waarvan mensen al bij voorbaat wisten wat de werking was.

Nanninga, de initiatiefnemer, is teleurgesteld. Hij vindt de bezwaren niet overtuigend, maar stelt zich coulant op. Wat hem betreft kiezen de homeopaten een ander middel en passen ze de proef wat aan, zolang die maar verantwoord blijft. Van Gemert voelt daar wel voor, al moet hij binnen zijn vereniging veel weerstand overwinnen. Hij denkt nog zeker een paar maanden nodig te hebben om een tegenvoorstel te formuleren.

Als de homeopaten de uitdaging aangaan, zijn hun kansen niet gunstig. De ervaring leert dat predikers van het alternatieve of occulte keer op keer hun eigen graf graven wanneer ze zich onderwerpen aan de controle van de wetenschap.

Neem de psychokinese, het fenomeen dat tafels beginnen te bewegen en lepels kromtrekken, puur door de mentale kracht van iemand met 'paranormale gaven'. De afgelopen eeuw zijn al vele beoefenaren van deze tak van sport ontmaskerd.

Een van de laatsten der mohikanen was Uri Geller. In de jaren zeventig liet die hordes mensen geloven dat hij met zijn geestkracht lepels en sleutels kon krombuigen. Natuurkundigen waren gefascineerd. Zou er wellicht een straling of energie bestaan die zij nog niet hadden ontdekt?

Maar al snel bleken de Geller-kunstjes ook haalbaar voor handige goochelaren. De doodssteek kwam toen iemand met videobeelden kon aantonen dat Geller, op een moment dat zijn publiek was afgeleid, een lepel kromduwde tegen een radiator.

Vreemd genoeg is de psychokinese sindsdien niet doodgebloed. De claims zijn alleen bijgesteld. De geest kan niet langer concrete voorwerpen beïnvloeden, maar wel digitale getallen. Dat kun je testen door proefpersonen plaats te laten nemen voor een computerscherm waar lukraak nullen en enen op verschijnen. De deelnemers moeten proberen de balans een bepaalde kant uit te duwen. Lukt dit vaker dan je op grond van het toeval zou verwachten, dan zien parapsychologen daarin een bewijs voor het bestaan van psychokinetische krachten.

Richard Wiseman, een Britse psycholoog, slijt hier zijn dagen mee. Hij is vooral geïnteresseerd in het experimentator-effect: het gegeven dat sceptische onderzoekers negatieve uitkomsten krijgen en 'gelovige' wetenschappers positieve. Als scepticus vindt hij nooit wat, maar zijn gelovige Californische collega Marilyn Schlitz ziet steevast verschillen die net te groot zijn om voor toevallig door te gaan.

Evenals de sceptici en de homeopaten proberen zij elkaar nu te vinden in een gezamenlijk experiment, waarmee ze hopen te achterhalen waarom ze zulke afwijkende resultaten krijgen. Beïnvloeden ze hun proefpersonen ongemerkt? Of bezit de geest echt onvermoede krachten, die zich in de proeven van Wiseman toevallig niet openbaren?

Bij dat laatste kan de Brit zich nauwelijks iets voorstellen. Enkele jaren geleden is hij nog met een computercabine langs winkelcentra en musea getrokken om bijna 28000 Britten de nullen-en-enen-test te laten doen. De uitkomst van het onderzoek: de geestkracht bakte er niks van. Maar ja, je kunt nooit weten...

Deel dit artikel