De kosten moeten omlaag. Maar hoe?

home

Wilfried van der Bles

INTERVIEW - Doorsnee-gezin besteedt in 2040 helft inkomen aan zorg. Renske Leijten (SP) en Pia Dijkstra (D66) geven hun mening.

Renkse Leijten (SP) © ANP

Renske Leijten: Pak bureaucratie aan

Deelt u de analyse van de minister?

"Bij ongewijzigd beleid zou dit de prognose kunnen zijn. Daarom willen wij ook een ander beleid. Ik ben teleurgesteld. De minister heeft het alleen over de kosten van de zorg, nauwelijks over de baten. Ze wil een kleiner pakket en mensen zelf meer laten betalen. Maar dat hoeft niet per se. Je kunt er ook voor kiezen de premies te verhogen en die inkomensafhankelijk te maken."

Maar dat is geen bezuiniging. Schippers redeneert dat de zorglasten zonder ingrepen voor de burgers onbetaalbaar dreigen te worden.

"Goedkoper wordt het zeker niet als de zorg zoals nu winstgericht blijft. Dan stijgen omzet en productie en nemen de kosten toe. Schippers noemt budgettering als alternatief voor marktwerking. Dan bepaalt de overheid hoeveel geld naar de zorg gaat. Maar dan komen de wachtlijsten weer terug, schrijft ze. Dat riekt naar propaganda. Ze wil de mensen bezuinigingen door de strot duwen. Ze schrijft niets over de bureaucratie in de zorg, de formulieren die moeten worden ingevuld of de specialistensalarissen.

In plaats daarvan schuift ze de rekening door naar de patiënt en verkleint ze het basispakket, wat op hetzelfde neerkomt. Ik zou zeggen: pak eens echt de bureaucratie aan. Ik geef best toe dat ook bij ons de zorg waarschijnlijk niet goedkoper wordt. Maar wij pakken wel de verspilling aan. Verzekeringsmaatschappijen besteden zestig miljoen per jaar aan reclame. Dat krijg je van marktwerking."

Schippers heeft het over nog andere mogelijkheden: mensen kunnen meer zelf doen, niet te snel naar de dokter stappen. Familie en vrienden kunnen ook een handje helpen.

"De afgelopen tien jaar is tegen patiënten alleen maar gezegd: je bent een zorgconsument. Je hebt recht op zorg, dus maak er gebruik van, kies maar wat je wilt. Dat is marktwerking. Alle parameters staan nu fout. Specialisten worden geprikkeld om zo veel mogelijk productie te draaien. Wij vinden dat de patiënt weer als patiënt moet worden benaderd. Met de huisarts als poortwachter van de zorg. Die moet kunnen zeggen: laten we het nog even aanzien. Natuurlijk moeten we niet terug naar vroeger, toen de dokter alles besliste. Maar zo'n lage dunk heb ik niet van artsen."

Behalve op verspilling en bureaucratie bezuinigt u eigenlijk niet. Hoe zal het Centraal Planbureau (CPB) uw plannen beoordelen?

"Ach, het CPB hebben we niet mee. Daar redeneren ze dat door een verhoging van het eigen risico het beroep op de zorg afneemt, terwijl dat niet is aangetoond. En onze voorstellen om de bureaucratie aan te pakken accepteren ze niet als bezuiniging. Wel maatregelen om het basispakket te verkleinen, wat wij nu juist niet willen."

Lees verder na de advertentie
Pia Dijkstra (D66) © ANP

Pia Dijkstra: Meer zelf betalen

Deelt u de analyse van de minister?

"Ja. De vergrijzing is deels oorzaak van het probleem. Het aantal ouderen neemt toe en op den duur raken velen van hen afhankelijk van de thuiszorg of het verpleeghuis. In de laatste levensfase zijn de kosten van de zorg het hoogst."

Is het niet het eerlijkst om iedereen collectief mee te laten betalen aan die zorg? Gezond is solidair met ziek. Dat is toch mooi?

"Nu al betaal je jaarlijks 11.000 euro aan de zorg, ook al ben je je hele leven gezond. Dat dreigt te verdubbelen. Er wordt steeds meer uit het potje 'zorg' betaald wat daar eigenlijk niet onder valt, bijvoorbeeld wonen en hulpmiddelen. Er komt een moment dat gezonde mensen zullen zeggen: nu wordt het me te dol; ik betaal tienduizenden euro's aan premie, terwijl ik nooit ziek ben. Dat moeten we voorkomen, juist om de solidariteit in stand te houden. Daarom ontkom je er niet aan om meer zorgkosten voor eigen rekening te laten komen, bijvoorbeeld door verhoging van het eigen risico. De laagste inkomens worden daarbij ontzien: als je het echt niet kan betalen, hoeft dat niet."

Dat betekent dus afslanking van het basispakket?

"Ja. Daar hoort alleen zorg in thuis die privé echt niet te betalen is, zoals ziekenhuiszorg. Een ligdag kost 1200 euro. Maar wij willen wel investeren in preventie. Dus antirook middelen horen in het basispakket. Daarmee voorkom je op den duur hoge kosten aan behandeling van longziekten. De rollator hoort er weer niet in. Die kun je heel goed zelf betalen, net als bijvoorbeeld een fiets of een kinderwagen."

Moeten we niet af van de marktwerking? Specialisten worden per verrichting betaald. Dat jaagt de zorgkosten enorm op, omdat de specialisten daardoor zoveel mogelijk willen behandelen.

"Concurrentie in de zorg kan heel goed, want dat leidt tot goede zorg. Maar ik ben het met de SP eens dat we af moeten van de betaling per verrichting. De uitkomst van de zorg, het resultaat, moet tellen. Moet iemand vaak terug naar het ziekenhuis, komt de patiënt weer aan het werk, heeft-ie weinig medicijnen meer nodig? Daarop zouden ziekenhuizen moeten worden afgerekend."

De SP zegt: laat de overheid aan de hand van de zorgbehoefte regionale budgetten vaststellen. Dat is ook een manier om de kosten in de hand te houden.

"Er is nog steeds budgettering, ook al spreken we van marktwerking. Gelukkig zijn ziekenhuizen al hard bezig iets aan hun capaciteit te doen door zich te specialiseren. Maar er kan meer gebeuren. Voor 700 miljoen per jaar verspillen ziekenhuizen aan verbandmiddelen en medicijnen. Dit jaar mogen ze nog 2,5 procent groeien. Misschien moet dat volgend jaar wel nul zijn, om ze tot zuinigheid te dwingen. Artsen kunnen ook veel doen door niet direct naar de duurste behandeling te grijpen. Dat valt best uit te leggen aan de patiënt."

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie