Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De kleine revolutie van Sharon Dijksma

Home

Bart Zuidervaart

© Lennart Gäbel

De staatssecretaris van economische zaken verdedigt deze week haar begroting in de Tweede Kamer. Onder Sharon Dijksma is een andere wind gaan waaien, vinden de belangenorganisaties.

De Dierenbescherming bestaat 150 jaar en Sharon Dijksma is gevraagd daar binnenkort een woordje te spreken. De directeur van de vereniging, Frank Dales, liet zich onlangs ontvallen: "Voor het eerst hoef ik niet bang te zijn dat een bewindspersoon onze tent wordt uitgejouwd."

Het is nu bijna twee jaar geleden dat Dijksma (Groningen, 1971) in de auto werd gebeld door PvdA-leider Diederik Samsom. Of ze staatssecretaris van economische zaken wilde worden. Co Verdaas was net afgetreden als gevolg van dubieuze declaraties uit het verleden. De partij zocht een ervaren opvolger, iemand die na het tijdperk-Bleker rust kon brengen in de gepolariseerde wereld van natuur en landbouw. Dijksma zei, loyaal als ze is, volmondig ja.

Het kabinet-Rutte II is - ervan uitgaande dat het de rit uitzit - nagenoeg op de helft van de regeerperiode. Tijd voor een tussenbalans. Hoe brengt deze staatssecretaris van economische zaken het ervan af?

Zwarte lijst
In de schaduw van de grote hervormingen van dit kabinet vindt onder het bewind van Sharon Dijksma een kleine revolutie plaats. Vriend en vijand roemen haar daadkracht. Ze is in staat gebleken diverse vastgelopen dossiers vlot te trekken. Dijksma heeft zowel de Mestwet als de Stikstofwet door het parlement geloodst. Haar nieuwe Natuurwet ligt nu ter behandeling bij de Tweede Kamer. Er gloort brede steun. En Dijksma presenteerde vorig jaar de langverwachte 'zwarte lijst' met diersoorten die niet meer thuis gehouden mogen worden (steppezebra, wasbeer en eland). Een doorbraak: over deze lijst werd door de politiek al ruim twintig jaar gesteggeld.

Directeur Dales van de Dierenbescherming vindt het opstellen deze dierenlijst 'een prestatie op zich'. Hij is 'meer dan tevreden' over het werk van Dijksma. Dales somt op: ze heeft een verbod op het snavelkappen bij kippen aangekondigd en wil dat er een einde komt aan het couperen van varkensstaartjes. Dankzij Dijksma mogen er geen huisdieren meer in etalages worden getoond, vertelt Dales. "Huisdieren zijn vaak impulsaankopen. Vervolgens worden mensen de beesten zat en belanden ze in het beste geval in ons asiel."

Ingrid Jansen moest 'even slikken' toen ze hoorde dat Dijksma de opvolger werd van CDA'er Bleker. Jansen, dochter van een varkensboer, was destijds beleidsmedewerker landbouw bij de VVD-Tweede Kamerfractie. "Dijksma komt uit een rood nest en had bij haar aantreden geen enkele affiniteit met haar portefeuille", vertelt Jansen. "Boeren en tuinders hielden hun hart vast."

Lees verder na de advertentie
Dankzij Dijksma mogen er geen huisdieren meer in etalages worden getoond

Schaker achter de schermen
Het moet gezegd: Dijksma is Jansen meegevallen. De staatssecretaris weet waar ze het over heeft. In mei dit jaar werd Jansen benoemd tot voorzitter van de Nederlandse Vakbond Varkenshouders (NVV). Ze noemt Dijksma 'een uitdagende dame'. "Ze houdt je scherp en heeft een duidelijke, eigen visie." Vorige maand sprak ze op het 20-jarig jubileumfeest van de vakbond. Ze had een goed verhaal, zegt Jansen, over duurzaamheid en dierenwelzijn. "Dijksma is niet bang om ons te confronteren met kritiek. Ze kraakte harde noten."

SP-Tweede Kamerlid Henk van Gerven betitelt de PvdA-bewindsvrouw als 'een uitstekend schaker achter de schermen'. Hij zegt: "Dijksma is sinds haar aantreden nooit op enigerlei wijze in de problemen gekomen. Bleker ging er als staatssecretaris soms met gestrekt been in. Dat briefje aan Mauro. Het was toch vooral de b.v. Bleker die aan het werk was. Zoiets zou Dijksma nooit overkomen."

Van Gerven prijst de staatssecretaris om haar ingreep bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Deze organisatie is het afgelopen decennium door verschillende kabinetten uitgekleed. Door voedselschandalen - met zalm, paardevlees, eieren - kwam de NVWA onder vuur te liggen. Dijksma heeft samen met minister Edith Schippers (VVD, volksgezondheid) de 'afbraak' van de voedselwaakhond gestopt, zegt Van Gerven. "Dit kan een belangrijk keerpunt zijn. Er gaat weer geld en personeel naar de organisatie toe." Een stap in de goede richting, vindt de SP.

Henk van Gerven is in de Tweede Kamer warm pleitbezorger van meer natuur. In 2013 werd hij door Natuurmonumenten uitgeroepen tot 'groenste politicus' van het jaar. Van Gerven moet, helaas zegt hij, vaststellen dat Dijksma meer een staatssecretaris van economische zaken is dan van natuur. "Ze benadrukt heel erg dat Nederland het tweede agrarische exportland van de wereld is. Dat komt niet alleen door de naam die op de gevel van het ministerie prijkt." Het zit ook, vermoedt Van Gerven, in het DNA van deze PvdA-bewindsvrouw.

Minder hekken
De staatssecretaris heeft in Johan van de Gronden een kritisch volger. De directeur van het Wereld Natuur Fonds (WNF) liet zich eerder dit jaar negatief uit over de 'Rijksnatuurvisie' van het kabinet. Dijksma vindt dat de natuur meer een onderdeel van de samenleving moet worden dan nu het geval is. Zo min mogelijk hekken om de flora en fauna heen, en meer oog voor economische ontwikkelingen. Van de Gronden: "Dijksma haalt de VVD hier rechts in. Ze voert neoliberaal beleid."

Dijksma is sinds haar aantreden nooit op enigerlei wijze in de problemen gekomen. Bleker ging er als staats­se­cre­ta­ris soms met gestrekt been in

Nu zegt de WNF-directeur: "Toen de sociaal-democrate Dijksma twee jaar geleden deze baan accepteerde, wist ze dat ze op een ministerie terecht zou komen waar een liberale geest waart. Het gaat vooral om handelsbelangen. Dan komt natuur al snel in de verdrukking." Het echte probleem ligt volgens Van de Gronden een slag dieper. De N van natuurbescherming is verdwenen uit de naam van het ministerie. Milieu is ondergebracht bij infrastructuur. "Ik noem dit de grote verdwijntruc", We creëren als samenleving onze eigen mislukking. Het vorige kabinet heeft draconische bezuinigingen op natuur doorgevoerd, die door Rutte II slechts deels zijn gerepareerd. Mijn uitgangspunt is sceptisch. Het is voor deze staatssecretaris moeilijk om te slagen."

Dijksma staat voor de lastige opdracht om voor meer natuur in Nederland te zorgen, met minder budget. Het verlies aan biodiversiteit moet worden gestopt. Slechts 15 procent van de oorspronkelijke soortenrijkdom is nog aanwezig. Van de Gronden somt op: Grutto 70 procent achteruit, de patrijs 95 procent achteruit.

Applaus en bloemen
Het goede nieuws is, zegt de WNF-baas, dat Dijksma in recordtempo de zogeheten Natura2000-gebieden aanwijst. Dat zijn delen van Nederland die een hoge mate van bescherming krijgen. Sinds Dijksma aan het roer staat, zijn er ruim negentig van deze gebieden bijgekomen en staat de teller op meer dan 150. "Applaus en bloemen", zegt Van de Gronden. Hij heeft 'genoten' van het Kamerdebat waarin de staatssecretaris 'haar rug recht hield' en de Doggersbank, de Klaverbank en het Friese Front op de Noordzee als Natura2000-gebieden bestempelde. "De vissers liggen al geruime tijd dwars omdat ze worden beperkt in hun activiteiten daar. Het betreft overigens slechts beperkte sluiting voor de visserij. De staatssecretaris heeft stand gehouden. Daar verdient ze een enorme pluim voor."

De portefeuille van Dijksma heeft genoeg in zich om politiek beladen te zijn. In het regeerakkoord tussen VVD en PvdA is nagenoeg niets afgesproken over natuur en dierenwelzijn, terwijl het krachtenveld in de Kamer sterk verdeeld is. "Dijksma moet laveren tussen de linker- en rechterflank", ziet Ingrid Jansen. En tussen de beide coalitiegenoten. "Sinds de afgelopen verkiezingen is de situatie in de Kamer nogal veranderd. Er worden nu moties aangenomen die kostenverhogend zijn voor de sector. Maar wij herinneren de staatssecretaris graag aan haar lovende woorden over Nederland als agrarisch exportland. Om dat in stand te houden, hebben boeren wel ruimte nodig om te ondernemen."

Dijksma staat voor de lastige opdracht om voor meer natuur in Nederland te zorgen, met minder budget

Evenwichtiger
Belangenorganisaties merken dat er sinds de komst van Dijksma een andere wind waait. Jansen vertelt dat de agrarische sector 'geen automatische gesprekspartner' meer is. Dales van de Dierenbescherming zegt: "Als ik bij haar voorgangers Bleker of Gerda Verburg op de koffie kwam, had ik altijd het gevoel dat ik op achterstand begon." Dijksma maakt, vindt hij, 'evenwichtigere afwegingen'.

De staatssecretaris is een handig politica, te danken aan twintig jaar ervaring op het Binnenhof. Als er op haar terrein een conflict dreigt binnen de coalitie, lost ze het achter de schermen op, zegt Van Gerven. Een voorbeeld is de discussie over het Natuurnetwerk Nederland. Dijksma liet weten dat deze niet zo omvangrijk wordt als oorspronkelijk de bedoeling was, tot verdriet van haar eigen fractie. Het kabinet heeft niet genoeg geld. Van Gerven: "Dijksma zegt dan dat het netwerk nog altijd groter wordt dan Bleker voor ogen had. Daarmee houd je de PvdA-fractie zoet."

De komende twee jaar moet Dijksma extra geld voor natuur zien te krijgen, vindt Van Gerven. Dat is in zijn ogen noodzakelijk om meer waardevolle natuur te kunnen creëren. "Er gaan ook miljoenen extra naar Defensie. Dat is een politieke keuze." Het is zeer de vraag of dat Dijksma lukt.

Van de Gronden vindt het een groot risico dat het Rijk het natuurbeheer heeft overgedragen aan de provincies. De Nationale Parken van Nederland bestaan feitelijk niet meer. Het is nu aan de provincies om deze gebieden te beschermen. "Het Rijk heeft ook een zorgplicht voor de Nationale Parken", vindt Van de Gronden. "Ik roep Dijksma op alsnog belangrijke delen van Nederland te omarmen. Kust en duin, de delta, het rivierengebied. Dat zou een prachtige nalatenschap van deze staatssecretaris zijn."

De staats­se­cre­ta­ris is een handig politica, te danken aan twintig jaar ervaring op het Binnenhof



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Dankzij Dijksma mogen er geen huisdieren meer in etalages worden getoond

Dijksma is sinds haar aantreden nooit op enigerlei wijze in de problemen gekomen. Bleker ging er als staats­se­cre­ta­ris soms met gestrekt been in

Dijksma staat voor de lastige opdracht om voor meer natuur in Nederland te zorgen, met minder budget

De staats­se­cre­ta­ris is een handig politica, te danken aan twintig jaar ervaring op het Binnenhof