Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De kiezer snakt naar een ander toekomstperspectief

Home

Matthijs van Muijen en PvdA-raadslid Deelraad Rotterdam-Charlois; eerder lid Gemeenteraad Rotterdam.

SP-leider Emile Roemer. © ANP
Opinie

Als je de peilingen mag geloven gaat er wederom - net als bij de landelijke verkiezingen in 2010 - een aardverschuiving plaatsvinden in het politieke landschap en kan de SP wel eens de grootste partij worden. Wat verklaart het succes van de voormalige links-radicale splinterpartij?

De huidige kille en onzekere tijd speelt zeker een rol. Mensen zijn op zoek naar behoud van belangrijke oude waarden en het vinden van nieuwe zekerheden, zeker nu de effecten van het huidige kabinetsbeleid steeds meer zichtbaar en voelbaar worden. Kiezers zijn - net als consumenten - sowieso minder 'merkentrouw'. Vertrouwen moet iedere keer weer gewonnen worden.

De groep mensen die zorgen heeft over hun eigen toekomst en die van hun naasten groeit snel en bestaat niet meer alleen uit laagopgeleiden (de traditionele achterban van de SP), maar ook uit hoogopgeleiden. Ze vinden dat het niet goed gaat met Nederland en willen niet dat dit kabinetsbeleid wordt voortgezet.

De SP is in het verleden behoorlijk consequent geweest rond vraagstukken waarover mensen zich nu zorgen maken, zoals het wegvallen van onderlinge solidariteit, de negatieve effecten van marktwerking en liberalisatie en de trieste situatie in de zorg voor chronisch zieken, ouderen en gehandicapten. Bovendien heeft de SP een boegbeeld waarmee mensen zich kunnen identificeren, met een hoog 'goede buurman'-gehalte.

Tegelijk leven er bij potentiële SP- stemmers ook vragen. Roemer is een sympathieke vent, maar hoe zit het met de inhoud? Hoe wil de SP de instandhouding van waardevolle collectieve voorzieningen financieren? Moet iedereen die bovenmodaal verdient meer belasting betalen en gaat de overheid alles weer bepalen? Kan de financiële crisis eigenlijk wel worden opgelost zonder nauwe samenwerking in Europees verband? Een van de Kamerdebatten over Europa liet zien dat Roemer op dit punt kwetsbaar is.

Roemer kan natuurlijk tegenvallen in de verkiezingscampagne, maar het kan ook anders uitpakken. Harde en gemene aanvallen op de SP kunnen ook juist leiden tot meer sympathie: Roemer tegen de rest. In dit scenario doet de inhoud er steeds minder toe en volstaat voor de SP het wijzen op de tekortkomingen van het kille kabinetsbeleid, met de SP als warm alternatief. Deze strategie is eerder succesvol door Obama toegepast. Het wijzen op de tekortkomingen van de periode-Bush, in combinatie met de boodschap van verandering en onderling vertrouwen was voldoende om de Amerikaanse presidentsverkiezingen te winnen.

Het ontbreken van een volwaardig alternatief perspectief voor ons land is echter wel een grote klacht die veel burgers delen. Om het vertrouwen van burgers in de politiek en de toekomst van dit land te herstellen is zo'n alternatieve visie van groot belang. Een helder perspectief op een sociale toekomst waarin (een redelijke mate van) welvaart en welzijn in dit land voor alle mensen gewaarborgd zijn, waarin de lusten en lasten eerlijk verdeeld worden, maar dan wel zonder staatssocialisme of hard Amerikaans kapitalisme. Een visie waarin arbeid en kapitaal hun wederzijdse afhankelijkheid erkennen (zonder winstgevende bedrijven geen banen; zonder gemotiveerd personeel geen winstgevende bedrijven), en collectieve voorzieningen op het gebied van onderwijs en zorg niet worden gezien als kostenpost, maar als investering in een betere toekomst voor iedereen. Een perspectief waarin eigen inzet van mensen gevraagd én beloond wordt, maar zelfverrijking wordt afgewezen.

Het grappige - of wrange - is dat de goede voorbeelden eigenlijk op een steenworp afstand voorhanden zijn, niet in Engeland of Amerika, maar dichter bij huis in Duitsland en Scandinavië. In die landen gaan financiële en ecologische zuinigheid gepaard met een grotere winstgevendheid van het bedrijfsleven. De collectieve lastendruk is daar weliswaar hoger, maar de sociale en economische perspectieven zijn er beter, dankzij het goede onderwijs, een hoge arbeidsparticipatie, een hoger inkomen en langere levensverwachting.

Er is kortom behoefte aan een perspectief dat de vermeende tegenstellingen tussen 'links' en 'rechts' overbrugt en dat geloofwaardig wordt uitgedragen door een politieke partij en lijsttrekker die door brede groepen burgers worden vertrouwd. Of Roemers SP dat is, valt nog te bezien.

Deel dit artikel