Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De kaffiya zoekt het grote publiek

Home

Jeroen den Blijker

Bombardementen op Gazastad. Tanks in de straten van Bethlehem. Gevechtshelikopters boven Palestijnse nederzettingen. Een reisverbod voor Jasser Arafat. Aandacht voor 'de Palestijnse zaak' lijkt nu meer geboden dan ooit tevoren. Dus waar blijft het Nederlandse Palestina Komitee?

Of wij iets merken van een boycotactie? Tegen Jaffa-fruit? De avocado van Carmel? Wijn van de hoogvlakte van Golan? De woordvoerder van Albert Heijn hapt even naar lucht. ,,Daar weet ik niets van. Is dat nieuw, die boycot?''

Nee dus. De boycot is op 1 december officieel uitgeroepen door het Nederlands Palestina Komitee. Maar de actie is nauwelijks opgemerkt. Want de Palestijnse zaak leeft niet bij het grote publiek. ,,Wij zijn een armlastige vrijwilligersorganisatie'', zegt Kees Wagtendonk, bestuurslid van het comité. Geld voor een advertentiecampagne ontbreekt. Wagtendonk, godsdienstwetenschapper en islamkenner, is een van de oprichters van het comité. Samen met Jan Moerings, student politicologie, licht hij op het kantoor van het NPK de poging toe om in Nederland de publieke opinie wakker te schudden.

Hoeveel leden het comité thans telt? ,,Willen we dat aan de publiciteit prijsgeven?'', vraagt Wagtendonk aan Moerings. Nee dus. Nou ja vooruit, een indicatie dan; Soemoed, het informatieblad dat het NPK met de Vlaamse zusterorganisatie uitgeeft, heeft een oplage van 1 500 stuks. Verder heeft het comité nog een eigen website, en roept het geregeld - vooral via internet - op tot demonstraties.

En ja, er zijn nog steeds 'informatieavonden'. ,,Met interessante, vooraanstaande Palestijnse sprekers'', zegt Wagtendonk. Natuurlijk worden voor die bijeenkomsten journalisten uitgenodigd, om via hen het grote publiek te informeren. Alleen komt er nog slechts zelden iemand van een krant. Vroeger was dat wel anders. Wagtendonk: ,,Toen huurden we soms zelfs een zaal in Kras napolsky.''

Want met het verdwijnen van de kaffiya (in de volksmond: de theedoek) uit het straatbeeld, verdween ook het Nederlandse Palestina Komitee uit het nieuws. Terwijl de oprichting van het comité, in 1969, direct leidde tot een breed protest van vier grote Joodse organisaties, de Nederlandse Zionistenbond, het Nederlands Israëlitisch Kerkgenootschap, het Portugees Israëlitisch Kerkgenootschap en het Verbond van Liberaal Religieuze Joden in Nederland. ,,Het comité staat vijandig tegenover Israël. En de vijanden van Israël zijn de vijanden van alle Joden en dus van de Nederlandse Joden'', luidde de tekst van hun perscommuniqué.

De eisen van de initiatiefnemers waren destijds, toen Nederland nog massaal pro-Israël was, spraakmakend: rechtsherstel en terugkeer voor de verdreven Palestijnen. Uitvoering van alle VN-resoluties en steun aan het Palestijnse volk. Het Komitee wilde verder de Nederlander 'informeren' over de 'gegronde en ongegronde bezwaren die Arabische buurlanden en de Palestijnen tegen Israël inbrengen'.

Sommige sympathisanten van 'de Palestijnse zaak' waren verder niet vies van provocatie, getuige de leus 'Zionisme=Nazisme'. ,,Van deze vergelijking heeft het comité zich destijds krachtig gedistantieerd'', onderstreept Wagtendonk. Maar de leus 'Zionisme=Racisme'? ,,Die geldt natuurlijk nog steeds'', zegt Moerings. ,,Want in Israël zijn Palestijnen gewoon tweederangs burgers. In Israël bestaat in de praktijk een vorm van apartheid.''

De gemoederen over het Midden-Oosten raakten in ons land zelfs zo oververhit dat op 12 juni 1982, de dag waarop het comité een grote protestmars tegen de Israëlische inval in Libanon organiseerde, er een bom werd gemeld bij het El Al-kantoor aan het Amsterdamse Rokin. Later bleek dat die 'bom' slechts een piepschuim doos was, met een wekker en wat draadjes als inhoud. Serieuzer was de brandstichting, diezelfde dag, in het hoofdkantoor van het comité, aan de Amsterdamse Lauriergracht. 'De gehele inboedel, waaronder een stencilmachine en een kopieerapparaat, ging in vlammen op', noteerde de verslaggever van Het Parool.

Ruim dertig jaar na oprichting staan de eisen van het comité nog steeds rechtovereind. Alleen is het enthousiasme van de Nederlander om voor die eisen de straat op te gaan aanzienlijk bekoeld.

,,Het komt door het akkoord van Oslo'', zegt Moerings. Die regeling uit 1993 gaf het grote publiek het gevoel dat 'Arafat en Rabin de vrede hebben geregeld'. Met als gevolg: leegloop van het Palestina Komitee. Ook prominente leden haakten af. Zoals voorzitter Bertus Hendriks, tegenwoordig bij tv-kijkers vooral bekend als Midden-Oosten-specialist. ,,Terwijl Oslo gewoon een voortzetting van de bestaande bezetting was, alleen in een andere vorm.''

Het mobiliseren van de publieke opinie anno 2002 is geen eenvoudige klus. De machtsverhoudingen in het Palestijnse kamp zijn voor buitenstaanders moeilijk te doorgronden. Zelfmoordaanslagen zijn in het Westen al helemaal niet te verkopen. Of toch wel? Moerings: ,,Natuurlijk, wij vinden die aanslagen ook verschrikkelijk. Ze zijn niet goed te praten. Maar je kunt zulke vormen van radicaal geweld niet loszien van de volstrekt uitzichtloze situatie van het Palestijnse volk.''

Toch, over de berichtgeving in Nederlandse media heeft het Palestina Komitee over het algemeen weinig te klagen. Wagtendonk: ,,Onze correspondenten gaan tegenwoordig ook op bezoek in bezet gebied. eat was vroeger wel anders.'' Al kan het natuurlijk altijd beter: meer aandacht voor de verdrukking van het Palestijnse volk s.v.p..

Toch blijft oplettendheid geboden, vinden Wagtendonk en Moerings. Op de woordkeuze van Nederlandse journalisten is bijvoorbeeld nog wel eens wat af te dingen. Israëlische acties in bezette gebieden om prominente Palestijnen 'uit te schakelen' heten nog te vaak, klinisch 'liquidaties'. Terwijl het in feite om regelrechte moord gaat, zonder vorm van proces. ,,Wij proberen daar ook op te reageren, sturen e-mails of brieven naar de redacties'', zegt Wagtendonk. ,,Maar structureel gebeurt dat niet. Daarvoor ontbreekt het ons aan tijd en mankracht. Dat is natuurlijk jammer.'' Want het Cidi (Centrum Informatie en Documentatie over Israël) weet journalisten wel te vinden. En dat schrijnt. Wagtendonk doet het Cidi af als 'de propagandamachine die wordt betaald door de Israëlische ambassade'. ,,Hoewel ik dat niet kan bewijzen natuurlijk.''

Maar eigenlijk zou het Palestina Komitee dat Cidi-recept gewoon moeten kopiëren, erkennen Wagtendonk en Moerings. ,,We sturen ook wel eens een ingezonden brief naar een krant. Bijvoorbeeld toen Daliah Rabin, onderminister van defensie en dochter van de vermoorde Israëlische premier Jitschak Rabin, Den Haag bezocht. Om de mensen eraan te herinneren dat Den Haag een zusterstad heeft: het Palestijnse Bethlehem. De stad waar vlak daarvoor Israëlische tanks binnenrolden. En dat het dus onbegrijpelijk is dat bijvoorbeeld burgemeester Deetman daar niet even in het openbaar bij stilstond. Zo proberen we dan toch de mensen de ogen te openen.''

Ook de Nederlandse politiek kan wel wat bijscholing gebruiken, meent het comité. Maar daar moeten politici dan wel voor openstaan als het comité naar Den Haag afreist, om kamerleden te informeren. ,,Dan komt bijvoorbeeld mijnheer Koenders van de PvdA helemaal niet opdagen'', zegt Wagtendonk.

En neem nou Koenders' collega Frans Timmermans. Ook buitenlandwoordvoerder. Die wees afgelopen zomer, in een kamerdebat over de omstreden aankoop van Israëlische antitankraketten, de wapenboycot af die de Novib, het IKV, Pax Christi, ICCO, de Sow-kerken en het NPK bepleitten. ,,Want Nederland boycot toch ook geen snijbloemen uit Israël, zei-ie. Nou vraag ik je!'', roept Wagtendonk, nog steeds verbijsterd.

Toch, na ruim dertig jaar solidariteit geeft hijzelf de moed niet op. ,,Elk landencomité heeft het tegenwoordig moeilijk.'' Dat protest tegen het bezoek van Ehoed Olmert, de Likoed-burgemeester van Jeruzalem, aan de universiteit van Leiden, bracht weliswaar vier mensen op de been, onder wie Wagtendonk (,,Daar heb ik pamfletten uitgedeeld''), maar was per saldo wel een succes. ,,Dat heeft de lokale pers nog gehaald. En dan is zo'n actie altijd geslaagd.''

Deel dit artikel